Erken İnsanlar Yemek Pişirmeyi Nasıl Öğrendi?

Mağarada yaşamıyorsak, taş çağındaki gibi beslenemeyiz.
Mağarada yaşamıyorsak, taş çağındaki gibi beslenemeyiz.

İçgüdüler doğuştan gelen davranışlardır. İnsanı diğer canlılardan ayıran esas özellik, içgüdüleriyle ilgili farkındalığı vasıtasıyla bilinç düzeyinde ulaştığı yüksekliktir. Vedanta felsefesine göre, insanda bulunan tüm içgüdüler 3 temel maddeye indirgenebilir.

  • Yaşar kalmak, soyunu sürdürmek
  • Merak etmek, bilgi edinmek
  • Mutluluk duyumsamak

Tarım öncesi çağlardan beri insanlar ateş çevresinde akşam yemekleri toplu halde yiyor, bu yolla sosyalleşiyordu. Gün içinde yaşanan deneyimleri diğer klan üyeleriyle paylaşmak, dillerin gelişimine de yön veriyordu.

Erken insanların neler yediğini, nasıl yediğini ve yemeği ilk kimlerin pişirdiğini kesin olarak bilme şansımız yok. Ancak elimizdeki örtüşmeli arkeolojik ve antropolojik bulgulara dayanarak bazı varsayımlarda bulunabiliyoruz.

Bu alanda çalışan bilim insanları, dişleri üzerinde olan bir çene kemiği bulduğunda çok sevinir. Dişlerin yapısından, üzerindeki çiziklerden, çürüklerden ya da aralarındaki yiyecek kalıntısı fosillerinden yararlı verilere ulaşabilirler.

Doğanın ilerleme yolunda insanlara verdiği en büyük armağanlardan biri ateş oldu. Homo Erectus insanı yaklaşık 1 milyon yıl önce, ateşi kontrol etmeyi, ısı ve ışık kaynağı ya da silah olarak kullanmayı akıl etti. Ateş, teknolojik repertuar içinde yerini almışsa da, yiyecek pişirmeyi öğrenmek için 500 bin yıl daha beklenecekti.

Derken, günün birinde ormana düşen yıldırımın, büyük bir yangına yol açtığını varsayalım. Bu doğa olayını izleyen insanlar, yangın sırasında ateşin kayaları ısıttığını, bu kayaların üzerine gelen yabani sebzelerin piştiğini fark etmiş olmalı.

Bu gözlemden yola çıkan erken atalarımız, kendi ısıttığı kayaların üzerinde yiyecek pişirmeyi başardı. Zamanla mağara içinde sıcak taş üzerinde pişirmeyi denedi ve bunda da başarılı oldu. Bir çubuğa taktığı yiyecekleri ateşe tutarak 'şiş kebabı' buldu.

Kim bilir kaç kişinin eli, ağzı yandı ama sonuçta pişen gıdanın daha lezzetli olduğunu böylelikle öğrenmiş olduk. Neredeyse yarım milyon yıldır pişmiş besin tüketen insanoğlunun biyokimyasal ve sosyal evrimi bu sayede hızlandı, derinleşti. Pişmiş gıda daha kolay çiğneniyor, besleyiciliği artıyordu. Diş sorunu yaşayan yaşlılar daha iyi besleniyor, daha uzun yaşıyordu. Oysa önceleri, kişi yiyeceği kendi ağzında yumuşattıktan sonra yaşlıya veriyordu.

Colorado Üniversitesi'nden Paola Villa, "Hominin Beslenmesinin Evrimi" adlı yazısında, bilinçli pişirmeyle ilgili ele geçen en eski kanıtların 400 bin yıl öncesine dayandığını yazıyor.

Pek çok riskli denemeden sonra, pişirme yoluyla toksik patojenlerin öldüğünü, sindirimin kolaylaştığını ve lezzetin arttığını biliyoruz. Yüzlerce kuşak boyunca gensel kodlara işlemiş olan pişirme işlemini, tek kuşakta geriye döndürmek ve yalnızca çiğ gıdalarla beslenmek artık olanaklı değil.

