Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir ve Tedavisi İçin Neler Yapılmalıdır?

Obsesyon kaygı veren düşüncelerin, imgelerin veya uyarıların kişinin düşüncelerini aşırı bir şekilde zorlamasıdır. Bu düşüncelerin tekrarlayıp davranışlara yol açması ise kompulsiyon olarak adlandırılır. Günümüzde bir çok insan bu psikolojik rahatsızlıktan muzdarip ancak çoğu insan bu hastalığının farkında değildir. Öz eleştiri yapmalıyız ki ülkemizde maalesef ki psikolog ve psikiyatriye gitmek kötü bir izlenime yol açmakta olup sağlığın sadece beden sağlığından ibaret olmayıp ruhsal olarak da tam bir iyilik halinde olmayı kapsadığını unutuyoruz.

Konumuz olan psikolojik rahatsızlık hakkında biraz bahsetmek istiyorum.

Bu hastalık genelde toplumda "saplantı" adıyla bilinir. Bu rahatsızlığın diğer bir ismi "takıntı" hastalığıdır. Kişi belli davranış ve düşüncelerden çıkamaz. Bu düşünceler ve davranışlar dışarıdan bakıldığında çok saçma gelebilir ancak obsesif kompulsif bozukluğu olan hastalar bu davranışları ve düşünceleri sürekli tekrarlar. Bu kişiler hakkında genel olarak bilgi verecek olursak mükemmeliyetçi, stabil, ahlaki ve dini değerlere aşırı bağlı, aşırı kuralcı ve kendi bildiğini okuyan bir görünüm arz ederler. Kafalarında sürekli olarak belli kaygılar ve düşünceler bulunur. Korkularıyla hareket ederler. Bu kişiler bazen kafalarındaki düşüncelerin anlamsız ve yersiz olduğunu bilse de bu düşünceler bazen farkında olmadan kişinin davranışlarını yönlendirmektedir. Bu kişiler aşırı şekilde ayrıntıya takılırlar. Ayrıntılardaki en ufak uygunsuzluk bu kişileri çok rahatsız eder. Takıntılı oldukları konularda genel olarak esnek olamazlar.

Bu rahatsızlığa ilişkin örnekler nelerdir?

- Dindar bir kişinin abdest alırken "acaba ayağımı tam olarak yıkamadım mı?" düşüncesi ile sürekli olarak tekrar abdest alması. Ya da abdest aldıysa bile acaba abdestim bozuldu mu düşüncesiyle sürekli olarak abdest yenileme ihtiyacı duyması.
- Yolda giderken kaldırımlardaki farklı renkli taşlara basarak yürümesi ve kafasında kurduğu düzende yürümeye çalışması ve buna kendisini aşırı zorlaması.
- Herhangi bir iş yaparken ne kadar güzel yaparsa yapsın işlerinin bittiğinden emin olamamak.
- Ahlak ve dürüstlük gibi değerlerde kişi aşırı olarak vicdani davranmaya çalışır. Örnek verecek olursak bir sevgilisi olan bir insan aşırı şekilde başka karşı cinslere karşı tavır alır hatta bazen konuşmak ve yüz yüze gelmek bile istemez. Başkalarının ahlakı davranışlarını da aşırı şekilde ahlak yasalarına göre değerlendirir ve uygunsuz davranışlarda bunlara tepki gösterir. Örneğin yolda sigara içen ve çevreyi rahatsız eden kişilere çok fazla sinirlenirler.
- Obsesif kompulsif bozukluk hastaları grup çalışmalarında verimlilik gösteremezler. Çünkü herhangi bir işin nasıl olacağı ve hangi yol izleyeceği konusunda bu hastalar kendi kafalarındaki doğruların dışına çıkamazlar. Her şeyin en doğru yolunun kendi düşünceleri olduğunu düşünürler.
- Obsesif kompulsif bozukluğu olan hastalar genel olarak cimridirler. Bunun altında yatan sebep de parasız kalınca ne yapacağı korkusunun kafasını kurcalamasıdır.
- Bu hastalarda dini bazı değerler ile ilgili rahatsızlıklar ve kötü düşünceler görülür ve bu düşüncelerden kurtulmaya çalışan hasta istemeden de olsa bu düşüncelere daha da batar. Örnek olarak namaz kılarken Allah, melekler ve diğer değerler hakkında aklına uygunsuz şeyler gelen hasta bu düşünceleri kafasından atmak ister ama istemeden de olsa kafasında bu düşüncelere daha fazla yer vermiş olur.
- Temizlik konusunda bazen takıntı oluşur. Örnek olarak elini sürekli yıkasa da tam olarak temizleyemediği düşüncesi hastayı sürekli olarak rahatsız eder ve çok sık olarak ellerini yıkar. Bunun benzeri örnekler de vardır. Örneğin kapının koluna her dokunduğunda eline mikroplar bulaştığını düşünen takıntı hastası kapı koluna dokunmakta sıkıntı çeker. Çünkü buranın diğer insanların elinden gelen mikroplarla dolu olduğunu düşünür. Bu sadece kapı kolu için değildir. Bu sadece bir örnektir. Bunun gibi ortak kullanım alanlarını kullanamayan veya kullanmakta çok zorluk çeken hastalar vardır. Buna benzer örnek çatal kaşık kullanırken de görülür. Ayrıca para, piyasada elden ele dolaştığı için parayı almakta zorluk çeken hastalar da vardır.
- Bazı hastalarda simetri takıntısı görülür. Bu da aşırı düzen olmadan rahat edememenin bir sonucudur. Simetriyi bozan herhangi bir şekilde rahatsız olurlar.

