Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

niger u

Bu benceyi Çocuk & Ebeveyn etiketinde yazmak aklımdan geçse de bencenin büyük bir kısmı, hatta neredeyse tamamı internet & teknolojiye odaklı olacak. Çünkü ebeveyn denetimini bilgisayar, telefon veya her ikisi üzerinden nasıl yapabileceğinizi ve nelere dikkat etmeniz gerektiğinden bahsedeceğim.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Distopik bir bilgi okyanusu: İnternet

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

İnternet 7 katmanlıdır. Katmanlardan bu konuda bahsetmeyeceğim. Daha detaylı bilgi için burayatıklayın.

İnternet insanlarla etkileşimi sağlar. Her çocuğa söylenen "Yabancılarla konuşma" prensibine internette uymak biraz daha zordur. Bir içeriğe yapılan yorumda bile yabancıyla konuşulabilir. Bu noktada insan devreye girdiği için davranışı öngörülemez ve çocuğunuz yanlış yönlendirilebilir.

1. Çocuğunuzun verileri ve öteverileri (aktivite kayıtları)

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Bazı hizmetler 12 yaş veya 18 yaş alt sınırı belirlese de çocuğunuzun yanlış doğum tarihi girerek bu hizmetleri alabilmesi olasıdır. Çocuğunuzun üyelik/abonelik aldığı hizmetlerin gizlilik sözleşmesini okuyun. 18 yaş altı üye kabul eden hizmetlerde (Google ve Steam gibi) ebeveynlik özelliği resmi olarak desteklenir. Yani o sitelere siz de çocuğunuzun ebeveyni olarak üye olun. Sizin ve çocuğunuzun haklarınızdan bahsedelim. İşlenen verilerinizin ve öteverilerinizin:

  • Kopyasını talep etme ve cihazınıza indirip depolama,
  • Yanlış işlendiğini düşünerek o verilerin değiştirilmesini talep etme,
  • Silinmesini talep etme,
  • Sizin veya çocuğunuzun ölümü durumunda verilerinize ne olacağını seçme,
  • 3. taraflar dahil kimlerle nasıl ve neden paylaşıldığını, paylaşılan tarafların verilerinizi nasıl kullanacağını bilme,
  • Yanlış işlenmesi durumunda doğacak zarardan kaynaklı tazminat talep etme hakkına sahipsinizdir.

2. Çocuğumun kullandığı cihazda hangi uygulamaların olması gerek ve hangi uygulamalara temkinli yaklaşmalıyım?

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Telefonda mutlaka antivirüs bulundurun. Çocuğunuzun üye/abone olduğu sosyal medyalara dikkat edin. Eğer çocuğunuzun aldığı hizmet, diğer üyelerin/abonelerin anonimleşmesine izin veriyorsa orası güvenli değildir. İnsanlar sanal ortamda anonimleştiklerinde çok daha farklı ve ahlaksızca davranmaya eğilimli hale gelebilirler. Bu yüzden Facebook ürünlerini kullanırken (Instagram, Facebook ve Whatsapp) anonimleşmiş hesaplarla etkileşime geçmemesine önem verin. Yeni nesil mobil cihazların çoğunda ebeveyn kontrolü vardır. Bunu kullanın.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Eğer çocuğunuz VPN'e ihtiyaç duyuyorsa güvenilir kaynaklardan VPN almasını önerin ama yine de takipte kalın. İnternet Servis Sağlayıcınıza ebeveyn denetimleri hakkında bilgi almak için başvurun. İnternet Servis Sağlayıcıları VPN dahil tüm ağ trafiğini görebilir.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Çocuğunuzun kullandığı cihazların hiçbirinde Tor servislerini (Tails Linux, Tor Browser, Orbot, Onionshare) kullanmasına kesinlikle izin vermeyin. Tor deepweb sitelerini okuyabilen tarayıcıları destekler. Tor ağını ne siz izleyebilirsiniz ne de İnternet Servis Sağlayıcınız izleyebilir. Hatta 3. parti ebeveyn kontrolü sağlayan yazılımlar bile Tor ağını izleyemez. Tor ağını kullanan diğer kullanıcılar da anonim olduğundan çok tehlikeli durumlar yaşanabilir. Eğer tor yüklenmişse bunun altında bir neden arayın.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

İnternet Servis Sağlayıcınızın sağladığı (eğer varsa) ebeveyn kontrolü uygulamalarını edinin. Yoksa marketten güvenilir bir uygulama yükleyin. Bu uygulamalar genellikle çocuğunuzun cihaza erişim saatine kısıtlama getirmeyi de destekler.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Çocuğunuz sessiz olsun, ağlarken sussun diye ona cihazı vermeyin. Bu oyun bağımlılığını başlatan bir etmendir. Oyunla oyalanabilen beyin her sıkıldığında ilk olarak oyun oynamaya yönelecektir. Daha detaylı bilgi için burayatıklayın.

Ayrıca oyunları ücretli satın almış olun veya ücretsiz indirmiş olun, oyunun yaş sınıflandırması ve içerik uyarılarını dikkate alın. Daha fazla bilgi için sizi burayaalalım.

