Cumhuriyete Giden Yol: Raporlar ve Genelgeler Bölüm 2

Merhaba dostlar, bu bencemde de yapılan kongrelerden gelişen olaylardan bahsetmeye çalışacağım. Eğer önceki bencemi okumadıysanız linkini buraya bırakıyorum. Herkese keyifli okumalar..

Cumhuriyete Giden Yol: Raporlar ve Genelgeler Bölüm 1

Mustafa Kemalin 9. Ordu müfettişi vasfıyla yayınladığı son belge Amasya genelgesidir. Bu genelgeden sonra Mustafa Kemal askerlik mesleğinden istifa edecektir. Atatürk bu istifasını "sine-i millete dönüş" olarak adlandırmıştır. Yani Erzurum kongresinde Mustafa Kemal sivil bir vatandaştır. Askerlik mesleğine Sakarya savaşında başkomutan olarak dönecektir.

Kongrenin toplanış amacı;

• Doğu Anadolu Bölgesinde Ermeni devleti kurulmasını önlemek.
• Karadeniz'de Rum devletinin kurulmasını önlemek.

Erzurum kongresine delege gönderen iller Bitlis, Erzurum, Sivas, Trabzon, Van

Erzurum kongresine delege göndermeyen iller Diyarbakır, Elazığ, Mardin

Erzurum kongresine yalnızca doğu illerinden katılım olmuştur. Doğu illeri adına bölgesel nitelikte 9 kişilik bir temsil heyeti kurulmuştur. Başkanlığına Mustafa Kemal getirilmiştir. Mustafa Kemalin bu kongreye katılmasının bir nedeni de burada bulunan 15. Kolordunun desteğini almak istemesidir. Erzurum kongresi esnasında çıkarılan gazete "Albayrak" tır. Kongre kararları bu gazete ile halka duyurulmuştur. Maddeleri;

• Vatan bir bütündür bölünemez.
• Kuvâ-yi Milliye etkin, milli iradeyi hakim kılmak esastır.
• Hristiyan halka ve azınlıklara özel haklar verilemez.
• Manda ve himaye kabul edilemez.(İlk kez)
• İstanbul Hükümeti vatanın bağımsızlığını sağlayamazsa geçici bir hükümet kurulsun.
• Mebusan Meclisi derhal toplansın hükümeti kontrol etsin
• Vatanın bağımsızlığını bozma amacı olmayan herhangi bir devletten yardım kabul edilebilir.

Dikkat!!

Milli sınır adı ilk kez Erzurum da bahsedilmiştir. Manda himaye ilk kez Erzurum da kesin ve son kez ise Sivas kongresinde reddedilecektir. Erzurum toplanış bakımından bölgesel alınan kararlar bakımından ulusaldır.

Kongre olarak Sivas'ın tercih edilme nedeni işgal edilmemiş olmasıydı. Kongre Mekteb-i Sultani denilen binada toplanılarak yapılmıştır. Toplam 38 delegenin katıldığı ve 8 gün süren Kongrenin başkanlığını Mustafa Kemal yapmıştır. Kongre yapılacağı sıralarda İstanbul Hükümeti yapılacak olan kongreden haberdar olmuş ve engel olmaya çalışmıştır. Bu doğrultuda Ali Galip ve Muhittin Paşa Olayı çıkmıştır. