Uyumaktan korkmanın tedavisi var mı?

Hemen herkes hayatında en az bir defa “uyku felci” durumunu ya da halk arasında “karabasan” olarak adlandırılan bu kötü deneyimi yaşıyor. Halk arasında bu durum bazı manevi değerler ile açıklanmaya çalışıyor olsa da aslında uyku felci bir uyku bozukluğudur. Madde bağımlısı olanlarda, uyku düzeni değişenlerde, anksiyete sorunu yaşayanlarda ve uzun süre sırt üstü uyuyanlarda uyku felcinin çok daha sık görüldüğü yapılan araştırmalarda da ortaya kondu. Bununla birlikte depresyon yaşayanlar ve gün içerisinde ağır stres geçirmiş olanlar uyku felcine daha eğilimlidir.


Uyku Felci Nasıl Olur?
Kişinin uykuya dalması ve uyuması sırasında beyinde bazı değişimler meydana gelir ve sarmallar şeklinde bir uyku süreci yaşanır. Bu sarmallar REM uykusu ve non-REM uykusundan oluşuyor. Her birinin yaklaşık 90 dakika sürdüğünü ve her birinin bitmesinin ardından bir diğer sarmalın başladığını söyleyebiliriz. Uyku felci ise REM uykusu sırasında meydana gelir. Uyku durumunda bildiğiniz gibi kaslar felç durumundadır. Uyku felcinde beyin herhangi bir nedenle uyanır ancak kaslar felç durumunu korur. Yani kaslar uyanmaz ve bu nedenle kişi hareket edemez. Kişinin üzerine biri oturmuş gibi hissetmesinin nedeni ise kasların felç durumunda olmasıdır. Zira uyku felci yaşayan kişilerin “karabasan”olarak adlandırdıkları ve üzerlerine oturduğunu düşündükleri bir varlık yoktur. Kasların uyku durumunda olmasından kaynaklı olarak vücudun üzerinde bir ağırlık hissedilir.

(Uyku felci sadece birkaç saniye sürebildiği gibi bu süre birkaç dakikaya kadar da uzayabilir.)

Uyku Felci Halüsinasyona Neden Olur mu?
Uyku felci yaşayan herkes halüsinasyon görmez ancak bu durum beraberinde halüsinasyonları da getirebiliyor. Üstelik halüsinasyonlar dokunsal, işitsel ya da görsel olarak ortaya çıkabiliyor. Buna yol açan ise orta beynin uyku felci esnasında aşırı düzeyde tetikte olmasıdır. Nefes almada güçlük çekilmesi ve dolayısıyla daha az oksijen almak da halüsinasyonların ortaya çıkma olasılığını güçlendiriyor. Bazı kişilerde uyku felci esnasında uçtuğunu hissetme, tavana doğru yükseldiğini hissetme deneyimleri gibi halüsinasyonlar da görülebiliyor.

Uyku Felcini Sıklıkla Yaşayanlar Ne Yapmalı?
Uyku felci tedavi edilebilen bir durumdur. Genellikle REM uykusu ile non-REM uykusunun sarmalını ve döngüsünü bozmayan ve uyku sürecini düzene sokan ilaç kullanılır. Ancak bu ilaçların asla gelişigüzel alınmaması, bir doktor kontrolünde kullanılması gerekiyor. Antidepresan kullanımı tek başına uyku felcini önlemez. İnternette bu yönde çok sayıda doğru olmayan bilgiyle karşılaşabilirsiniz. Antidepresanlar uyku felcini önleyen ilaçlar değildir. Depresyonu tedavi eden ve dolaylı yoldan depresyon kaynaklı uyku sorunlarının ortadan kalkmasını sağlayabilen ilaçlardır.

Uyku Felci Nasıl Önlenir?
Basit önlemler ile uyku felcini önlemek mümkün olabiliyor. Yapabileceklerinize şu örnekleri verebiliriz:

Uykuya yan yatış pozisyonunda dalmaya çalışın
Stresli olarak uykuya dalmayın, öncesinde ılık duş ya da müzik dinlemek gibi yöntemlerle stresinizden arının
Uyku felci durumunda vücudunuzun herhangi bir yerini oynatmaya odaklanın. Oynatabilirseniz uyku felci ortadan kalkacaktır
Paniğe kapılmayın, uyku felci geçici bir durumdur.

-Dr. Tuğrul Saygı-