Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir ve Türleri Nelerdir?

Obsesif kompulsif bozukluk (kısaca OKB), nedeni hala tam olarak bilinemeyen bir beyin hastalığıdır. Temelde takıntılı düşünceler anlamına gelen obsesyonlar ve bu obsesyonların vermiş olduğu kötü hissiyattan kaçınmak ve kendini rahatlatmak için yapılan davranışlardan, yani kompulsiyonlardan oluşur. Genellikle küçük yaşlarda başlar ve insanları hayattan bezdirecek noktaya gelebilir. Kendisine psikiyatrinin kanseri de denir. Şimdi isterseniz çok yaygın olan bazı OKB türlerinden bahsedelim.

Temizlik obsesyonları

Temizlik obsesyonları kişinin sürekli pis olduğunu düşünmesi ve hissetmesi ile bu pislik halinden kurtulmak amacıyla sürekli temizlenmeye çalışması eylemlerini kapsar. Kişiler bir yere dokunarak oradan mikrop kapacağını ve bu mikrobun kendilerine yahut başkalarına zarar verebileceğini düşünürler. Mesela temizlik obsesyonlarına sahip bir kişi, o mikrobun bir kere elleri sabunla yıkayarak gitmediğini inanabilir ve 20-30 sefer ellerini yıkayabilir. Tam her şey iyi güzel derken, eli başka bir yere değip aynı süreci baştan başlatabilir. Bu kişiler özellikle idrara karşı çok hassastırlar ve umumi tuvaletler onlar için bir kabustur. Acaba temizlik obsesyonları ne kadar ilerleyebilir diye düşünüyorsanız, aklınızın hayalinizin almayacağı boyutlara evrilebilir cevabını verebilirim. Örneğin youtube! Youtube üzerinde rastladığım bir videoda ileri düzeyde temizlik obsesyonlarına sahip bir kadın hasta yiyeceği ekmeği deterjanlı suya bandırarak yiyordu.

Dini obsesyonlar

En yaygın dini takıntı türlerinden birisi ibadet sırasında akla gelen kötü düşüncelerdir. Dini obsesyonlar sadece ibadet sırasında veya her zaman mevcut olabilir. Örneğin; namaz kılarken aklınıza siz istemeden Allah'a küfretmek geliyorsa ya da namaz sırasında cinsel görüntüler gözünüzün önüne geliyorsa, dini obsesyonlarınız olabilir. Dini obsesyonların diğer bir türü de; acaba abdestim oldu mu, acaba guslüm oldu mu diye düşünüp defalarca bunları tazelemektir. Kişiler artık bir süreden sonra bundan yorulur ve kendilerini bu düşüncelerden uzaklaştırmak için ibadeti bırakırlar.

Cinsel obsesyonlar

Cinsel takıntılar çok farklı şekillerde mevcut olabilir. Bunlardan birisi kişinin kendisinin eş cinsel olma ihtimalinden duyduğu korkudur. Kişi sürekli kendisine eş cinsel olmadığını kanıtlamaya uğraşır ve aslında bu yönde bir eğilimi olmamasına rağmen, beynin bir oyunu sonucu eş cinsel olduğuna kanaat getirebilir. Bununla beraber çok farklı cinsel obsesyon türleri vardır. Mesela karşı cinsten biriyle konuşurken gözün istemeden direkt karşıdakinin cinsel organlarına kayması örnek gösterilebilir. Bu öyle şiddetli boyutlarda olur ki kişiye tabu olarak görünen kişilerle bile konuşurken bu durum mevcut olabilir. Takdir edersiniz ki, bu da kişide kendisinin sapık olduğu düşüncesini uyandırır.

Düzen obsesyonları

Düzen takıntısı olan kişi her şeyin düzenli, simetrik olmasını istemekte ve yamuk, düzensiz bir şey gördüğü zaman resmen içini kurtlar yemektedir. Yamuk tabloyu düzeltme, kalemleri belli bir sırayla koyma, yürürken kare taşların kenarlarına basmama, 2 sağ 1 sol adım atma gibi çok ekstrem boyutlara ulaşabilir. Epey yorucu bir takıntı türüdür.

Şüphe obsesyonları

En yaygın görünen takıntı türlerinden biri de şüphe takıntılarıdır. Kişiler bir eylemi yaptıkları ya da yapmadıkları konusunda emin olamazlar ve bunu defalarca kontrol etme isteği içinde olurlar. Örneğin kişi ütüyü fişten çekip çekmediği konusunda bir türlü emin olamaz ve defalarca gidip prizi kontrol eder, fişten çektiğini görür, içi rahatlar ama 5 dk sonra yine dayanamayıp gider ve kontrol eder. Şüphe takıntıları örnekteki gibi "ya yapmadıysam" şeklinde olabileceği gibi "ya yaptıysam" şeklinde de olabilir. Mesela kişi ya yolda giderken bir taşı yola ittiysem ve biri ona takılıp düştüyse şeklinde kanıtı bile olmayan, son derece alakasız bir şüpheye sahip olabilir ve takdir edersiniz ki büyük bir vicdan yapar.

Zarar verme korkusu

Zarar vermek korkusu kişilerin düşünmekten bile suçlu hissettikleri bir OKB türüdür. En can sıkıcı takıntılardan biridir. Bu obsesyonlara sahip kişiler sürekli sevdiklerine zarar vermekten korkmaktadırlar. Örneğin; bir anne ne kadar çok sevse de bebeğine zarar verme düşüncesi takıntısı yüzünden onunla zaman geçirirken bıçakları saklayabilir, pencere kenarından ya onu aşağı atarsam korkusuyla uzak durabilir. Örnekten de görüldüğü gibi temelde "ya öldürürsem" korkusudur ve genellikle bu eylemi gerçekleştirme potansiyeli en uzak olan kişilerde meydana gelir.

Büyüsel düşünceler

Büyüsel düşünce bana göre en garip OKB türüdür. Büyüsel düşünceye sahip kişiler sırf düşündükleri için bir şeyler olacağını düşünürler. Örneğin 3 kere zıplarsam yarınki sınavdan 100 alacağım ya da yukarıdaki resimdeki gibi eğer hemen su an ışığı üç kere yakıp söndürmezsem babama araba çarpacak gibi. Kişiler bunların saçma olduğunu bilmelerine rağmen, içlerinde bu eylemin gerçekleşeceğine yönelik bir inanç vardır ve kendilerini rahatlatmak için zihnin ona emrettiği talimatı yaparlar. Mesela gidip 3 kere ışığı yakarlar ve içleri rahatlar.