Çiğ gıda olarak salata, meyve ya da kavrulmamış kuruyemişleri rahatlıkla yiyebiliyoruz. Ancak çene ve diş yapımız bu sürede değişmiş olduğundan, yalnızca çiğ gıdalar tüketerek sağlıklı bir yaşam sürdüremeyiz. Sadece çiğ yiyecekle beslenenlerde zayıflayan sindirim gücü nedeniyle, kısırlık görülme riski %50 dolayındadır (Richard Wrangham, Oxford Üni. Catching Fire 2009).

Pişirme yolları ve gereçleri zamanla çeşitlendi. Korunaklı ateş yakılan çukur, uzun vadede tandıra dönüştü. Tandır sözünün Arapça kökenli olduğu doğru değildir. Ana Hint-Avrupa dilinde "Tan" kil toprak, "Dur" ise çukur demektir. Sanskrit dilinden Türkçeye, Farsça üzerinden ödünçlenmiştir.

Murat Belge'nin "Tarih Boyunca Yemek Kültürü" adlı eseri, pişirmenin öyküsü hakkında ilginç okumalar sunuyor. Yeme içmeye meraklı herkese tavsiye ederim.

Erken İnsanlar Yemek Pişirmeyi Nasıl Öğrendi?
18
34
Görüşünü yaz
18Kız Görüşü
34Erkek Görüşü

En İyi Kız Görüşleri

  • Hyperreal
    Çok güzel bir yazıydı, ellerinize sağlık. Neticede her şey sanki bir tesadüfün eseriymiş gibi değil mi? Düşünsenize yıldırım çakıyor, yangın çıkarıyor ve kayalar bu yangında ısınıyor, has bel kader o kayaların üzerine sebzeler düşüyor ve bunları yiyen insanoğlu pişirmenin çiğ yemekten daha faydalı olduğunu keşfediyor... Bu söylediklerim ise binlerce yıl alıyor. İlginç ve akıl kurcalayıcı ve sanki bizler için imkansızmış gibi...
    Görüş hala geçerli mi?
  • Cok_Aptalim
    Peki benim merak ettiğim bir nokta var: Evcil hayvanlarımıza çiğ yerine pişmiş et yedirsek zekaları gelişir mi ve evrimleşmeye başlarlar mı?
    Görüş hala geçerli mi?
    • Evcil ya da sokakta yaşayan hayvanlara verilen mamalar işlenmiş gıda olduğundan çiğ et içermemekte. Belki tek neden bu olmayabilir ama ben bu hayvanların çiğ et yemediklerinden dolayı daha uysal halde geldiklerine inananlardanım. Mamayla değil de çiğ etle beslenen hayvanlar, kesinlikle daha saldırgan oluyor.

      Evcil hayvanların davranışlarında çok basit bazı değişimlerin bile kalıcı hale gelebilmesi için en az 500 yıl boyunca her kuşakta uygulanmış olması gerektiğini okumuştum. Buna göre, kanımca 500 yıl boyunca her kuşakta yalnızca pişmiş et ya da pişmiş etli sebze yedirilen evcil hayvanların zekaları da gelişmeye başlar ancak bu hipotezle ilgili doyurucu bilimsel bir çalışma olduğunu sanmıyorum.
      BBC'nin sorunuza çapraz yanıt olabilecek kısa bir videosu var, izlemenizi öneririm. Kanzi adlı şempanze ateş yakmayı ve bir şeyler pişirmeyi öğreniyor: https://www.youtube.com/watch?v=GQcN7lHSD5Y

      Şöyle bir bilgi daha paylaşayım: Eski Hint yazmalarında deniyor ki, "savaş zamanı askerlere az pişmiş kanlı et verilebilir, çünkü asker her an bir düşmanı öldürmek zorunda kalabilir".
      Et yemek canlının içindeki şiddet eğilimini artırdığı yönünde ciddi kuşkular var.

    • Hımm gayet güzel açıklamışsınız çok teşekkür ederim. Bu aralar bilime ve evrime yöneldim epeyce ilgimi çekiyor. Üslubunuz çok güzel çok kaliteli düzgün bir insansınız. ❤

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

1634
  • biradetmehmet
    Bilgilendik inşallah emek verilmiş bir yazı
  • jaapoonnkızz
    Çiğ yemek yemek çok zor ya. Ama zaman şartlarına göre hayatta kalmak için mecbursun. Ve o zaman açlıkla herşey güzel geliyordur. Bilgi için teşekkürler 👍
  • experienced16
    .

