Transhümanizm (Öte-İnsanlık): Felsefi İnceleme

Transhümanizm nedir?

Transhümanizm: insanın fizyolojik, psikolojik ve bilişsel yetilerini, modern bilim ve teknolojik imkânlar kullanarak daha ileri seviyeye taşımayı amaçlayan sürecin adıdır.

Aslına bakıldığında transhümanizm, vaktinde Babil Kulesini inşa edip Tanrı olmaya çalışan insanların, bilim ve teknoloji yardımıyla günümüzde bu amaca ulaşma çabasıdır.

Tarihi olarak transhümanizm

Terim ilk olarak ünlü İtalyan şair Dante Alighieri'nin İlahî Komedya'sında geçer. Şair burada "insanın da ötesine geçmek" manasında eskatolojik (apokalipsi inceleyen teolojik dal) bir terim olarak kullanmıştır.

Fakat günümüzdeki anlamına en yakın transhümanizm kavramı 1957 yılında Julian Huxley'in "New Bottles for New Wine" adlı eserinde görürüz.

Günümüzdeki terim anlamı 1990'da fütürist filozof Max More'un "Transhumanism: Towards a Futurist Philosophy" adlı makalesinde tanımlanmıştır.

Ve aşikâr ki, bilimimizin ve teknolojimizin gelişmesiyle bu düşünce daha da alevlenecek ve taraftar toplayacaktır.

Felsefî olarak transhümanizm

Biyolojik evrimden mekanik bir evrime geçmek, kendini hastalıklardan ve istenmeyen tüm kötü durumlardan soyutlamak, yani bir noktada ölümü arzulamak ve nihai olarak Tanrı olmak, işte bu, beraberinde bazı ahlâkî şüpheler getiriyor.

İlk olarak dinî boyuttan bakabiliriz. Dünyanın %53ü Tanrı'nın insanı kendi sûretinde yarattığını savunan iki din olan, İslâm ve Hristiyanlığa mensup. İnsanı değiştirmeyi amaçlayan ve Tanrı'yı bir kenara koyan bu akımın elbette ki dine uymadığı barizdir.

İkincisi, varoluşsal problem. Transhümanizm yapılabilir bir şey bile olsa, bu çalışmalar sırasında kullanılacak denekler; projenin beraberinde getirdiği yapay zekâ ve robotların potansiyel riskleri, gelecekteki sonumuzu hazırlayabilir.

Üçüncü sorunsa sosyo-ekonomik durum. Hâlihazırda artmakta olan zengin-fakir ayrımı bu çalışmaların neticesinde derinleşebilir. Zenginin maddî gücü sayesinde bu imkânlardan fazlaca faydalanması, fakirinse tüm bu nanoteknoloji, biyoteknoloji gibi alanlarla kusursuzlaştırılmış bedenlere sahip olamaması oldukça muhtemeldir.

Son olarak, bu kusursuz bedenlerin, yani post-human'ların ne kadar insan olacağı da tartışma konusu. İnsan nedir? Buna oldukça farklı görüşler getirilmiştir ve elimizde insanın memeli bir hayvan olduğundan daha fazla ortak paydada buluştuğumuz bir bilgimiz yok. Gelecekteki bedenlerin yarı-robotlaşması, bilincin sanal ortamlara aktarılması gibi ihtimal dahilindeki sonuçlar, insanın doğasına aykırı mı? Tanrılaşmak peşinde koşan insanın sonu Babil Kulesindeki gibi bir hüsranla mı bitecek yoksa içimizdeki o arzuyu, bir Tanrı olmayı başarabilecek miyiz? Cennetten kovulan insan, dünyayı cennete çevirebilecek mi? İşte, bunu bize gelecek gösterecek!

Bu yazımda Transhümanizmi tarihi ve felsefi bağlamda ele aldım. Psikolojik yorumlamasını Lokiningecesi'nin bencesinden okuyabilirsiniz.