Evrenin Muazzam Boyutları

Merhaba arkadaşlar,
Bir başka vladimirpuding yazısıyla hepinize merhabalar. Bugün sizlere bir mizah yazısı değil, bir bilgilendirme yazısı yazacağım. Senelerden beri çok ama çok yakından ilgilendiğim astronomi biliminin dilinden konuşacağım.

İnsanoğlu yeryüzünde var olduğu ilk günden beri yaşamı her daim sorgulamıştır. Dünya neden var oldu, neden hayattayız, neden dünya dışında bir yaşam hala bulunamadı diye insanlar sürekli kafa yordular, milyarlarca dolarlık yatırımlarla bu sorulara cevap getirecek ipuçları arandı. Bugün de hala aranıyor.

İşte bugünkü konumuz da bulunduğumuz evrenin muazzamlığı. Ve asla ama asla bir tesadüften ibaret olamayacağı.

Usta komedyen Cem Yılmaz'ın tespitlerinin kalitesini hepimiz biliriz. Onun gösterisindeki bir cümleyle yazıma giriş yapmak istiyorum. Cem Yılmaz gösterisinin o bölümünde diyordu ki: "Plüton'u düşünsenize. Milyarlarca yıldır yörüngede. Sonra kahverengi ceketli bir öğretmen geliyor ve Plüton gezegen değil diyor..."

Tespit doğru. Plüton artık bir gezegen olarak kabul edilmiyor. Ancak Cem Yılmaz da zaten burada memleketteki kahverengi ceketlilerin bolluğuna gönderme yapıyor. İnsanımızın çok bilmişliği sevmesine değiniyor -ki gösterisinin devamında da zaten Faruk Eczanesi bölümü var.

Peki aslında ne kadar bilgiliyiz?.. Daha 600 kiloluk ağırlığı bile kaldıramayan, bakışlarıyla iki yumurtadan bir omlet bile yapamayan insanoğlu nasıl oluyor da "Bu evren kendi kendine oldu. Bir yaratıcıya gerek yok." kibrine bürünebildi?.. Nasıl oldu da bütün bir domates, bir biber, bir soğan ve bir yumurtayı yan yana koyduğunda kendiliğinden bir menemen olmadığını bilen, onu yapacak birine ihtiyaç olduğunu bilen insanoğlu bunca muazzamlığın kendi kendine olduğunu söyleyebildi?..

Cevabı çok netti. Zaten bu, inanç sınavının ta kendisiydi.

İşte şimdi size aklınızın sınırlarını zorlayacak astronomik manzaralar anlatıyorum.

Işık hızı evrende ulaşılabilecek en yüksek hız olarak kabul edilmektedir. Işığın bir saniyede aldığı yol üzerinden hesaplanmıştır. Ancak ben kilometre hesabıyla da size aktarıyorum.

Işık hızı tam olarak 1.079.252.850 km/saat olarak ölçülmüştür. Bu hız, bizim kainatta ulaşabileceğimiz en yüksek hız. Bir saatte 1.079.252.850 kilometre yol alabiliyoruz. Yani bir milyar kilometre civarında.

Ancak evrenin boyutları o kadar muazzam ki bilim insanları mesafeler için ışık yılı tabirini kullanmaya başladılar. Işığın bir yılda aldığı yolu temel alarak hesapladılar bunu da. 1 ışık yılı ise 9.460.528.400.000 kilometre.

Yani 1 ışık yılı yaklaşık 9,5 trilyon kilometre.

Peki dünyanın içinde bulunduğu Samanyolu Galaksisinin çapı nedir hiç düşündünüz mü?.. Arkadaşlar, evrendeki yüzmilyarlarca galaksiden biri olan ve onlara nispeten oldukça küçük bir galaksi olan Samanyolu Galaksisinin çapı 100.000 ışık yılı'dır.

Yani küçük (!) galaksimizin çapı 950 katrilyon kilometre.

Peki evrendeki maksimum hızımız neydi? Saatte 1 milyar kilometre. Yani 100 yaşına kadar yaşayan bir insan doğumda ebesinin elinden alınıp direkt astronot kıyafetine sokulsa, yemese, içmese ve 100 sene boyunca da ışık hızıyla seyahat etse (-ki insanoğlu ışık hızına ulaşamadı) gidebileceği maksimum mesafeyi şöyle hesaplayabiliriz:

Saatte 1 milyar kilometre, günde 24 milyar kilometre, senede 8,76 trilyon kilometre ve toplam 100 senede 876 trilyon kilometre.

Bu, bir insanın şu anda dünyadan gidebileceği maksimum mesafedir. Gördüğünüz üzere insan ömrü daha bırakın kendi galaksisinden dışarıya çıkmayı, henüz içinde doğru düzgün yol bile almaya yetmiyor. 950 katrilyon kilometre çapındaki galaksimizin sadece %0.00092'lik kısmını geçebiliyoruz. "Ben Ahmet Maranki kürü uyguluyorum, 120 sene yaşayacağım" diyen arkadaşların da alacağı mesafe maalesef yüzde olarak aynı. Zira bu yüzdeye etki edecek kadar bile büyük bir değer eklemiyor.

