Portakalın Adı Nereden Geliyor?

Meğer Portugaldan Geliyormuş
Meğer Portugal'dan Geliyormuş

Etimoloji meraklılarına mevsime uygun bir paylaşım :)

Eldeki bilgilere göre portakalın vatanı, Kuzey-Doğu Hindistan ile Güney-Batı Çin arasında kalan coğrafya. Hindistan'dan ayrıldıktan sonra adı bir süreliğine "Doğu Pakistan" olarak kalan Bangladeş, portakalın asıl anavatan olmalı.

Eski Hint dili Sanskritçede "Renkli Yemiş" anlamında "Anar Ranga" kullanılmaktaydı. Zamanla "Naranga" biçimine evrildiği, Farsçaya "Naranc" olarak geçtiği ve Farsça üzerinden başka dillere yayıldığı anlaşılıyor.

(Anar) Nar: Yemiş + Ranga: Renk.

Böylelikle gerek Nar, gerekse Renk sözlerinin de Sanskritçe kökenli olduğu anlaşılmış oluyor. Diğer yandan, Hindistan cevizi olarak bilinen meyvenin adı da Sanskritçeden gelir: Narī­ Kela (Kela Yemişi).

Nargileye de kısaca değinelim

Cam üretimi bilinmezden önce, nargile kavanozu olarak Hindistan cevizi kullanılırmış. Böylece Nari Kela Farsça üzerinden Türkçeye Nargile olarak yerleşmiş ve aslında Hindistan cevizi demektir.

Farsça "Naranc" sözü, Arapçaya Nārenc biçimiyle geçip, Turunçgiller anlamındaki Narenciye sözüne evrilmiştir.

Nārenc > Orange

Pek çok dilde portakalı ifade eden Orange sözü, Arapça Nārenc ve onun İtalyanca Arancia uyarlamasından alıntıdır. Bir tek Almanlar Apfelsine demişler ki, bu Çin Elması anlamına gelir.

Apfel: Elma, Sine: Çin. Rusça ve bazı Slav dillerine Almancadan Apelsin olarak geçti.

Açıkçası portakalın anavatanının Çin olmadığını düşünenlerdenim. Eğer öyle olsaydı bu meyvenin adı, dünyaya Hintçeden değil Çinceden yayılırdı. Nitekim mandalin meyvesi, Çin'deki Mandarin bölgesinin adıyla doğrudan bağlantılıdır. Üstelik Mandarin Çincesi diye bir dil bile var.

Portakal sözünün kökenini daha iyi anlamak için uzak coğrafyalardan önce, daha yakın bir yere, Gelibolu'ya gidelim. Gelibolu'nun eski adı Gali Poli.

Gali Poli, Yunanca olmakla birlikte, aslında "Keltler Şehri" demektir. Bunun nedeni, Gelibolu'da bilinen en eski yerleşimin M.Ö. 280’lerde Keltler tarafından kurulmuş olmasıdır.

Gelibolu adının gelişimi şöyle: Gallu Poli > "Gali Poli" > Gelibolu. Eski Yunanlıların Keltler'i anlatırken Gallu dedikleri anlaşılıyor. (Gali: Kelt, Poli: Şehir)

Keltlerin yayıldığı topraklar arasında İber yarımadası da bulunuyor. Keltler yarımadanın Kuzey Batısında, Atlantik kıyısında bir liman kenti kurmuşlardı. Bu kente Latince ve İtalyancada "Keltler Limanı" anlamında "Porto Gallo" denmiş.

Bölgenin Porto adıyla bilinen tatlı şarapları bugün de ünlüdür. Zamanla her yönüyle gelişen ve güçlenen Porto Gallo, ülkeye adına vermiş: Portugal yani Portekiz

Türkçede nasıl olmuşsa Portugal değil, "Portekiz" adı yerleşmiş. Aslında Portekiz, Porto halkı ya diliyle ilgili her hangi bir özniteliği tanımlayan İtalyanca bir sıfattır.

İran baharat yolu üzerinden Anadolu'ya gelen acı turunçtan daha çok reçel yapılıyordu. 1700'lerin ortalarında Portekizli gemicilerin İstanbul'a tatlı portakalı getirmesiyle, bildiğimiz portakal Osmanlı coğrafyasında yaygınlaştı.

İstanbullu tüccarların bu meyveyi "Portekiz portakalı" anlamında, "Portugali Turuncu" adı ile pazara sürdüğü varsayılabilir. Sonraları "Portugali Turuncu" sözünde düşmeler olmuş ve yalnızca "Portugali" kalmış, böylece Rumcadaki "Portugali" olmuş size portakal.

İşte portakalın adının öyküsü böyle. Buyurun afiyetle yiyelim ama hekimler sıkıp suyunu içmeyi önermiyor. Sıkma portakal suyu adeta bir şeker deposudur diyorlar. Üstelik portakal sıkıldığında protein, lif, C vitamini ve kalsiyum ciddi oranda azalıyormuş.

Portakalın Adı Nereden Geliyor?
9
3
Görüşünü yaz
Kapat

En İyi Erkek Görüşü

  • doksanaltılıcocuk
    Kelimelerin kökenlerini öğrenmek çok güzel ancak en son paragraftaki bilgi hepimiz için hayati önem sarf ediyor zira birçok insan portakalın suyunu tercih ediyor. Tabii bu bilgilerin doğru olduğunu kabul ederek söylüyorum neticesinde her bilgi araştırılmadan sindirilmemelidir.
    Görüş hala geçerli mi?

En İyi Kız Görüşü

  • Yazdığınız benceler ile sürekli farklı farklı şeyler öğreniyorum ve bu beni çok mutlu ediyor. Elinize sağlık:)
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

82
  • ugurBYZEUS
    çok güzel. KS da böyle paylaşımların olması teşekkür ederim bilginiz ve emeğiniz için:)
  • Zehirlisarmaşıkk
    Faydalı bir paylaşım elinize sağlık bilgi bilgidir kaydetmek lazım bir yerlere
  • Icraatyok
    Hiç sıkılmadan okudum valla elinize sağlık ilk defa öğrendim bunların teşekkürler
  • lyaseminl
    Osmanlı'da Portekizliler için portakal kafiri tabiri kullanılıyordu. Osmanlı portakal'a Portekizlilerden ötürü o adı verdi o yüzden çoğu ülkede farklı adlar takılırken bizde portakal.
  • saginda
    Çok ilgi çekici ve bilgilendirici bir paylaşım olmuş ellerinize sağlık.
  • Sırılsıklım
    Hayatımızı kurtaracak bilgi.

    Portakal portugaldan
    Hindi hindistan dan
    Fildişi ise fildişi sahili cumhuriyetinden geliyor pauahahhhhahaa
  • KS de böyle bilgiler olması güzel. Teşekkürler
  • haydarrca1919
    Araştırıp paylaştığınız için teşekkür ederim.
  • Ocokmutsuz
    Guzel bence emeginize saglik
  • BeyzaTan
    güzel
YÜKLENİYOR...