Çeviri Yaparken Dikkate Almanız Gereken Noktalar

Günümüzde diller arası çevirinin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Birçok alanda işimize yarıyor. Özellikle İngilizce'yi aktif olarak konuşan insan sayısı oldukça fazla. Bu bağlamda İngilizce - Türkçe veya Türkçe - İngilizce arası çeviriyi doğru bir şekilde yapmak son derece önemli.

Peki yazılı çeviri yaparken nelere dikkat etmelisiniz? Bunu meslek olarak icra edecekseniz, mesleğin hangi inceliklerini bilmeniz gerekiyor?

Metnin tamamını güzel bir şekilde okuyun

Çevireceği metne hakim olmak çevirmen için önemlidir. Çevirmen okuduğu metni yarım yamalak anlarsa çevirinin kalitesi de düşük olacaktır. Bu bakımdan önce metni okuyup iyice anlamaya çalışınız. Çevireceğiniz metni okurken kafanızda canlandırabilmeniz de gerekir Sadece kelimelerin karşılığını bulup oraya yerleştirmekle çeviri olmuyor.

Çeviri yaparken hedef metinden çok uzaklaşmamak kaydıyla kendi yorumunuzu katabileceğiniz durumlar olacağından bu hususa dikkat etmelisiniz. Eğer çok iyi bir şekilde anlamışsanız olayın %50'sini halletmişsiniz demektir.

Hakim olabileceğiniz alana yoğunlaşın ve gerektiği yerde sözlük kullanmaktan kaçınmayın

Bu mesleği yani çevirmenlik mesleğini icra etmeye aday olan herkese eğitimleri süresinde her türden çeviri konusu verirler. Tıp, hukuk ve edebi çeviriler bunun başında gelir. Her metinden az çok bilgimiz olsun diye bu yapılır. Bir de hangi metin türlerini daha çok sevebileceğimizi fark etmemiz açısından da bu yapılır.

Ancak şu unutulmamalıdır ki çevirisini yapmak istemediğiniz alana asla yönelmeyin. Çünkü eğer sevmediğiniz bir çeviri alanından ilerlemek isterseniz, yaptığınız işten sıkılırsınız. Bu yüzden hakim olduğunuz ve ilgi duyduğunuz alana yönelin. Böyle yaparsınız aynı türden çeviriler yaparak pratiğinizi de geliştirmiş olursunuz.

Çeviri yaparken sözlük kullanmaktan da asla çekinmeyin. Cetvelsiz nasıl mimar olmayacaksa, sözlüksüz de çevirmen olmaz. :)

Kültürel farklılıkları dikkate alın

Kaynak metindeki bazı kavramlar o kültüre ait olabilir. Olayın geçtiği zaman veya o insanların kullandığı kavramın bizim dilimizde olmaması gibi durumlarla karşılaşabilirsiniz. Mesela "uncle" kelimesi İngilizlerde hem dayı, hem de amca demek. Bizde ise bu kavramları ayrı ayrı isimlendiririz.

Başka bir örnek vermek gerekirse, devenin dişine naka denir. Fakat onlarda böyle bir kavram yoktur. Deveye "camel" deyip geçerler. Çünkü naka kelimesi tamamen bizim kültürümüzde kullanılan bir sözcüktür. Çeviri yaparken bu tür ayrımlara dikkat etmeliyiz. Bu gibi durumlarda okurlara aktarmak istediğiniz kelimeyi doğru bir şekilde ifade etmek için dipnot veya çevirmen notu kullanabilirsiniz.

Okurun/müşterinin beklentisini iyi bilip ona göre çeviri yapın

Çeviri yaparken çevirinin amacını bilip işe başlamanız gerekmektedir. Bu işi profesyonel anlamda yapacağınızı düşündüğümüzde müşteri size çevirmenizi istediğiniz metni sunar. Daha sonra bu metnin hangi okur kitlesine hitap edeceğini belirtir ve ona göre bir çeviri yapmanızı ister. Buna ek olarak size sözlükçe verip daima o kelimeleri kullanmanızı isteyeceği durumla da karşılabilirsiniz.

Mesela vereceği metin için bir çocuğa anlatır gibi çevirmenizi isteyebilir. Yani basit kelimeler kullanarak her kitlenin o metni anlayabileceği şekilde anlayabilmesi istenir. Müşteri size kullanacağınız bazı kelimeler ve karşılığını size önceden temin edebilir. O sözlükçeden dışarı çıkmadan çeviri yapmanızı da isteyebilir.

Bilgisayar destekli çeviri aracı kullanın

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilgisayar destekli çeviri araçlarını bilmenin de önemi bir hayli arttı. Piyasada tutunmak veya kaliteli çeviriler yapmak istiyorsanız bunu kullanmalısınız. Yani eski usul çeviride diretenler yavaş yavaş piyasadan siliniyor. Edebi çeviriler hariç her alanda bunu uygulayabilirsiniz.

Örneğin bir sözcüğü terminolojiye eklediğiniz zaman bir daha o sözcüğü eklemenize gerek kalmayacak. Program size o kelimenin karşılığını çeviri yapacağınız esnada ekranda sunuyor olacaktır. Böylelikle zamandan tasarruf etmiş olacaksınız. Bu aracın sizi şaşırtacak birçok özelliği daha bulunmaktadır. Araştırmanızı tavsiye ederim. :)

Okuduğunuz için teşekkürler.

Sevgilerimle...

#Askiyasamak