Sosyal Fobi Yaşayan Bireylerin Nedenleri

Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal Fobi diğer insanlarla etkileşimi içeren toplumsal durumlarda ortaya çıkan kaygı bozukluğudur. Rahatsızlık diğer insanlar tarafından olumsuz değerlendirilme ve küçük düşme korkusundan kaynaklanır. Sosyal anksiyete bozukluğu olarak da adlandırılan bozukluk, toplumda yaygın olarak görülen bir sorundur. Sosyal fobisi olan insanlar yaşadıklarından dolayı kendilerini ezik ve güvensiz hissederler ama bunu aşmak da kendi ellerindedir. Sosyal fobinin kalıtsal nedenleri de olabilir ama çoğunlukla çevresel nedenlere dayanır.

Fiziksel ve Psikolojik Şiddet

Sosyal fobisi olan insanların büyük çoğunluğu evde, okulda, mahallede veya bunların birkaçında farklı nedenlerden dolayı psikolojik ve fiziksel şiddet gören insanlardan oluşur. Şiddeti yaşadıkça sadece elleri, kolları, yüzü, veya vücudunun daha farklı bölgeleri değil, hayalleri, umutları yıkılan, parçalanan insan sosyal fobiye düşer.

Ama bir şekilde bu şiddetten uzaklaştığı veya şiddeti doğuran şartlar ortadan kalktığında kendi kendini telkin yoluyla veya psikolojik destek ve rehabilitasyon süreçleriyle beraber sağlıklı iletişim kuran bireyler haline gelebilirler

Aile İçi Sevgisizlik

Sevgi üzerine kurulmamış ailelerde sürekli olarak anne baba arasındaki kavgalar, bağırtılar, gürültüler, sürekli olarak havada uçuşan küfürler ve hakaretler içinde büyüyen çocuk sosyal fobi rahatsızlığını yaşar. Nasıl yaşamasın ki?

İlk hatırladığı şey hep evdeki bağrış çağrışlar, küfürler ve hakaretler olan çocuğun sokakta veya okulda insanlarla sağlıklı iletişim kurmasını bekleyebilir miyiz? Ama bunda da çocuk üzerindeki bu etkiler hafiflediği veya yok olduğu durumda ama bireyin kendi farkındalığı ama çevrenin yardım ve desteğiyle sosyal fobiden kurtulabilmesi mümkündür.

Okuldaki Şiddet

Sosyal fobi özünde her türlü şiddet temelli bir olgudur. Okul hayatımızda gördüğümüz her öğretmen bir eğitimci değildir maalesef. Öğrenciye şu veya bu sebeple takıntı yapan öğretmenler onu herkesin içinde rencide etmeyi, ezmeyi, artık günümüzde kalmamış olsa da dayak atarak gururunu ayaklar altına almayı alışkanlık haline getirir. Buna ilave olarak o çocuğun durumunun diğer öğrenciler arasında da alay konusu edilmesi ağır travmalarla beraber sosyal fobiye yol açar.

Cinsel Taciz ve Tecavüz

Cinsiyet fark etmeksizin cinsel tacize, saldırıya veya tecavüze maruz kalan insanlarda da sosyal fobi oluşur. Özellikle de bu durum sistematik şekilde yaşanmışsa. Öyle insanlar var ki 5-6 yaşlarından 20'li yaşlara kadar babasının, kardeşlerinin veya akrabalarının cinsel taciz ve tecavüzüyle yaşamak ve ölüm korkusuyla da bunu söyleyememek gibi durumlar yaşıyor.

Benzer şekilde bazı vakıf ve derneklerin din eğitimi adı altında yatılı eğitim verdiği yerlerde çocuklar sistematik olarak taciz ve tecavüze uğruyorlar. Bunun oluşturduğu çaresizlik duygusu ve psikolojik yıkım da yine sosyal fobiye neden oluyor.

Sosyal Fobiyi Aşmak Mümkündür

Sosyal fobide tedavi ilaçla yapılan tedavi ve psikoterapi olarak iki tiptedir diyebiliriz. Ancak yaşanan şiddet ve travmanın boyutu ağır değilse kişinin kendi kendini telkin yoluyla aşabilmesi de mümkündür. Yaşanan travma ve psikolojik yıkımın şiddetine göre bazen sadece psikoterapi seansları uygulanırken bazen hem psikoterapik rehabilitasyon hem de antidepresan ilaç tedavisinin birlikte uygulanması durumu da söz konusudur. İlaç dışı tedavi yönteminde bilişsel davranış terapisinin (BDT) sosyal fobi çözümünde en etkili yöntemdir.

İlaç etkisinin ortaya çıkması hemen olmaz. İlaçların etki göstermesi 3-4 haftadan 7-8 haftaya kadar değişen sürelerde gerçekleşebilir. Tedaviyi uygulayan hekimin ilacın beklenen etkileri gösterip göstermediğine dair etkileri gözlemleyip sürecin devamına karar vermesi için de 8-10 haftaya uzayan süreçler söz konusu olmaktadır. Ortalama tedavi 9-12 ay olarak gerçekleşmektedir. Bu sürenin sonunda iyileşip tamamen sağlıklı bireyler olarak topluma katılabilir, mutlu bir yaşam sürebilirler.