Gerçek İçicilerin Bir Numaralı İçkisi: Viski

İşbu bencede toplumumuzun kanayan yarası alkole değineceğiz. Dünyanın hiçbir yerinde halkın ortalama gelir düzeyi ile alkol erişimi arasında böyle büyük bir uçurum yoktur.

Bu durum insanımızın alkollü içkiler konusunda aşırı cahil kalmasına neden oluyor, o yüzden akşamları gevşeyip hayattan az biraz keyif almak isteyen herkesin bilmesi gereken çok mühim bir meseleden bahsedeceğim, viski!

Viski, temelde çeşitli tahılların, arpanın çimlendirilmesi ile oluşan maltın, yahut eğer Amerikalı iseniz mısırın suda fermante edilip, iyice damıtılıp sonrasında meşe fıçılarda yıllandırılması ile üretilen yüksek alkollü bir içkidir.

Aslında dünyanın her yerinde üretilebilir, üretimine göre de envai çeşidi vardır. Lakin Japonya ve Hindistan'da üretilen Yakazaki türü viskilere değinmeyeceğim fazla. Çünkü birincisi, hiç içmedim ve karakteristiğini bile bilmem. İkincisi, bütün uzman görüşleri Asya viskilerinin high-end olanlar dışında genelde vasat, üst seviye olanlarının ise aşırı iyi olduğunu savunuyor.

Genel olarak üç ana klasmanda incelenebilir

İskoç viskileri

İskoçya viskinin ana vatanıdır ve şahsımca en iyi viski üretilen ülkedir. Bu ülkenin damıtımevlerinin sayısı 100'e yakındır, viski teşkilatlarının pürist yapıları nedeniyle oldukça gelenekçi üreticilerden oluşur bu sektör. Scotch diye bildiğimiz bu viskilerin de iki genel grubu vardır, single malt ve blended (harman) viskiler.

Single malt

Bir damıtım evinin kendi üretimi yahut özel olarak edindiği malt ve mayadan başka hiçbir ürün kullanmadan, fıçılardaki yıllandırma süreci ile aromayı ayarladığı viski türüdür.

Tek bir tane malt türünde olduğundan, damıtımevi bu viskiyi çok uzun süre yıllandırır, en genci aşağı yukarı 8 senesini fıçıda bekler. Fermantasyon sırasında İskoçya'ya özgü bir bitki olan turba, yakılıp isinin karışıma aktarılması sayesinde bu viskilere değişik, isli bir tat katar. Viskinin aromasının çoğu, içinde bekletildiği fıçılardan gelir. Bu fıçılar da öyle rastgele fıçılar değildirler. Daha önce başka işlerde kullanılmış, içine bir sürü gıda maddesinin tadı karışmış fıçılardır bunlar.

Amerikan ak meşesinden kullanılmış bourbon fıçıları, Avrupa meşesinden kullanılmış şarap fıçıları ve sherry isimli şarap likörünün fıçıları yıllandırmada etkendir. Özellikle sherry fıçılarında yıllanmış viskide inanılmaz güzel tat olur. Single malt viskiler genelde 12, 15 ve 18 yıllık şeklinde sınıflandırılsalar da her üreticinin kendine göre bir yıllandırma zamanı vardır. Lagavulin 16 yıl dinlendirilir mesela.

Ayrıca üretildiği bölgede yetişen malta kadar tadı ve karakteristiğinin etmeni vardır. Speyside viskisi ile Isla adası viskisi aşırı farklı olabilir.

Akla gelecek, kesin denenmesi gereken şahsi single malt tercihlerim 16 yıllık Lagavulin, Macallan 12 yıl Sherry Cask, Highland Park 18 Years Old, Glenvilet 15 Years Old, Strathisla 12 Years Old.

Harman viskileri (Blended)

Üretiminde bu kadar butik bir amaç taşımayan, yılda on milyonlarca şişe satmaya çalışan, fiyat ve üretim kapasitesini kaliteden daha çok önemseyen viski türleridir.

Bu viskiler çeşitli viski türlerinin karıştırılıp, harmanlanması şeklinde üretilir ve adı buradan gelir. Bu viski türünde malt olması zorunlu değildir, tahıl da gayet kullanılabilir. Büyük bakır kazanlarda çok yüksek miktarda üretilip görece az dinlendirilmiş viskiler harmanda bolca bulunur. Bu viskilerin asıl püf noktası harmanı ayarlayan Master Blenderın kabiliyetidir.

Her ne kadar single maltlara göre yavan olabilseler ve o karakterden uzak olsalar da, çok uygun fiyata çok iyi örnekleri de çıkar. O çok bilinen Johnnie Walker, Chivas Regal, J&B, Dewars falan hep bu tür viskilerdir.

Şahsen Johnnie Walker Black Label, Johnnie Walker Green Label(Bunu kolay kolay bulamazsınız, tamamen malt viskilerinden bir harmandır ve her sene o kadar fazla üretilmez ama fiyatı ucuzdur), Teachers(Fiyat/Performans) gibi ürünleri öneririm.

