Bilgisayar Oyunları Nasıl Bağımlılık Yapar?

Bilgisayar oyunları tasarlanırken oyun firmaları oyunun mümkün olduğunca satmasını ister. Oyunlar ücretsiz olsa bile (Free2Play) oynamanızı isterler ve oyun içi içerik satın alacağınızı öngörürler. İçerik satın alma beklentiyi karşılarsa oyun desteklenmeye devam eder. Peki oyunlar bizde nasıl bağımlılık yapıyor?

1- Oyunların beğenilen özellikleri

Oyunlar yeniden oynanabilirlik, grafik, gerçekçilik açısından oyuncular tarafından kategorize edilir. Kimisi yeniden oynanabilirliği yüksek oyunları oynamak isterken kimisi grafiğe önem vermez. Kimisi de gerçekçi oyunları severken yeniden oynanabilirliği önemsemez. Firmalar da beklentilere göre oyun şekillendirir.

İşin ilginç yanı şiddet içeren oyunların sakinleştirici etkisi olabiliyor. Pek çok oyunda çocuk öldüremezsiniz. Ancak istatistiğe göre eğer bir oyuna bir çocuk koyarsanız ve oyuncuya o çocuğu öldürme opsiyonu verirseniz pek çoğunun öldürmeyi seçeceği yönünde. Buna bir örnekle değinelim:

2- Fallout

Fallout klasik bir kıyamet sonrası rol yapma oyunudur. Rol yapma oyununda pek çok konuda tercih yapmakta özgür bırakılırsınız. Çok iyi biri olurken bir hırsız, seri katil veya yamyam bile olabilirsiniz. Görevi başaramazsanız oyun o görevi sizi tekrar denemenize zorlamaz. Yaptığınız sonuçlar oyunun bir yerinde karşınıza çıkar. Yaptıklarınız sayesinde oyundaki bir toplumun sevgisini veya nefretini kazanabilirsiniz.

Fallout oyununun çıkışı çok problemli olmuştur. Çünkü oyunda çocuk öldürebiliyordunuz ve uyuşturucu kullanabiliyordunuz. Bundan dolayı çok tepki aldı ve oyun iptal edilme aşamasına geldi. Amerika'daki sürümlerde bu durum iptal edilmedi ancak Avrupa'ya dağıtılacak sürümlerinde çocukların öldürülmesi engellendi ve uyuşturucuların hepsi "Chem" olarak yeniden isimlendirildi. Ancak bunlar yine oyun içinde bağımlılık yapmaya devam etti. İşin ilginç yanı oyun popüler oldu ve günümüzde hala tutulan bir klasiktir. Fallout yeniden oynanabilirliği yüksek bir oyundur. Oyunu bitirdikten sonra yeniden başlayarak pek çok farklı yoldan yeniden oynayabilirsiniz.

Bilgisayar oyunları nasıl bağımlılık yapar?

Bir narkotik maddenin bağımlılık yapıcı olması ürkütücüdür ve kimse bağımlı olmak istemez. Ancak bir oyunun "Bağımlılık yapıcı" olması o oyun için güzel bir reklamdır. Bağımlılık yapan oyuna bağımlı olabilirseniz o oyunu devamlı oynayabilirsiniz ve eğlenebilirsiniz. League of Legends, Dota, PUBG gibi oyunlar bağımlılık yapıcı oyunlara örnektir. Peki bağımlı olunca beynimizde ne oluyor?

Bilgisayar bağımlılığı psikolojik bağımlılıktır ve ödül merkeziyle ilişkilidir. Oyunda bir amaç belirlersiniz ve o amaca ulaştığınızda mutlu olursunuz. Peki bu beyinde nasıl işler? Ödül merkezi topluma faydalı olmamızı sağlar. Bir hedef koyarsınız ve o hedefe ulaştığınız zaman ödül merkezi dopamin salgılar. Bu da bizi mutlu hissettirir. Oyunlarda edindiğimiz amaçlar da ödül merkezini uyarır ve dopamin salgılamamızı sağlar. Böylece beyin dopamin salgılanması için tekrar oyuna yönelir. Oyunu olası bir mutluluk kaynağı olarak görür ve tekrar tekrar dopamin salgılanması için oyuna yönelir.

Oyunlar çoklu oyuncu (multiplayer) veya online ise bu daha çok haz verir. Çünkü yapay zekaya karşı değil, bir insana karşı galibiyet sağlamak daha çok haz verir. Bu yüzden bir oyunun çoklu oyuncu özelliğinin olmaması bir eksi olarak görülebilir.

MMORPG (Masively Multiplayer Online Role Playing Game yani devasa çoklu oyunculu rol yapma oyunu) türü oyunlarda kendinize çevrimiçi ortamda bir karakter yaparsınız ve onu güçlendirirsiniz. Bu tıpkı çocuk yetiştirmeye benzer. Emek verirsiniz ve en çok emek veren daha kaliteli ve güçlü karakter elde eder. Eğer emek vermeden kısa yoldan güçlenmek isterseniz oyun içi eşya satın almak durumundasınız. Bu da diğer oyunculara karşı üstünlük sağlar ve onlara karşı koyduğunuz hedeflere ulaştığınızda hem ödül merkezinizi uyarır hem de üstün hissettirir.

Bu sefer bu kadarlık. Eğer İnternet ve Teknoloji ile ilgili bir bence öneriniz varsa onu da görüşlerde belirtirseniz sevinirim.