Cihana Gölge Yayan Sultan Selim Han'ın İlk Seferi Çaldıran Meydan Muharebesi

Bugün sizlere büyük hükümdar Yavuz Sultan Selim Han'ın Padişah olduktan ve Anadolu'daki kendi saltanatına direnen engelleri kaldırdıktan sonra, devletin birlik ve beraberliği için tehdit oluşturan, Şehzadeliğinden beri farkında olduğu Safevi tehlikesini ortadan kaldırma girişimini anlatacağım. Bakalım Yeni Padişah Selim Han'ın bu ilk seferi nasıl olacak hep birlikte görelim;

Şah İsmail tehlikesi ve Anadolu'daki İsyanlar

Sivas, Tokat, Maraş, Antalya gibi bölgelerden kalkarak şeyhlerinin yanında mücadele vermiş olan Anadolu Türkmenleri, sonunda Şah İsmail liderliğinde Akkoyunlu Devleti'ni yıkarak Safevi Devleti'ni kurmayı başarmışlardı. Aşiretlerin bir kısmı Safevi taraftarı iken diğerleri Osmanlı toprakları üzerinde yaşıyorlardı. Bu Türkmenlerin Safevi Devleti'ne olan gönül bağı ve Şah İsmail'in bunlar arasındaki propaganda faaliyetleri Osmanlı topraklarını tehdit ediyordu. Bunun sonucu olarak 1511 yılında Şahkulu isyanı meydana çıktı. Hemen ardından 1512 tarihli Nur Halife İsyanları Osmanlı Devleti'ni içeriden çökecek hale getirmişti. Aynı zamanda Şah İsmail Osmanlı'ya karşı Memlük Devleti ile Kızıldeniz'e kadar yaklaşmış Hristiyan Portekizliler ile anlaşmaya varıyor. İpek yolundan Anadolu'ya mal akışını durduruyordu.

Yavuz Sultan Selim'in olaylara bakışı

Yavuz Sultan Selim Trabzon'da şehzade iken Anadolu'da filizlenecek Safevi tehlikesini görmüştü. Safevi hükümdarı Şah İsmail'in ortadan kaldırılmadan Anadolu'nun huzura kavuşmasının mümkün olamayacağı kanaatindeydi. Şahkulu isyanında Babası Sultan 2.Bayezid Han'ın gevşek tutumuna ve olayları tahmin dahi edememesine çok sinirlenmişti. Şehzade iken kendi başına isyancı asileri takip ettiriyor ve tedbirlerini alıyordu. Sultan Selim Han batı'dan ziyade doğu cephesine yönelme mecburiyetini hissetmişti. Çünkü doğu'dan kabaran dalga devletin istikbali için çok daha hayati bir tehdit oluşturmaktaydı.

Yavuz Selim Han Safeviler üzerine sefer için divanı topladı

Sultan Selim Safevi devleti üzerine sefer açılmasına yönelik çok önemli ve acil bir durum olması sebebi ile dönemin önde gelen din adamları İbn Kemal ve Sarı Gürz'den onlarla savaşmanın meşru olduğuna dair fetva aldı.

Sefer hazırlıkları başlıyor

Yavuz İran'la yapılacak her türlü ticareti yasaklattı. Safeviler üzerine tam bir ekonomik ambargo uygulattı. İranlı ipek tacirlerinin mallarına el koydurttu. 1514 tarihinin kış aylarından başlattığı sefer hazırlıklarını sürdürdü. Daha sonra Yavuz Şah İsmail'e bir mektup yazdı. Ele geçirdiği toprakları terk edip Şii mezhebinden vazgeçtiği takdirde üzerine yürümeyi bırakacağını bildiriyor, aksi halde geliyorum diyordu.

Yavuz Selim Safevi toprakları üzerine yürümeye başladı

20 Mart 1514 tarihinde Edirne'den yola çıkan Osmanlı ordusu 10 günde İstanbul'a ulaştı. Sonra Bursa Yenişehir üzerinden Konya'ya gelindi. Ardından Yavuz'un ordusu Kayseri'ye ayak bastı. Bu süre içerisinde Yavuz Dulkadiroğlu Beyi Alaüddevle Bozkurt'u sefer için yanına katılmaya davet etti. Ama bey çok yaşlı olduğu gerekçesiyle bu daveti reddetti. Yavuz bu tavrı unutmadı ve bir yere not etti. İlerleyen ordu Erzincan'daki yeniçerilerin yiyecek ve içecek bulamayışından ötürü şikayetleri yükseliyordu, fakat Yavuz kararlıydı. Bu kötü davranışlara mahal vermedi ve sertçe tavrını koydu.

Nihayet Yavuz Selim ve Osmanlı Ordusu Çaldıran Ovası'nda

İran Azerbaycan'ında bulunan Urmiye Gölü ile Tebriz arasındaki Çaldıran Ovası'nda savaş düzeni alındı. 1514 yılının Mart ayında Edirne'den başlayan yolculuk 23 Ağustos 1514 tarihinde 5 aylık birazda sıkıntılı geçen bir süreç ile noktalandı.

Çaldıran Meydan Muharebesi başlıyor

Nihayet Şahın ve Yavuz Selim'in ordusu Çaldıran'da karşı karşıya gelmişti ve savaş başladı. Osmanlı ordusu Safevileri ateşli silahlarıyla büyük bir ölçüde mağlubiyete uğrattı. Fakat Şah İsmail'in ordusunun büyük bir kısmı yok olmasına rağmen son derece sert bir şekilde karşılık vererek Osmanlı askerlerini ciddi ölçüde yıpratmıştı. Yavuz Selim'in başarılı idaresi, yeniçerilerin disiplinli bir şekilde savaşı ile Safevi ordusu mağlup edildi. Şah İsmail Eşini ve hazinesini savaş alanında bırakarak kaçtı. Aynı zamanda canını zor kurtardı. Eşi Taçlı hanım esir alındı.

Çaldıran Zaferi sonrası Yavuz Sultan Selim'in yaptıkları

Çaldıran Zaferi sonrası Padişah 5 Eylül'de Tebriz'e girdi. 8 gün kaldı ve daha sonra yanında sayısı belli olmayan İranlı sanatkar ve yüklü bir miktar hazine ile Şah İsmail'in topraklarından ayrılıyordu. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Tebriz aynı zamanda Azerbaycan Osmanlı Devleti eline geçti. Böylelikle Safevi tehlikesi ortadan kalkmıştı. Bölgede Türk-İslam birliği sağlanmış oldu.

Şah İsmail'in son durumu

Şah İsmail Çaldıran Savaşından sonra bir daha sefere çıkmamaya yemin etti. Saraya kapandı, eğlence içinde hayatını sürdürmeye devam etti. Savaşı kaybetmesi onun Kızılbaş müridleri gözünde yenilmez oluşu ve ilahi bir şekilde desteklendiği fikri iyice zedelendi. Şah İsmail'in askerleri onun Allah tarafından desteklendiğine inanmışlardı. Şah ordusu ile yenilmiş, artık Osmanlı topraklarında propaganda yapamayacak hale gelmişti.

Sultan Selim Han artık (Yavuz) ismi ile anılmaya başlanmıştı. Sağlam iradesi, sarsılmaz duruşu, geri döndürülemeyen ilerleyişi, düşmanlarının ona bu ismi vermesini sağlamıştı.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Saygılar...

#YavuzSultanSelim

#OsmanlıDevleti