İlaç Yerine Şeker Alan Hastalar da İyileşebiliyor: Plesebo Etkisi Nedir?

Canlarım selaam☘️

Bu gün konumuz benim de tıpta çokça ilgimi çeken plesebo etkisi. Belki siz de televizyonda ya da bir dedikodu vasıtasıyla bu etkiye şahit olmuş, hatta bilmeseniz bile yaşamış bile olabilirsiniz. O zaman hazırsanız Plesebo’nun ne olduğunu, nerelerde kullanıldığını hızlıca anlatalım.

Plesebo etkisi nedir?

Plesebo; herhangi bir etken maddesi olmaksızın uygulanan bir tedavinin semptomları ortadan kaldırmasıdır. Burada hastaya ilaç zannettiği bir şeker verilebilir, bir ilaç ya da vitaminin yapamayacağı bir etki vaat edilebilir ya da fiziksel bir işlem uygulanabilir. Ancak bu işlemler herhangi bir mekanizma üzerinden etki etmemelerine rağmen şikayetleri ortadan kaldırırlar.

Plesebo nasıl meydana gelir?

Plesebonun asıl mekanizmaları koşullanma ve şartlandırmadır. 2 temel mekanizmasından biri şudur; beyaz önlüklü biri gelip size elimdekinin işe yarayacağını söylerse siz bundan fayda göreceksinizdir. Ya da daha önce beyaz minik bir hap baş ağrınızı kestiyse tekrar aynı renk ve boyutta yalnız bu sefer içinde etken madde bulunmayan bir hap aldığınızda ağrınız kesilecektir. Ancak plesebo hastalığı kesinlikle ortadan kaldırmaz, sadece ama sadece semptomları (belirtileri) ortadan kaldırır. Örneğin bir bel fıtığı ağrınız varsa ve plesebo aldıysanız ağrınızın geçme ihtimali vardır, ancak bel fıtığınız iyileşmeyecektir.

Ereksiyon problemi olan her 4 erkekten biri ilaç sandıkları bir şeker ile iyileşme göstermiştir

Hepiniz ereksiyon probleminde sıklıkla kullanılan mavi hapları bilirsiniz. Ereksiyon problemi yaşayan erkeklere kontrollü bir deney uyguladığında bu haplar ile aynı renkte aynı boyutta yalnız içinde hiçbir etken madde bulunmayan bir şeker verildiğinde bu hastaların problemlerinin düzeldiği görülmüş.

Aynı zamanda kullandığımız ağrı kesicilerin etkisi de çok büyük oranda plesebodur. Ağrı kesiciler tabiki bir mekanizma üzerinden ağrıyı keserler, ancak ağrı kesici aldığını bilmeyen hastalarda ağrının azalma miktarının çok daha az olduğu görülmüştür.

Başka nerelerde kullanılır?

2. Dünya savaşından günümüze gelen bir hikaye vardır. Bir doktor cephede anestezisi kalmayınca askerlere sadece tuzlu su verir ve “Şimdi sana uyuşturacak bir madde verdim, hiçbir şey hissetmeyeceksin.” der. Ve ameliyat sırasında gerçekten de önünde yatan askerlerin hiçbir şey hissetmediğini fark eder. Bu hikayeye tamamen gerçektir ve hatta bildiğimiz ilk plesebo deneylerindendir.

Üfürükçü diye tabir ettiğimiz insanlar da aslında sadece pleseboyu kullanır

Üfürükçülerin tek numarası size iyileşeceğinizi vaadetmektir. Ya da aynı şekilde önüne gelen bir kas ezilmesinin ağrısını geçiren bir çıkıkçı pleseboyu kullanır. Aynı zamanda son zamanlarda bir hayli moda olan akupunkturun etkisinde de plesebo çok önemlidir. Akupunktur noktaları çok küçük ve çok hassas olmalarına rağmen başka bir noktaya batırılan iğnelerin de iyileştirme vaadini yerine getirdiği görülmüştür.

Evet canlarım plesebo dediğimiz olay aynı bu şekilde. Tabii ki doktorların da özellikle hastalık hastası dediğimiz insanlara bunu sıklıkla uyguladığını söylesek şaşırmazsınız.

#Doktorkedi