Toplumsal Hayatı Zehirleyen Hastalık: Dedikodu (Gıybet)

Benim küçük dünyamda büyüdüğümü hissettiğim, bir büyük gibi davranarak yaptığım bir davranıştı "gıybet.." Çünkü, büyüklerimiz bunu yapıyordu..

Her düğün sonrası, her akrabaların bir araya gelmesinden sonra günün anlam ve önemini değerlendirerek yapılan konuşmalardı..

Öylesine kısık sesli, dikkatli ve büyük bir ciddiyetle yapılan tartışmalar, değerlendirmeler ki..

Süleyman herkese "Hoşgeldin!" dedi bana demedi.. Diyemez, yüzü yok çünkü!..

Kezban, yemekleri, benim düğünümde yaptığımın aynısını yapmış.. Çekemiyo bu karı beni!

Bunlarla büyüyen bir çocuğun, arkadaşları arasında yapacağı muhabbette aynı havaya bürünerek yapılacaktır..

Hasan, benim aldığım topun aynısını aldırmış babasına.. Kıskanıyo oğlum bu beni! ;)

Ne kadar traji komik bir hadise..

Sonra niye millet birbirine bıçak çekiyor? Niye düğünlerde kavgalar çıkıyor?

Peki, nedir bunun olması gereken tarafı? Nedir bu gıybet?

Gıybet odur ki, gıybet edilen adam hazır olsaydı ve işitseydi, küsüp darılacaktı.
Eğer doğru dese, zaten gıybettir. Eğer yalan dese, hem gıybet, hem iftiradır; iki katlı çirkin bir günahtır.

Yani, hep deriz ya

Ben onun yüzüne de söylerim!

Tamam da söylediğin şey doğruysa zaten gıybet, doğru değilse iftiradır!

"Sizden biri, ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı?" Hucurât Sûresi, 49:12.

Kur'ân-ı Hakîm'in başka hiçbir yerinde bir meseleyi bu kadar mide bulandırıcı, aşağılayıcı bulamazsınız! Gıybeti tarif edişine bakar mısınız? Tek tek şunları soruyor aslında:

- Aklınız yok mu ki bu kadar çirkin bir şeyi anlamıyorsunuz?

- Kalbiniz bozulmuş mu ki, en mide bulandırıcı bir şeyi sever?

- Medeniyetinize ne olmuş ki, bu derece hastalıklı bir meseleyi kabul eder?

- İnsanlığınıza ne olmuş ki, böyle canavarcasına arkadaşınızı dişleyerek parçalıyorsunuz?

- Akrabalığınıza ne olmuş ki, bir çok yönde kardeşiniz olan akrabalarınızın manevi şahıslarını insafsızca dişliyorsunuz?

- Vicdanınız nerede? Fıtratınız bozulmuş mu ki, en saygıdeğer kardeşinize karşı, etini yemek gibi tiksindirici, mide bulandırıcı bir işi yapıyorsunuz?

Demek, bu âyetin ifadesiyle gıybet; aklen, kalben, medeniyeten, insanen, vicdanen kabul görülmeyecek bir hadisedir.. Evet, çok çirkince ifade ettim. Fakat, yapılan iş bundan daha çirkin olduğundan az bile.. Şeref ve haysiyet sahibi insanlar, bu pis silaha tenezzül edip kullanmaz!

Düşmanıma gıybetle ceza vermekten şahsımı aziz bilip, tenezzül etmem! Çünkü gıybet, zayıf ve aşağılık insanların silahıdır!

Peki, gıybet edilecek hiç mi sebep yok?

Gıybet, bir kaç meselede caiz görülmüştür:

1) Şikayet şeklinde vazifeli bir adama söylenir ki, yardım edip o kusur düzeltilip, hakkını teslim etsin.

Şuç işleyen birini polise şikayet etmek gibi..
2) Ortaklaşa iş yapacak birini araştırmak gibi senle meşveret eder. Sende sırf faydalı olması ve kötü niyet taşımadan, meşveretin hakkı gereği "Onunla bu işi yapma. Çünkü zarar göreceksin." denilebilir.
Mesela, kızını evlendireceği adamı araştırmak gibi.

3) Kişiyi rencide etmek, küçük düşürmek için değil, tarif etmek için denilebilir.
"O topal ve serseri adam şu tarafa gitti."

4) O gıybet edilen adam hakikaten işlediği günahtan rahatsızlık duymayan, rencide olmayan ve açık açık yapan adamdan bahsedilebilir.

Yani, o işlediği günahla iftihar ediyor, zulmüyle lezzet alıyor, sıkılmadan bu işi yapıyor. İşte bu hallerde kötü niyet taşımadan gıybet caiz olabilir. Yoksa, gıybet; nasıl ateş odunu yer, bitirir; gıybette bütüm salih amelleri yer, bitirir!

Eğer, gıybet edildi veya isteyerek dinlendi ise; o vakit tövbe edip, gıybet edilen adamdan "helallik" istenmeli.

#Vesselam