Amerikan viskileri

Gelelim Avrupalıların yaptığı bir şeyi, seri üretim ve mass production konseptlerinde ürettiğinde, kendini o işin en iyisi sanmaya meraklı Amerika Birleşik Devletleri'nden çıkan viski türlerine. Bu viskilerin hammaddesi mısırdır. Amerika'daki gibi malttan viski üretmezler. Amerikan viski anlayışında tatlı aromalar, karamel ve vanilya başta olmak üzere fazla karmaşık olmayan lezzet ve yumuşak içim daha ön plandadır.

Bourbon

Kentucky eyaletinin alemet-i farikası olan viski türü. Üretimi çok sıkı yasalara bağlıdır. Üretimde amerikan ak meşesinin kullanılması, bu meşenin yeni olması, Kentucky'de üretilmiş olması, kimi İskoç firmaların kullandığı karamel ile renklendirme sürecinin olmaması gibi sıkı kurallar vardır.

Bu viski türünde yasalara göre üretimde kullanılan hammaddenin en az %51'i mısır olmak zorundadır. Karışımın kalanında çavdar, malt falan da olabilir ama çoğu bourbon firması genelde mısır bazlı üretim yapar. Bu viskiler çok karmaşık değildirler, ayrıca karışımda istenen oynamalar kolaylıkla yapılabildiğinden İskoç viskilerindeki hassasiyete gerek duymadan çok büyük miktarlarda üretim yapılabilir.

Yıllandırma önemli olsa da, scotch üretiminde olduğu kadar mühim değildir. Bu viskiler aynı zamanda iç kısmı kavrulup karartılarak filtreleme vazifesi kazanmış fıçılarda falan da dinlendirilebilir. Hatta her ne kadar gerçek bir bourbon kabul edilmese de, Jack Daniel's firmasının Single Barrel isimli viskiyi içi oyulup tırtıklı hale getirilerek viskiye temas edecek fıçı yüzeyini arttırma gibi deneylerinden, Amerikalıların iskoçlardan daha inovatif ve girişimci olduğunu anlayabilirsiniz.

Bourbonların tadı İskoç visikerine göre çok daha, sadedir. Vanilya ve karamel oranı baskındır. Turba isi olmadığından viskide biraz daha yavanlık görülebilir, öte yandan çok leziz de olabilir bu viskiler. Kişinin tercihine bağlı.

Önereceğim en önemli bourbon Maker's Mark ve Maker's Mark 41'dir. Wild Turkey 81, Bulleit Bourbon'dur.

Jack Daniel's, kendine has bir firmadır. Tennessee eyaletinde üretilir. Bourbon sayılmaz, viskilerini kavrulup kömür haline getirilmiş akçağaçtan bir filtrenin içinden geçirerek arındırır. Bu filtre acı, baskın tatları viskiden ayırmaya yarar. Onun dışında herşeyiyle bir bourbondur

Çavdar viskisi

Aslında safi Amerika'ya özgü değil, İskoçya'da da var bundan. Ama Amerikanlar bunu hakikaten bolcana üreten ülkedir. Tek olayı çavdar tabanlı olmasıdır. Aşırı tatlıdır, bourbon bile size sert geliyorsa, bunu içiniz. Bulleit'in çok süper bir çavdar viskisi var. Olmadı Knob Creek denyebilirsiniz.

İrlanda viskileri

Yazının başında İskoçya'nın viskinin kaynağı olduğunu söylemiştim, bence öyledir tabii, ama işin özü şu ki, viski temelinde köklerini ekmek erişimi kısıtlı, o yüzden ekmek yerine bozulmayacak, sıvı ve besleyici bir içki üretmek isteyen İrlanda köylülerinden çıkmıştır.

İrlandalılar da genelde kendi ülkelerinden çıkma viskiler dışındaki viskileri kötüleyip dururlar. Üretim teknikleri İskoçlara benzer, ama bazı ufak nüanslar vardır.

İskoç viskisi iki kere damıtılır, İrlanda viskileri ise üç kere. Bu yüzden içimi aşırı kolaydır.

İskoçlar maltı çimlendirip kuruturlar, İrlandalılar maltı kurutmazlar, üretim sırasında kurumaya maruz kalır, İskoçya'daki gibi turba dumanı yoktur. O yüzden viskiyi içtiğinizde ağzınızı uyaran bir tat olmaz.

İrlandalılar aynı zamanda İskoçların ürettiğinden daha büyük kazanlarda kaynatma işlemini tamamlarlar.

Onun dışında hemen hemen scotchun aynısı olsa da, bu viskilerin içim karakteri aşırı farklıdır. Tullamore Dew içerken %43 alkollü bir içki değil de su içiyormuşsunuz gibi bile gelebilir. O derecede yumuşak içimli ve yağ gibi giden viskiler üretir bu ülke.

Jameson'u herkes bilir, komik çünkü en dandik viskileri aslında budur. Genel olarak Tullamore Dew, Teeling ve Jameson başı çeker.

Bu yazıyı niye yazdığımdan çok emin değilim, bu aralar canım çok sıkılıyor.

Son olarak sözlerimi viskiye ne olursa olsun buz, soda, Red Bull gibi saçma sapan şeyler katmamanızı, hele hele Jameson, Jack Daniel's gibi rezalet viskiler değil de iyi viskiler içiyorsanız asla bunu yapmamanızı salık vererek bitireyim.