    Birde yemek denince akla kadınlar gelir.

    Bak adam ben bir kaç bin yıl önce ocak başında.

    😂😂😂

    Allah bilir bu Urfalı falandır.

    .
  • Melankolikpoll
    Çiğ gıdaları tüketmek gerçekten epey zor. Bu güzel bilgi paylaşımı için teşekkürler emeğinize sağlık 👏
  • helomango
    oldukça farklı bir durum taş çağı ama biz de onlar için çok farklıyızdır eminişm ben olsan o zamanda yaşasam zaten pek bir şansım olmazdı farkşlı bir şey yemek için onların zamanında olsam yerdim tabiki ama bu zamnda yemem zorunda kalmadığım sürece
  • Geceyi_SevenKız
    Erken insanlar yazman hoşuma gitti😂 ilk insanlar yerine
  • KırıKMerdane
    Cidden çok güzel bir yazı olmuş faydalı ve bilgilendirici eline emeğine sağlık
  • kaptancukurova
    Ateşin keşfi çok önemlidir tabi ki elinize sağlık çok güzel bir yazı
  • GelPcPcc
    Valla bulandan Allah razı olsun. Bir de ilk tavuğu kim kesip yediyse ellerinden öpüyorum
  • Meynard
    Ateşi buldukları zaman yemek pişirmeyi öğrendiler normalde çiğ çiğ yerlermis ilk yenilen meyve mango dur
  • Sine_
    Güzel olmuş
  • SwordOfDemocles
    Görüşlerinize katılmasam da emeğinize sağlık
  • Mücahit1627
    Olur ama zor olur
  • _ElCapitan_
    Bi şekilde birinin aklına gelmiş demek
  • kdrogz34
    Güzel yazı olmuş , elinize sağlık 🙋‍♂️
  • bensherlock
    Çok akıcı yazmışsın
  • BeyazAtlıBirPrens
    Faydalı bir yazı olmuş emeğinize sağlık.
  • Dilers
    Güzel bir yazı olmuş teşekkürler
  • postmodernpokemon
    Faydalı bilgiler, teşekkürler.
  • rolyapamayanoyuncu9
    çok güzel anlatmışsınız.
  • Mario45
    Güzel bir yazı olmuş
  • EmirAdakul
    Çok güzel bir yazı olmuş elinize sağlık
  • Wlesya
    Emeğinize sağlık güzel bir yazı olmuş.
  • LacivertGandalf
    Güzelmiş. Sağol
  • Ben_arıza
    öğrenmem sevmem
  • Ykslbyrxx
    Bilemiycem ama ögrenmişler
  • Hüseyin_33
    Düşünüyorum da gerçekten ben yiyemezdim
  • Yengec0707
    Teşekkürler
  • Benbirysniüyee
    Elinize sağlık güzel paylaşım
  • offical8080
    Cig yenilmez ama yaaaa
  • melnur66
    Çiğ yenilmezdi ya
  • Bilinmezbirkuş
    Düşünüyorum da gerçekten ben yiyemezdim bence
  • akcayasin
    Bence çok zor
  • keyifci95668456
    teşekkürler :)
  • hpneedle
    güzel bilgilendirme olmuş.
  • Beniaskainandirrr
    Güzel yazı
  • Yalnızjedi
    Bilgi için teşekkürler
  • byznr2626
    Çok güzel birr yazı emeğinize sağlık
  • quickly_1
    Güzel bir yazı olmuş, elinize sağlık
  • halocoin
    atalarımızdan
  • Huzurluhuzursuzz
    Bilmem
  • edipelagöz
    Çalışarak
  • ingilizceogretmeniii
    Allah öğretti
  • Gizli Üye
    Güzel bir yazı
  • Gizli Üye
    çiğ yemekleri tüketmek çok zor bir şey bence
  • Gizli Üye
    Çok güzel bi yazı
  • Gizli Üye
    Mereka ettim bir konuydu eline sağlık
  • Gizli Üye
    Güzel bir yazı olmuş. Teşekürler ⭐
  • Gizli Üye
    Beslenilir
  • Gizli Üye
    bazi seyleri düsündükce nasil yaptiklarini cok merak ediyorum.
YÜKLENİYOR...