Kader kavramını açıklar mısın?

Kader , Allah u tealanın , kulunun hayatı boyunca başına gelecek olan ve yapacağı her şeyi , daha ezeldeyken sonsuz kudreti ve gücüyle görüp , bilip , kayıt altına almasıdır temel olarak.. Yani Allah , tarih boyunca yaşamış , yaşamakta olan , ve hatta henüz doğmamış olan tüm kullarının yapacağı her şeyi, edecekleri dualara , işleyecekleri günahlara , hayatları boyunca atacakları her adımdan tut da ağızlarında çıkacak her söze , tüm amellerine , düşüncelerine kadar her şeyi daha ezeldeyken görmüştür.. Bunu islam alimleri , bizlerin beyninin yetebileceği ve anlayabileceği şekilde ; Allah , geçmişi, şu anı ve geleceği tek bir noktada görmüştür , Allah ın ilminde , alemler yaratılmış, her şey yaşanmış bitmiş , kıyamet kopmuş hatta mahşer günü bile olup bitmiştir.. ve Allah bunların tümüne tüm alemlerin her bir noktasına ve zerresine kadar hakim şekilde an be an hakimdir , biliyordur , ve daha ezelde bunları kayıt altına almıştır. Herkesin kaderi , Allah katında yazılıdır.. yine islami kaynaklarda geçer ; Allah kalemi yarattı ve yaz dedi..
Peki Allah kadere müdahale eder mi , veya bizim başımıza gelecek bazı şeylere zorlar mı bizi? Madem Allah bize kaderimizi yazdı , neden bazılarına güzel bazılarına kötü kader... Hayır yok böyle bir şey.. Allah ın müdahalesi şöyle olabilir kadere :
... Allah daha ezeldeyken , misal benim hayat boyu başıma gelecek ve yapacak olduğum her şeyi görmüştür.. Edeceğim dualara ve salih amellerime , günahlarıma kadar... Ve yapacağım bir salih amelden sonra, başıma bir kaza geleceğini gördüyse, eğer ki dilerse, bu salih amelimin hatrına , bu kazayı başıma gelmeden ortadan kaldırabilir.. veya , edeceğim bir duamı yine daha ezeldeyken kabul etmiştir ve başıma fakirlik geleceğini gördüyse, o fakirliği üzerimden kaldırıp, zenginleştirecek şekilde müdahale edebilir.. ve buna göre kaderimi yazabilir.. veya veya.. ben Allah ın sevdiği bir kuluyum.. evlenmek istiyorum , çok kötü kalpli ve beni çok üzecek bir kadına aşık olacağımı görmüştür ve o kadınla beni hiç karşılaştırmayabilir de.. bana çok iyi bir eş de verebilir.. ( Normal şartlarda , Allah kullarını evlenecekleri insanı seçme konusunda serbest bırakmıştır.. bilmediğimiz bazı sebeplerle , müdahale etmezse tabi.. ) .. Yani , Allah dilerse , hayatımızın / kaderimizin belli aşamalarında, hayırlı veya kötü amellerimize göre, veya sırf bizi test etmek için , veya bizi saadete erdirmek için , kaderimize belli noktalarda müdahaleler ederek , değiştirme gücüne ve hakkına muktedirdir.. Nasıl dilerse , ve hangi hikmetle yaparsa , bunu yapabilir.. Biz bunu bilemeyiz veya sorgulayamayız.. Ama aslen , Allah kaderimiz konusunda bizi zorlamamaktadır.. ve Allah , kullarını , saadete erdirecek yani cehennemden kurtaracak şekilde müdahale eder kadere...
Mesela... Sen fakir olacaksın.. Bunu ezelde gördü Allah.. ama sen fakirliği kaldıramayacaksın ve isyan isyan isyan, kötü işler yapmaya başlayacaksın , inancını kaybetme noktasına geleceksin vs.. Ama eğer seni zengin yapsaydı , sen bu rızıklara çokça şükreden bir kulu olacaktın ve çok hayırsever bir kul olacaktın ve cenneti hak edecektin.. Allah , kaderine bu noktada müdahale ederek seni zengin yapabilir... sırf seni kurtarmak adına.. Bunun tersi de geçerli.. Belki zengin olsan sapıtacaktın ve Allah ı dinini kitabını unutacaktın, namazı orucu her şeyi terk edecektin zevke sefaya dalıp ve son nefesinde imanını kaybedip sonsuza dek cehennem azabına mahkum olacaktın.. ama zengin olmazsan , bol bol dua eden ibadetlerini yerine getiren ve şükreden bir kul olacaksın.. Seni sırf cehennemden kurtarmak için fakir yapabilir.. veya.. sen normalde ateist / kafir biri olacaksın.. ama eğer ki Allah sana 70 değil de 1000 yıl ömür verseydi iman edecektin... Allah bunu da bilir ve emin ol , o 70 senelik ömrünün sonunda bile sana iman verip öyle yanına alır.. ( yani vah vah çok genç öldü ,, ateistti ama belki uzun yaşasa iman ederdi diye isyan etmek de saçmadır.. Emin ol , o 16 yaşında ateist olarak ölen genç, 100 yıl da yaşasa asla iman etmeyecekti.. ) Allah bunların hesabını yaparak müdahale edebilir kadere.. Tabi EĞER Kİ DİLERSE.. ve son olarak.. Allah kaderi kayıt altına aldıktan sonra , vakti geldikçe , meleklere kişinin yıllık dosyalarını vesaire verdiğinde, o bir yılın sonunda melekler i dosyada yazan her şeyin birebir gerçekleştiğini gördüklerinde bir kez daha Allah ın yüceliğine şahitlik etmiş olurlar.. Allah , bunu yapmakla bir pencereden baktığımızda da sonsuz kudreti , gücü ve ilmini göstermektedir.. Bakın , görün , ibret alın... gibi.. Kader böyle bir şeydir işte.. Karşımızda Ahmet Mehmet yok , Alemlerin Yüce Rabbi var sonuçta... umarım anlatabilmişimdir