Bunun gibi örnekleri daha uzun uzun anlatabiliriz. Genel olarak bu kişiler iç dünyasıyla savaşırlar diyebiliriz. Çünkü kafalarındaki düşünceleri atmaya çalışsalar da bunu genel olarak kendi başlarına başaramazlar.

Bu rahatsızlığın tedavisinde izlenecek yolların bazılarını aşağıda derledim.

Öncelikle ve öncelikle yapılması gereken bir psikiyatri kliniğine gidilmeli ve tıbbi destek alınmalıdır.

Obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde ilaçlar kullanılmaktadır ve yaklaşık 1 yılda sonuç alınmaktadır. Bu konuda önemle üzerinde durulması gereken husus ilaca ve psikiyatristin uygun gördüğü tedaviye devamlılıktır. Hasta, bu rahatsızlığın bilincinde olmalı ve bunu yeneceğinin inancında olmalıdır.

Korkuların üzerine gidilmelidir.

Örnek olarak yolda kaldırımlarda giderken taşların renklerine göre her zaman aynı basıp ilerleyen biri korkularının üzerine gidip farklı taşlara basıp ilerlemeye çalışmalıdır. Kafadaki düşünceleri atmak için çevreden gelen tavsiyeler basittir. Ve dürüst olmak lazım, etkisizdir. Çünkü gelen tavsiyeler "düşünmemeye çalış" gibisinden tavsiyelerdir. Oysa ki hasta zaten bu yolları denemiş kafasındaki takıntılı düşünceleri atmaya çalışırken hep içinde boğulmuştur. Düşünceleri kafadan atmaya çalışmak yerine benim düşünceme göre şu yapılabilir: korkuların üzerine gidip bu söz konusu düşüncelere korkusuzca yaklaşmak ya da zihni farklı düşüncelerle meşgul edip başka konulara yoğunlaşmak gereklidir.

İşte bu gibi belirtiler veren takıntı hastalığının (obsesif kompulsif bozukluk) günümüzde toplumda görülme sıklığı yaklaşık 1-3 /100' dür. Yani kısaca her 100 kişiden 1-3'ü takıntılıdır. Bu takıntılar bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkileri olumsuz etkilemektedir. Bu hastalık uzman desteğiyle yenilebilmektedir.
Sevgiler. <3

@tambirpanpiş