Kader mantığı nedir?

Kader : ALLAH (c. c) Ezeli ilmi ile insanların yapacaklarını bilip yazmasıdır.

Kaza: “Allah’ın bu ezeli yazıyı ve takdiri, zamanı ve şartları uygun olduğunda icad etmesi ve yaratmasıdır.”

''Ve biz, her insanın kaderini kendi çabasına bağlı kıldık. '' İsra / 13

Cüz’i İrade: “Allah tarafından insana verilen, dilediği gibi hareket edebilme yeteneği ve seçme serbestliğidir.”

Allah’ın “külli iradesi”: “Allah’ın dilediği her şeyi yapabilmesi ve emrinin önüne hiçbir şeyin geçememesidir.”

nsanın işleri iki kısımdır:
Birincisi, kendi isteği dışında olan işlerdir. Bir hastalıktan dolayı elinin titremesi, kalbinin çalışması, boyunun kısa veya uzun olması gibi. Bunlar doğrudan doğruya Allah'ın dilemesi ve yaratması ile meydana geldiğinden insan bu işlerden sorumlu değildir.
İkincisi, insanın isteğine bağlı olarak meydana gelen işlerdir. İnsanın oturup kalkması, yürümesi, elleri ve diğer organları ile yaptığı işler kendi isteğine göre Allah'ın yaratması ile meydana geldiğinden insan bu işlerden sorumludur.
Her şeyi takdir eden ve yaratan Allah'tır. Ancak, tasarladığı herhangi bir işi yapıp yapmamakta Allah insana bir irade, yani seçme hürriyeti vermiştir. İnsan bu irade ile iyilik etmeyi seçer, gücünü de bunu yapmak için kullanırsa Allah, iyiliği yaratır. Eğer insan kötülük yapmayı seçer, gücünü de bunu yapmak için kullanırsa Allah kötülüğü yaratır.
Görülüyor ki, insan neyi yapmak isterse Allah onu yaratır. "Hayır ve şer Allah'tandır. Yâni iyilik ve kötülük Allah'ın yaratması iledir." sözünün anlamı budur.
İnsanın yaptığı işlerden sorumlu tutulmasının sebebi, işte bu seçme hürriyetine sahip olması ve gücünü tercih ettiği şeyi yapmak için kullanmasıdır. Bunun içindir ki her insan iradesi ile yaptığı işlerden sorumludur. Hayır işlemiş ise, mükâfatını, kötülük yapmışsa cezasını görecektir.

Umarım okursan cevabını bulabileceksin. Allah tüm ihtimalleri biliyor. Tüm ölçüleri, artan azalan şekilde yaratmış olduğunu görüyoruz. Uzun kısa ağır hafif dar geniş açık renkli koyu renkli vb... Ama öyle bir kavram var ki sabit bir şekilde nehir gibi akıyor ne kısalabiliyor ne uzayabiliyor. Algılayamıyor hissedemiyor kavrayamıyoruz. Sadece birim uyduruyoruz. Bu kavram zaman. Kavrayamadığımız bu şeyi yaratan Allah bu olgunun içine nasıl bir etki koymuştur ancak tahmin edebiliriz. Dediğim gibi Allah tüm ihtimalleri biliyor, ancak özgür irade veriyor. Benim bu yazıyı yazıp yazmayacağımı biliyor mu diye sormak yanlış soru olur. Benim bu yazıyı yazarken hangi harfleri dahi kullanacağımı tüm kombinasyonları ile biliyor. Ancak karışmıyor.