Uykunun İnsan İçin Önemi ve Bilinmeyenleri

Hayatımızın en az 3'te 1'ini harcadığımız uykuyu ne kadar biliyoruz? Sağlıklı uyku nasıl uyunur? Bizim için tam olarak önemi nedir? Kısacası uyku hakkında ne biliyoruz?

Uykunun önemini açıklamak için sedece şu bilgiye göz atmak yeterlidir;
Normal bir insan 3-5 gün susuz, 7-10 gün yemeksiz, 8-11 gün uykusuz yaşayabilir. Yani düşünün ki yokluğu ölüme sebebiyet veren 3. olmazsa olmaz unsur.

Nedir peki uykuyu bu kadar özel kılan?

Bildiğiniz gibi günün büyük kısmı fiziksel ve zihinsel aktivitelerle geçiyor. Geri kalan zamanda kendimiz ile ilgilensek dahi uyku dışında geçirdiğimiz zaman diliminde vücudumuzun her parçası yoruluyor. İşte günlük yaşantımızda uyku bu yorgunluğun giderildiği bölüm oluyor. Uzmanlar (evet bu konunun da uzmanları var, çünkü o kadar önemli bir konu) insan vücudunun günlük yaşantıdaki uyku ihtiyacını saptamışlar ve 7 saati uyku için en ideal olarak tanımlamışlar. 7 saatte uykunun evreleri dengeli olarak dağılabiliyor ve günlük yaşantıdan da ekstradan zaman çalınmamış oluyor. Yani 6 saat çok az, 8 saat çok fazla diyorlar.

Yeterli uyku alınmaması unutkanlık, asabiyet, dikkat dağınıklığı gibi günlük hayatımızı olumsuz etkileyen sorunlara neden olabilir. Ayrıca bunlara ek olarak fiziksel yansımaları da özellikle baş ağrısı şeklinde kendisini gösteriyor.

Uyku 2 devreden oluşur. Birincisi "yavaş dalga uykusu" ikincisi de "REM" uykusudur.

Yavaş dalga uykusu(N-REM): 4 evreden oluşur. Birinci ve ikinci evresi toplam uyku süresinin %40'lık kısmını kapsar. Yetişkin bir birey uykuya daldığı anı takip eden 45 dakika - 1 saatlik zaman diliminde 1. evreden ile 4'e evreye kadar ilerler. REM uykusuna kadar 4 evre de sıra ile gider, devamında REM uykusu devreye girer. Yavaş dalga uykusunda beyin vücudun teker teker bütün kısımlarına ulaşır ve vücutta yenileme işlemi başlar.
4 evresi şunlardır;
1: Uyku basması: Kişi uyumak ile uyanık olma arasındadır. Kişi dalıp gitse bile bir şekilde uyarıldığında o an çevrede olup bitenlerin farkında olmayacak ama uyuduğunu da kabul etmeyecektir.
2: Uykunun bu evresinde bilinç, kişi uyandırıldığında uykuda olduğunun farkında olacak kadar uykuya dalmıştır.
3 ve 4: Yavaş dalgalı uyku. Vücut dinlenir ve REM uykusuna hazırlık yapılır.
4 evre toplamda ortalama 60-90 dakika sürer.

REM (Rapid eye movement): Adını uykunun bu devresinde gözlerin uyanıkken yapamayacağınız şekilde hızlı hareket etmesinden alır. REM uykusu 4 evrelik N-REM uykusunun devamında olur ve bitiminde yerini N-REM uykusunun 1. evresine bırakır. Rüya bu devrede görülür. Rüya bir nevi beynin kendini dinlendirmek ve bilinçaltını temizlemek için vücudu oyalamak maksadı ile gösterdiği bir filmdir. Küçük çocukları annelerinin televizyon izlerken beslemesi gibi. Bir uyku seansında ortalama 4-7 arası REM uykusu geçiririz. Kaç saat uyumuş olursanız olun REM esanısında uyandırılırsanız gözleriniz açamayacağınız kadar ağır, siz de hiç uyumamış kadar yorgun olursunuz. Kendinize gelmeniz de zaman alacaktır. Ama tekrar uyuyana kadar asla normal düzleme geçemezsiniz. Hep bir yorgunluk, uyuşukluk olacaktır. Gecelik uykumuzun %15-%20'si REM uykusu ile geçer, tek bir REM 5-30 dakika arası sürer ve REM uykusunda beyin aktiviteleri inanılmaz boyutlara ulaşır.

Vücudun biyolojik saati olduğu bilinen bir gerçektir. Düzen bu açıdan çok önemlidir. Her gün aynı saatte yemek yerseniz vücudunuz ona göre bilinçlenecek ve enerji tüketimini ona göre ayarlayacaktır. Devamlı aynı saatte uyursanız ve aynı saatte kalkarsanız da uyanırken asla REM uykusuna denk gelmezsiniz. İşte bu kaliteli bir uyku demektir. Kaliteli bir uyku ömrünüzü uzatmanın yanında günlük yaşantınızda da çok daha hayatın içinde ve pozitif olmanızı sağlar.

Uyku düzensizliğiniz varsa kesinlikle bunun için bir uzmana başvurun. Bir çok ilde hastananelerde uyku klinikleri oluyor. Çok fazla uyuyorsanız depresyon belirtisidir, uykusuzluk kadar tehlikelidir.
Çeşitli uyku rahatsızlıkları da var, insomnia, uyku apnesi gibi. Bunlardan birisine sahip olduğunuza dair şüpheniz varsa kesinlikle doktora gitmelisiniz.

Bu arada başına gelen olmuştur, tam uykuya dalacakken birden yüksekten düşermiş gibi hissedip uyanma durumu. Bu aslında düşündüğünüzden çok farklı bir olay. Kalp ritmi yavaşlıyor, vücut uyku haline geliyor, nabız düşüyor, nefes alış verişi seyrekleşiyor... Normal şartlarda uykuya geçiş aşaması bu. Ama tam olarak dalamıyorsunuz. İşte beynimiz bunu uykuya geçiş olarak değil, ölmek olarak algılıyor ve bütün sinirlerimize elektirik gönderiyor. Son bir çare ile hayatta kalmaya çalışıyor yani. Ne kadar harika değil mi?

Son olarak bir detay daha var, Melatonin hormonu sadece 23-05 saatleri arasında salgılanır ve vücudun biyolojik saatinin korunması, kanserli hücrelere karşı koymak, yaşlanmanın geciktirilmesi gibi özellikleri vardır. Vücut için yeterli miktarı karşılamak için salgının olduğu saatlerde karanlık bir ortamda uyuyor olmak gerekir. Uykuda salgılanır, karanlıkta sentezlenir ve kana karışır.

Artık gecenin bilmem kaçında anneniz gelip yavrum yat artık dediğinde sözünü dinlersiniz sanırım. Çok detay var ama uzatıp sıkmak istemiyorum.
Kısaca hayatınızı uyuyarak geçirmeyecek kadar az, vücudunuza yetecek kadar çok uyuyun. Ve düzenli uyuyun.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Hepinize iyi uykular.