Evrende 100 milyardan fazla galaksi olduğu tahmin ediliyor. Sayısını kimse tam olarak bilemiyor. Mesafeler o kadar büyük ki, bundan milyonlarca yıl önce düşen bir yıldızın görüntüsü (ışık hızından yola çıkın) bize anca bugün varıyor ve öylesine bir yaz gecesinde şu anda görünüyor. Aslında gördüğümüz görüntü bazen yüzlerce, bazen binlerce, çoğu zamansa milyonlarca yıl önce gerçekleşmiş olan bir olay... Yıldız şu anda kaymıyor. Biz onun kayışını anca görüyoruz. Devreleriniz duman çıkarmaya başladı mı?.. :))

"Aaa Tankut bak ne kadar şanslıyız. Yıldız kaydı!"
"Sibel! Aşkım! Bu bizim şansımız! Hadi dilek tutalım."

Hayalleriyle oynamak istemem ama birisi sevgili Tankut ile Sibel'e o yıldızın aslında T-rex zamanında kaydığını söylerse mutlu olurum.

Hadi şimdi boyutlar konusunda daha da çılgınlaşalım. Küçük (!) galaksimizin dışına çıkamadığımız bildiğiniz üzere kesinleşti. Buraya hapsolmuş durumdayız yani. Hiçbir teknoloji bizi Samanyolu Galaksimizin dışına çıkaramıyor. İnsan ömrü vefa etmiyor.

Peki farz edelim ki Samanyolu'nun sınırındayız. O halde yüz milyarlarca galaksi içinde bize en yakın olan ikinci galaksi nerede mi?

Üzülerek söylemeliyim ki 2,2 milyon ışık yılı uzaklıkta. Yüz milyarlarca galaksi içinde bize en yakın olan komşu galaksimiz Andromeda, Samanyolu sınırlarına tamı tamına 20,9 kentilyon kilometre uzaklıkta!

Yani 20.900.000.000.000.000.000 kilometre. Arkadaşlar, Samanyolu Galaksisinin sınırlarından yola çıksak dahi bırakın Andromeda'ya ulaşmamızın, daha bir arpa boyu yol almamızın bile mümkünatı yok.

100 yılda alabildiğimiz mesafe: 876.000.000.000.000 kilometre
Andromeda galaksisine mesafe: 20.900.000.000.000.000.000 kilometre

Akıl karıştırıcı, değil mi?..

Evren o kadar muazzamlıklarla dolu ki insanı hayrete düşürüyor. Şimdi de sizlere boyutumuzla ilgili biraz bilgi vermek isterim. Aşağıdaki fotoğrafta Güneş ile Dünya arasındaki boyut farkını göreceksiniz. Güneş hacim olarak içerisinde 1 milyon tane Dünya'yı alabiliyor. Ve o kadar ağır ki bütün bu gezegenleri çekip etrafında döndürüyor. O gördüğünüz Dünya denen minicik noktadaysa sınavlar yapılıyor, bazı siyasiler kavga ediyor, bazı iş adamları kibirle konuşuyor, bazı ülkeler birbirlerinin topraklarına göz dikiyor, bazı insanlarsa kaslarını sıkıp "Ben en büyüğüm." diyor.

Güneş karşısında bile aciz olan gezegenimizin durumu malum. Peki ya Güneş'in aciz kaldığı durumlar?..

Güneş aslında o kadar küçük bir yıldız ki Samanyolu Galaksisi'ne dışarıdan bakan bir göz onu asla göremezdi. Ancak Dünyamızdan 1 milyon kat daha büyük olması sebebiyle ona bağlıyız. Patron o. Güneş sıcak olmak istiyorsa bizi klimalara saldırtıyor, balkonda yatırıyor, üşütmek istiyorsa da arabaları karda kışta yolda bıraktırıyor, bir araba su birikintisinden geçip üstünüzü başınızı çamur yapıyor.

Peki Güneş'in karşısında aciz kaldığı patronları?.. Hadi şimdi evrendeki en büyük yıldız olan VY Canis Majoris'ten de bahsedelim.

VY Canis Majoris o kadar muazzam, o kadar ihtişamlı ki bizim koskoca (!) Güneşimizin bile onun yanındaki görüntüsü aşağıdaki şekilde.

Ve içerisine 7.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 (7 Desilyon) tane Dünya sığabiliyor!.. Matematiğin bile sınırlarındayız.

VY Canis Majoris o kadar büyük ki, üzerinde bir jet uçakla aynı yöne doğru 1.000 km/saat hızla yol alsaydınız bu yıldızın etrafında 1 tam turu atmanız tam 1000 yıl sürerdi. Yani arkadaşlar, eğer Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan 284 sene önce, 1015 yılında yola çıksaydınız o tek turu anca bugün tamamlamıştınız!

Şaka olmalı herhalde!.. Ama değil. Kendisini görmek isteyen arkadaşlar varsa 3840 ışık yılı mesafede bir yolculuk bekliyor kendilerini. Yani 36,5 katrilyon kilometre. Üzülmeyin, cesediniz 316 sene sonra varacaktır kendisine.

