Sürekli yeni fobilerim ortaya çıkıyor, hayat kalitemin düşmesini nasıl engelleyeceğim?

Merhabalar,

Obsesif kompulsüf bozukluk (OKB), kişilerin zihninde sürekli tekrar eden düşüncelere sahip olmasıyla ve varlığı kişiyi rahatsız eden bu düşüncelerle baş edebilmek için belirli davranış kalıplarının sık sık tekrarlamasına neden olan kısıtlayıcı bir rahatsızlıktır.

Bu hastalığa sahip kişiler kontrol edemedikleri duygu, düşünce ve davranışları saplantı haline getirmektedirler. Bu duygu, düşünce ve davranışları zihinlerinden uzaklaştıramazlar.

Birçok konuda sıklıkla kuşkuya, endişeye kapılırlar ve bu dürtüleri zihinlerinden uzaklaştıramadıkları için huzursuz hissederler. Huzursuzluk hissinden kurtulmak için ise belirli davranış örüntülerini sergilerler. Başka bir ifadeyle; obsesyonlar anksiyete düzeyini arttırırken kompulsiyonlar ise obsesyonların neden olduğu anksiyete düzeyini azaltmaktadır.

Örneğin; bir kişinin işe giderken hep aynı yolu kullanması ve yolunu değiştirirse kaza yapacağını düşünmesi, bir kapı koluna dokunduğunda elini belirli sayılarda yıkaması ve yıkamadığı zaman mikrop kaparak öleceğini düşünmesi. Tüm bu takıntılı düşünceler; bireylerde günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmede zorluklar yaratır, bireylerin işlevselliğini bozar. Herkeste bazı konulara karşı takıntılar mevcuttur ancak burada önemli olan bu takıntıların ne kadar sürdüğü ve kişilerin günlük hayattaki işlevlerini bozma derecesidir.

OKB’nin en yaygın belirtileri nelerdir?

➤ Sürekli duş almaya dair yoğun istek
➤ Mikrop kapma korkusu
➤ Yoğun temizlik takıntısı
➤ Çok sık bir şekilde el yıkama ihtiyacı hissetme
➤ Abartılı bir şekilde simetri takıntısına sahip olmak
➤ Mükemmel olma ihtiyacı hissetmek
➤ Yapılması gereken işleri belirli bir sıraya sokarak ve belirli bir sayıyla yapmak (örneğin; eve girmeden önce mutlaka , ihtiyaç olmasa bile, markete uğramak ve kapı eşiğinden 3 defa geçmek.)
➤ Çok yoğun bir şekilde bir şeyleri kontrol etme isteği (kapı kilidini, pencerelerin kapalı olup olmadığını, ocağın açık olup olmadığını vb.)
➤ Kirlenmekten korkmak ve bundan dolayı giysileri gün içinde çok sık değiştirmek
➤ Sevdiklerine ve kendisine zarar geleceği endişesi içinde yaşama
➤ Başkalarının dokunduğu eşyalara dokunmaktan çekinmek
➤ İnsanlara dokunmaktan kaçınma (örneğin, el sıkışmak istememek.)
➤ Bir davranışı belirli sayılar üzerinden tekrar etme
➤ Hata yapmaktan yoğun bir şekilde korkmak
➤ Diğerlerine, isteyerek ya da istemeyerek, zarar vermekten korkma
➤ Bazı kelimeleri, sayıları veya duaları içinden sıklıkla tekrarlamak

Bu bozukluğun herhangi bir tedavi yardımı almadan geçme olasılığının oldukça düşük olduğu söylenebilir. İlaç ve psikoterapi tedavisinin birlikte yürütülmesiyle başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Tedavi alan hastaların, yaşam kalitelerini arttığı, günlük işlevlerini rahatça yerine getirdiği ve kişiler arası ilişkilerinde daha başarılı olduğu gözlenmiştir.

Ayrıca; bahsettiğiniz fobilerin nedeninin bu bozukluğa bağlı olabileceği gibi başka nedenlere bağlı olarak gelişmiş olabilir. Pandemi sürecinde, evde olmanın ve kendimize yönelmenin verdiği etkilerle kendi korkularınız üzerinde düşünecek çok fazla vakit bulmuş olabilirsiniz. Bu korkularınız üzerinde yoğunlaşmak size bu konuda biraz daha fazla hassasiyet vermiş olabilir. Eğer bu korkular, üstesinden gelebileceğiniz düzeydeyse geçici olduğunu düşüp dikkatinizi farklı aktivitelere yönlendirip bu düşüncelerden uzaklaşmayı deneyebilirsiniz ancak bu durum günlük hayattaki işlevlerinizi bozmaya başladıysa ve her durumda kafanızı meşgul ediyorsa bir uzmana başvurmanızı tavsiye ederim.

Sağlıcakla kalın.

Uzman Klinik Psikolog Zübeyde Ezgi HORZUM