Kasım: Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı

Akciğer kanseri nedir?

Akciğerlerimizdeki hücrelerin anormal ve kontrolsüz bir şekilde çoğalması olarak tanımlayabiliriz. Bu durumun başlıca sebepleri arasında sigara içmek geliyor.

1400'lerin sonlarında başlayan sigara, tedavi ve dini amaçlar taşıyan bir kullanıma sahipti. Bunu takip eden yıllarda kullanımı farklılaşarak bir zevk ve gösteriş unsuru haline geldi. 1900'lü yılların ortasında statü göstergesi haline gelen sigaranın zararlarını henüz fark etmiş ve önlemeye başlamış bulunuyoruz.

Akciğer kanserinde sigara ve diğer tütün ürünleri içmenin rolü büyük olsa da içmeyenlerde de görülme sıklığı yüksektir. Sigara içenlerin yanında bulunmak ve ya sigara dumanına maruz kalmanın yol açtığı pasif içicilik de sigara içmek kadar etkili ve kanser riski taşımaktadır. Bu durumun farkına varmış ve önlemini almaya başlamış ülkeler arasında gelen Japonya, sokaklarda sigara içimini yasaklayıp sigara içenler için özel küçük odacıklar yaptırarak içmeyenler ile içenler arasına bir çizgi çekmeyi başarmış görünüyorlar.

1900'lü yılların başlarında sigara kullanımı erkekler arasında yaygın iken günümüzde kadınlarda da oldukça yaygın ve bu durum kadın-erkek arasındaki risk farklarının azalmasına, dolayısıyla kadınların da erkekler kadar kansere yakalanma riskini artırmaktadır. Günümüzden 10-15 yıl sonra kadınlar ile erkeklerin akciğer kanserine yakalanma oranının eşitleneceği ön görülüyor.

Sigara içmenin sadece kadın-erkek ile sınırlandırılamayacağının örneği olan çocuklar, yetişkinlerinden örnek alarak maalesef sigaraya başlıyor ve bu durum beraberinde önlenmesi güç sorunlara yol açıyor. Daha gelişmekte olan bedenlerini sigara ve ya diğer tütün ürünleri ile direkt ve ya dolaylı yoldan etkileşime geçmeleri, yetişkinlere oranlar daha büyük bir problem haline geldi. İçilen ortamda bulunmaları dahi bu durumu oluşturmaktadır. Kısaca pasif içiciliğin en belirgin örnekleri, çocuklardır.

Peki akciğer kanserinin belirtileri nelerdir?

• Uzun süre devam eden sıklığı ve şekli değişen öksürük
• Kanlı balgam
• Nefes darlığı
• Ses kısıklığı
• Hırıltılı solunum
• Yutma güçlüğü
• Kilo kaybı, iştahsızlık veya halsizlik
• Sebebi açıklanamayan ateş
• Tekrarlayan bronşit ve akciğer enfeksiyonları
• Göğüs, omuz, kol ve sırt ağrısı
• Yüzde ve boyunda şişlik
• Kemik ağrısı, baş ağrısı, baş dönmesi, sarılık gibi bulguların bir ya da birçoğu bir arada olabilir.

Akciğer kanserinde erken teşhis çok önemlidir.

Akciğer kanseri tanısı konan tüm hastaların ancak yüzde 15’i 5 yıl üzerinde yaşayabiliyor. Son evrede beş yıl üzerinde yaşama şansı % 1 düzeyine kadar iniyor. Bu düşük sağ kalım oranlarının en önemli nedeni ise hastalığa ait bulguların hastalar tarafından önemsenmemesi ve akciğerin yapısal özelliğine bağlı olarak tanının ileri evrelerde konulabilmesi. Hastaların büyük çoğunluğuna (%75’inde) hastalık ileri evrede iken tanı konabiliyor. Hastalık 3. evresinde tedavi başarı oranı yüzde 25’ iken, erken evrede bu oran %75-80’lere kadar çıkabiliyor. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile birlikte akciğer kanseri hastalarına umut olabilecek gelişmeler yaşanıyor. Doğrudan kanserli dokuları hedef alan akıllı ilaçlarla veya aşılama yani immünoterapi tek başına veya standart tedavi yöntemleri ile kombine olarak uygulamalarla uygun seçili hastalarda başarılı sonuçlar elde ediliyor. Tedavideki kaydedilen bu gelişmeler hastalığın diyabet, yüksek tansiyon gibi kronik bir hastalık haline dönüşmesine ve hastanın bu hastalıkla birlikte yaşamasına olanak sağlayabiliyor. Ancak başarılı sonuçlar için hastalığın erken dönemde tespit edilmesi çok büyük önem taşımaktadır.

Biz ne yapabiliriz?

Kasım ayının tamamını kapsayan "Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı", sigara gibi tütün ürünlerini bırakmamıza vesile olacağını umarak, bu konuda neler yapabileceğimizi anlatmak istiyorum.

Öncelikle, sigara kullanıyorsanız bırakmanın vaktinin geldi. Araştırmalara göre azaltarak bırakmak, yeniden başlamaya sebep oluyor ve bunun için sigarayı hayatınızdan bıçak gibi kesip atmanız öneriliyor. Sigarayı hatırlatacak uğraşların yerini dolduracak başka bir şey bulmalısınız. Ha bunu yemek yemek ile doldurmak, kilo alımına sebep olacağı için "sigara bırakınca kilo alıyorum" efsanesini gerçekleştirmiş olursunuz. Sigaradan sonra alacağınız kilo 1-2 iken bunu 5-10 yapmamak sizin elinizde.

Çevrenizde sigara içen var ise bu Bence'den ve nice bilgilerden alacağınız bilgiler hakkında konuşmalar yapabilir, bırakmaya teşvik edebilir, pasif içiciliği önlemek için kalabalık ortamlarda kullanmaması gerektiğini vurgulayabilirsiniz.

Çocuklarımızın sigara içen bir bireyin yanında durması hatta sigara içen birini görmesi dahi önlenmelidir. Çünkü çocuklar çevresine uyum sağlamakta çok yetenekliler ve böyle kötü bir alışkanlığı öğrenmelerini hiç istemeyiz.

Sigarayı bırakamıyorsanız, sizi kabul edebilecek bir onkoloji servisini ziyaret etmenizi tavsiye ediyorum. Oradaki akciğer kanseri ve nicelerini görerek gelecekte orada bulunup bulunmama isteğinizi düşünebilir ve sigarayı bırakma evresine kolayca geçebilirsiniz.

Şunu da belirtmekte fayda görüyorum; akciğer kanseri sadece sigarayı direkt veya dolaylı tüketenlerde görülen bir hastalık değildir. Evet, yüksek bir oranla sigara kullanımı etkilidir ve bununla birlikte genetik faktörlerin, hayat koşulları ve beslenme de oldukça etkilidir.

Sağlıcakla kalın :)