''Kader hakkında konuşma ahir zamanda bu ümmetin şerlilerine bırakıldı'' (Hadisi şerif)
Mızraklı ilmihali bilen bir hocayla derslerini yapabilirsin. Çok faydalı her yönden. Medreselerde de ilk yapılan kitap budur.

Kader bizim elimizde olan bir şey değil. Senin parmağını hareket ettirmen bile levhi mahfûzda (var olan herşeyin yazılı olduğu yer) yazıyor ki sen yaptın.
Külli irade Allahındır. Eksiksiz noksansız ve kusursuz bir irâdedir. O ne derse o olur.
Cüz'î irade kulda vardır.
Mesela senin anne ve baban külli iradeye bağlıdır ancak senin Allah yolunda mı, şeytan yolunda mı olduğun cüzi iradene bağlıdır. Allah senin bir şeyi yapmanı irade ediyor ve sana başta izin veriyor. Sen de o izni kullanmayı irade ediyorsun ve yapıyorsun. Allah izin vermese yapamazsın. Öleceğin zaman bellidir değişmez. Öleceğin yer de bellidir, çünkü yaratılırken öleceğin yerin toprağı ile yaratıldın. Sadece her şeyi Allaha bırakmak ona teslim olmak ama O'nun için , Kuran ve sünnet için, insanlara faideli olmak içi vb. senin çalışman çabalaman gerekiyor.

Öleceğin yere seni götüren Allahtır ama oraya nasıl gideceğinin seçimini sen yapmışsıındır. bence bu cümle her şeyi açıklıyor

Sana olan şey vesvese. Külli ve cüzi irade kısmını iyi anlamak gerekiyor. Her şey egrektiği gibi, muazzam bir düzen içerisinde ve hiç bir sorun yok. İnşallah suallerinin cevaplarını verebilmişimdir. Kalbin tatmin oldu mu? Aklında kalan bir şey var mı?

Kader nedir, kader nasıl yol alır, kadere müdahale edebilir miyiz?
Gibi soruları sorabilir, irdeleyebiliriz. Bu bizi inkâr edenlerden yapmaz, bunu bilesiniz evvelâ.
Mantıkla yaklaştığımızda da mutlaka inancımız perçinleşecektir zaten.
Hatta tam burada Hz İbrahim'in sualini hatırlayabiliriz ölülerin nasıl diriltileceğine dair : "Allah'ım inanmadığımdan değil, kalbim tatmin olsun diye soruyorum."

Kader, Allah'ın olmuş ve olacak her şeyi bilmesi demektir. Buradaki nüansı anlayabiliyor muyuz? Allah bilir diyor, Allah bizim yerimize her şeyi tayin eder demiyor. Yani O biliyor ama bizde de irade var. Olacakları tayin eden elimizdeki kontrol edebildiğimiz iradedir. O iradeyle karar alır, yol alırız. Öyle olmasaydı, senaryosu belli olan oyunda birer figüran olurduk, böyle bir şey yok.

Hülasa, Allah bildiği için yapmıyoruz. Biz yapacağımız için Allah biliyor. Zaten Allah’ın geleceği bilmemesi düşünülemez. Bilmese veya bilemese yaratıcı olamaz.

Kader de böyledir, ellerimizle şekillendiririz ama önümüze çıkan seçenekler ve olasılıklar elbette O'nun bize sunduklarıdır, ona da "imtihan" deriz...

Sanırım uzatmadan, en özeti hâlinde verebildim.
Hayırlı günler.

Sana durumu basit bir benzetme ile açıklayayım. Bir bilgisayar oyunu var diyelim. Hikayeli, birkaç sonu bulunan bir oyun. Oyunun hikayesinde ilerledikçe karşına çıkan seçeneklere ve seçtiğin şeylere göre farklı sonlara ulaşıyorsun. Mesela kötü bir karakteri öldürürsen ileride baş düşmanın ile tek başına savaşıyorsun, öldürmezsen o kötü karakter senin dostun oluyor ve yanında savaşıyor falan gibi...

Bu örnekte hikayenin tamamı kaderdir. Seçtiğin, seçmediğin, var olan bütün yollar. Senin seçimin ise kaza idir. Kaderde ilerlediğin yol. Oyunun yapımcısı ve bütün hikayeyi (kaderi) bilen kişi de doğal olarak Allah oluyor bu benzetmede. Yani işin sonunda yaptıklarından gene sen sorumlusun... Oyunu yapan kişi hikayeye farklı farklı seçenekler eklemiş. Ama seçim senin elinde.