Kanserden Genetik Rahatsızlıklara, Bir Çok Hastalığın Tedavisine Açılan Yeni Bir Tıbbi Teknik: CRISPR

Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats.

Yine çoğunluğun ilgisini çekmeyecek ama belki birilerine birşeyler öğretecek olan Bence'min konusu tam olarak yukarıda okuduğunuz şey. Kısaca CRISPR.

Nedir bu Crispr?

Aslında, canlılığın var oluşundan beri süregelen savaşın bir neticesidir.

Seferoğlları ve Tellioğulları gibi birbirine giren bakteriler ve virüsler arasındaki savaş, evrimin cilvesiyle bugün insanlığa seviye atlatacak bir buluşa en ayak olmuştur.

İlkokula gitmiş olanlarınız bilirler, bakteriler canlılar arasındaki sınıflardan biridir, virüsler ise ancak bir canlı buldukları zaman canlı özelliği gösteren, kendi DNA'sı olan tuhaf organizmalardır. Bir hücre bulur, çoğalmak için fabrika gibi kullanırlar.

Bakteriler bu savaşı genelde kaybeder. Çünkü virüsler genelde bakterilerin savunma mekanizmalarını altederler.

Lakin, olur da bir bakteri virüslerin adeta bir FETÖ darbesi gibi kalleşçe, haince, alçakça saldırısından bir şekilde sağ çıkabilir ve virüs DNA'sını kendi DNA'sına kopyalayabilirse ki bu bayağı nadir olur, bakteri artık o virüse bağışıklık kazanmış olur. Nasıl mı? Şöyle oluyor.

DNA yeni veriyle sağ çıktıktan sonra, şayet aynı virüs tarafından bakteri bir daha alçakça, haince bir saldır girişimine maruz kalırsa, Bakteri CAS9 diye isimlendirilen bir protein sentezler.

CAS9 tam bir mikroskobik cerrahtır, DNA'daki moleküller ile hücredeki DNA'ları karşılaştırır, ve ne zaman o virüsün DNA'sının aynısına denk gelen DNA kodunu bulur, o zaman virüsü komple etkisiz hale getirir, tüm işlevlerini yok edip pasifize eder.

Neden mi? Çünkü o DNA molekülü artık hücrenin veri arşivinde yer edinmiştir, virüslerin inlerine girilmiştir ve kalleşçe saldırıları aziz mitokondrinin.. ehem, bir karışıklık oldu, neyse, CAS9 proteini bu şekilde virüsü pasifize eden bir koruma müdürü işlevi görür.

Şimdi bu protein uzunca bir süredir biliniyordu. Taa 80'lerden beri. Buraya kadar okumuş olan biriniz çıkıp 'Ulan Ragnar, madem biliniyordu, niye kanseri tedavi etmedi deyyuzlar?' diye sorabilir.

Yeni keşfedilern şey CAS9'un dışarıdan modifiye edilebiliyor olması. Daha geçen sene, CAS9 proteininin dışarıdan kurcalanarak belli virüslere karşı ayarlanabildiği keşfedildi.

CRISPR sistemi labovotuar ortamında editlenebiliyor, bir virüsü temizlemesi için ayarlanıp canlı vücuduna zerkedilerek HIV, Herpes gibi tedavisi olmayan virüsler yanında, kanser hücrelerinin yokedilmesi için bile kullanılabilir hale getirilebiliyor.

Daha geçen yıl Çin'de kanserli bir akciğerde bu teknik kullanılarak ciddi tedavi gözlemlendiğini duyurdular. Benzer uygulamalar bir iki yıldır birçok yerden görülüyor. Bugün Nature dergisinin odak noktası bu tedavi tekniği.

Yanisi, eğer bu tedavi bekleneni verirse ki verecek gibi, yakında kanserli birinden kan alıp, kanına CRISPR sisteminden alınan modifiye edilmiş CAS9 proteini verilip sonra o kanı vücuda geri enjekte eden tıp kurumları görebileceğiz.

Elalem tüm bunlarla uğraşırken biz halen daha Sıla Gencoğlu'nun miting açıklaması sonrası mobbinge maruz kalmasıyla, FETÖ ile, Başkanlık ile falan uğraşıyoruz, ondan sonra 'Batı bizi kıskanıyor'.