Bilgisayar Kullanırken

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Mobil cihazların yanı sıra bilgisayarlar uygulamalar ve programlar açısından daha konforludur, denetimi ise mobil cihazlara göre daha kolaydır. Bilgisayara antivirüs yükleyin ve çocuğunuza Admin (Yönetici) hesabı değil, normal kullanıcı (User) olarak bilgisayarı kullandırın. User seviyesindeki bilgisayar kullanıcıları Admin izni olmadan bilgisayara bir şey yükleyemez ve silemez. Aynı şekilde sistem klasörlerine de erişemez.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Bilgisayarınıza yetişkinlere yönelik bir bilgisayar oyunu veya çocuğunuzun kullanmasını istemediğiniz başka bir yazılımı yüklemek isteyebilirsiniz. Uygulamalar yüklenirken size tüm kullanıcılara mı yoksa sadece size mi yüklensin diye seçenek sunar. Bazıları sunmaz. Böyle bir durumda cihazda bir sabit diske sadece Admin hesabıyla erişilebilen bir dizin oluşturun. Sonra bu dizinin izin ayarlarını yapın. Bubencemde yer alan "5. Ailenizle beraber kullandığınız bir bilgisayarda kişisel alanınızı oluşturma" bölümündeki yönergeleri takip edin. Windows 7 için yapılması gerekenler ile Windows 10 için yapılması gerekenler aynıdır.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Çocuğunuzu oyun için resmi oyun platformlarına yönlendirin. Bunlar çevrimiçi hizmet sunar. Steam, ebeveyn denetimlerini ve sizin için ebeveyn hesabı hizmetini resmi olarak destekler.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Sim kartı ve kullanıyorsa banka kartı aktivitelerini izleyin. Nereye ne kadar ödeme yapmış ve nereden ne kadar ödeme almış takip edin.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

Hesaplarının şifresini istemeyin. Bu güvensizlik izlenimi uyandırır. Zaten her şeye hakim olmanız mümkün değildir. Eğer gizlediği bir şey olduğunu düşünüyorsanız bir uzmandan yardım almayı deneyebilirsiniz.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!

İnternette çok fazla bilgi kirliliği vardır. Özellikle Youtube'da ve sosyal medyada. Youtube'da paylaşım yapanlar bilginin doğruluğundan ziyade üyelerin hoşuna gidecek fantastik ve abartılı saçmalıkları gerçek bilgiymiş gibi yayınlayabilirler. Çocuğunuz bu içeriklerden etkilenip bunları gerçek olarak görüyorsa onunla konuşun ve onu gerçek kaynaklara yönlendirin.