2013 yılında Hubble Uzay teleskobu evrendeki en uzak galaksiyi keşfetti. Adına ise bilim otoritelerince z8_GND_5296 denildi. Arkadaşlar, bu galaksinin bize uzaklığı yaklaşık 30 milyar ışık yılı!

Yani 285 Kentilyon kilometre uzaklıkta. 285.000.000.000.000.000.000 kilometre!

Daha tuhaf olanı, bu görüntüler bile Büyük Patlama'dan 700 milyon yıl sonrasını yansıtıyor!.. Yani bundan geriye de en az bir 700 milyon yıllık mesafe daha var!

Peki insanoğlu bugün bilimde hangi noktada?

Eğitim durumunuzu bilmiyorum. Ancak bizi bir kenara bırakalım, bugün dünyada en büyük üniversitelerden mezun olan en büyük bilim adamları İsviçre-Fransa sınırındaki CERN deneyinde bir araya geldiler. Bugünkü bilimin geldiği son noktadır.

Şekilde gördüğünüz Büyük Hadron Çarpıştırıcısı için milyarlarca dolar harcandı. Şu anda gezegenimizdeki en gelişmiş makinedir. Peki gezegenimizin en gelişmiş makinesinde gezegenimizin en müthiş bilim insanları neyi mi arıyorlar?

Karanlık maddeyi! Uzaydaki karanlık aslında boşluk değildir. Aksine, tamamı da bu maddeyle doludur. Bu deneyde de uzayı dolduran şu karanlık maddenin ne olduğunu araştırıyorlar. Düşünebiliyor musunuz?.. Bırakın Andromeda'ya, VY Canis Majoris'e falan gitmeyi, biz daha burnumuzun dibindeki, dünyamızın içini ve koskoca kainatı dolduran karanlık maddenin ne olduğunu bile bilmiyoruz. Sadece var onu biliyoruz.

Dünyanın en büyük bilim insanları daha karanlık maddenin ne olduğunu araştırsın, bizde onların binde biri kadar eğitime sahip olmayan insanlar gelip "Bunların hepsi kendi kendine oldu" diyorlar. Hangi eğitime, hangi astronomi bilgisine dayanıyorlar orası bomboş. Eminim ki çoğunuz sadece şu yıldız kayması olayını bile daha şimdi öğrendi. Ama siz en azından okudunuz. Dışarıda milyarlarca insan daha bunu bile bilmiyor. Ama lafa gelince herkes kabul gören otorite gibi bol keseden konuşmayı biliyor.

Eski ABD Başkanı Abraham Lincoln bir konuşmasında karşısındaki adam hakkında bir yalan iddia atar. Adam çıldırır. Yakın arkadaşı gelip Lincoln'e "Efendim, yalan olduğunu siz de biliyorsunuz." der. Lincoln ise gülümseyerek "Evet. Ama inkar etmesini izlemek istiyorum" der.

Bizdeki zihniyet de tam olarak budur. İnkarcılarımız kendi görüşlerini bir temele oturtamazlar. Onlar sadece inkar ederler. Siz beyaz dersiniz, onlar inatla siyah derler. Bu renkle alakalı bir kavga değildir. Onlar sizin zıttınızı söylemek isterler. Bu kavgadan galip çıkmak isterler çünkü. Bazı insanlar yenilgiyi sevmezler.

Dinlere bakışınız farklı olabilir. Ama daha domates, biber, soğan ve yumurtadan bir menemen bile kendi kendine oluşmuyorken bunca maddenin, bunca mesafenin, bunca muazzamlığın kendi kendine oluşması kusura bakmayın ama sadece komik bir konuşma olur. Astronomların çoğunun müthiş inançlı insanlar olmaları da bundandır. Ateistlerin en büyüğü Stephen Hawking bile geçtiğimiz sene "Evrenin başlangıcı bilimsel bir gerçekliğe dayanır ve bu da bilim kurallarını koyan bir Tanrının olmadığı anlamına gelmez." diye açıklama yaptı. Senelerin "Tanrı yok" diyen adamı son gözlemlerden sonra çark etti.

Evet arkadaşlar... Bu dini bir paylaşım değildi. Ancak siz siz olun, Allah daha bizim en büyük bilim insanlarımıza kara maddenin ne olduğunu çözmesine yetecek kadar bile zeka vermemişken siz kendinizi dev aynalarında görüp peşinen konuşmayın. Tıpkı şu belediye otobüslerinde olay çıkaran, 45 kiloluk bedenleriyle ve cılız kollarıyla "Sen benim kim olduğumu biliyon mu?" diye ona buna diklenen bıçkın kenar mahalle delikanlıları gibi göründüğümüzü unutmayalım.

Kendime gelince, bunca güzelliği ve muazzamlığı yaratan Allahıma da şükürler olsun. Böylesine bir kudreti bilim bile milyonlarca fotoğrafta gösterirken hala daha inatla görmemek resmen at gözlüğü takmak gibi.

Bir başka vladimirpuding yazısında görüşmek dileğiyle...

Sevgiler,