Aklınıza takılabilecek sorular

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!
  • Soru: Çocuğumla ortak bilgisayarı kullanıyorum ve kendisi User konumunda. İnternetten indirdiği veri eğer virüslüyse bu virüs Admin hesabını ve sistemin tamamını da etkiler mi?
  • Cevap: Evet. Truva atı gibi casus yazılımlar tüm izinleri alırlar ve sistem yetkilerini elde ederler.
  • Soru: Çocuğum gizli sekme kullanıyor olabilir. Bu ona gizlilik sağlar mı?
  • Cevap: Hayır. Gizli sekme sadece kullandığınız bilgisayardaki geçmişi, oturum açma bilgisini, çerezleri (Çerezler sitelerin sizi tanıması için bilgisayarınızda depoladığı dosyalardır) ve site tercihlerini siler. İndirilen dosyalar depolanmaya devam eder.
  • Soru: Ailemden birinin mobil aygıtını başka bir bilgisayarda şarj etmeyi ve veri aktarmayı düşünüyorum. Fakat kullanacağım bilgisayar bir yabancıya ait. Bilgisayardan telefonuma hiç dosya aktarmasam bile virüs bulaşabilir mi?
  • Cevap: Evet. Son yıllarda bu tarz virüslerin direkt olarak telefona USB yoluyla sızabileceği tespit edildi.
  • Soru: Antivirüs var ve keylooger (tuş kaydedici) bulaşsa bile banka hesaplarım için ekran klavyesi kullanıyorum. Her türlü uygulamayı ve dosyayı rahatlıkla cihazıma indirebilir miyim?
  • Cevap: Hayır. Antivirüsler güncellendikçe yeni virüslerin imzaları antivirüs imza veritabanına yüklenir. Böylece antivirüsler virüsleri tanıyabilir. Yeni geliştirilmiş bir virüsü antivirüslerin tanıması zordur. Bazı keyloggerlar ekran klavyesinden de veri çalabilir.
  • Soru: Facebook, Google gibi servisler çok fazla veri işliyor. Bunların korsan yazılımlardan farkı ne?
  • Cevap: Facebook ve Google gibi servisler gizlilik sözleşmesi sınırları dahilinde verilerinizi izninizle işler. Size karşı sınırlı sorumludur. Fakat korsan yazılımlar sizden istediği veriyi sizden habersiz alır, kendi çıkarı ve sizin zararınıza kullanabilir, dağıtabilir, satabilir, şantaj yapabilir. Bunun için ne size haber verir ne de rızanızı alır.
  • Soru: Çocuğum telefonunu Rootlamak/Jailbreak yapmak istiyor. Ek olarak bilgisayarda Admin haklarını da almak istiyor. İzin vermeli miyim?
  • Cevap: Telefonu rootlamasına veya jailbreak yapmasına izin vermeyin. Bu telefonunu saldırılara açık hale getirir. Bilgisayar truva atlarının aksine telefona bulaşan virüsler root izinlerini kolay kolay elde edemez. Yani rootlu cihazlarda daha ferah çalışırlar. Bilgisayarda Admin hakları verip vermemenin kar/zarar analizini siz yapın.
  • Soru: Teamviewer gibi uzaktan erişim programları güvenli mi?
  • Cevap: Evet. Truva atları gibi casus yazılım değillerdir. Çünkü her iki tarafın da izniyle bağlantı kurar.
  • Soru: Truva atı, arka kapı, keylogger, worm, rootkit, spyware, malware, sniffer nedir?
  • Cevap: Truva atı bilgisayarınıza zararsız bir yazılım gibi gözükerek sızar. Sunucu sizin sisteminizdeki bir sistem dosyasının yerine kopyalanır, orijinal dosyayı siler. Host ise sunucu sayesinde bilgisayarınıza bağlanır. Arka kapı ise bilgisayarınıza erişmek için bir geçit açar. Yani sistem açığı yaratır. Truva atı ve arka kapı çok benzerdir ve en tehlikeli virüstür. Keylogger ise tuş vuruşlarınızı kaydeder, periyodik olarak ekran görüntüsü alıp saldırgana yollar. Worm dosyalarınıza devamlı kendini kopyalayarak yayılır ve dosyaları bozar. Rootkit ise sistem işlemi olmayan ama sistem işlemi olarak gizlenen uygulamalardır. Truva atları, arkakapılar, keyloogerlar ve diğer spyware'lar rootkittir. Spyware casus yazılım, malware ise reklam yazılımdır. Sniffer ise ağa bulaşan bir virüs türü olup koklayıcıdır. Ağ trafiğini saldırgana gönderir. Ağda değişiklik yapmadığından tespiti güçtür.
  • Soru: Çocuğum mağaza dışından uygulama indirdiği için telefon faturası çok yüksek geldi. Yurtdışına saatlerce arama gözüküyor ama arama yapmadığıma eminim. Neden böyle oldu?
  • Cevap: Telefonlar da hacklenebilir. Buna phreaking denir ve ücretsiz telefon hizmetlerinden faydalanmayı kapsar. Telefonunuzu ele geçiren bir saldırgan uzaktan bir patlayıcı düzeneği bile sizin telefonunuz vasıtasıyla tetikleyebilir. Yaptığı işlemleri sizin sim kartınız üzerinden yaptığı için siz ücretlendirilirsiniz.
  • Soru: Ailecek 2 adımlı doğrulama kullanıyoruz ve hesaplarımıza erişmek için saldırgan telefonumuza gelen SMS'e de erişmek zorunda. Bu bizi korur mu?
  • Cevap: Tamamen korumaz ama korur. Hiçbir şey sizi %100 koruyamaz. İnsan güvenliğin en zayıf halkasıdır. Bunun temelinde ikna edilebilirlilik ve güven duyma ihtimali yatar.
  • Soru: Deepwebi merak ediyorum. Girmem suç mu?
  • Cevap: Evet. Teşebbüs ettiğiniz an suç işlemiş sayılırsınız.
  • Soru: Bir sitenin Deepweb'den olup olmadığını nasıl anlarım? Çocuğum yanlışlıkla bir deepweb sitesine girerse ne olur?
  • Cevap: Adres çubuğunun sonunda ".com" yerine ".onion" uzantısı varsa deepwebdesinizdir. Yanlışlıkla deepwebe giremezsiniz. Çünkü normal internet tarayıcıları .onion uzantısını okuyamaz. Girseniz bile adresi yanlış yazdığınıza dair uyarı alırsınız.

Bu bence de bitti. Sormak istedikleriniz olursa görüşlerde belirtin lütfen.

Ebeveyn Olarak İnternet Denetimi: Çocuğunuz Veya Kardeşiniz İnternet Kullanırken Dikkat Etmeniz Gerekenler Burada!
3
4
Görüşünü yaz
3Kız Görüşü
4Erkek Görüşü

En İyi Erkek Görüşü

  • GhostlyKisses

    Faydalı bir bence olmuş emeğine sağlık ^^

    Görüş hala geçerli mi?
    • niger

      Oo sen gelir miydin ya, teşekkürler <3

En İyi Kız Görüşü

  • AyYıldız0110

    Emeğine sağlık çok güzel olmuş

    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

23
  • BebeğimGelLocadayız

    adam kuruyor vpn i giremediği site yok anne babası ne haber

  • DRANDAVER

    Bilgiler harika faydalı güzel olmuş

  • IAmarPresterAen

    Faydalı bilgiler emeğinize sağlık

  • ayşee588

    Emeğinize sağlık

YÜKLENİYOR...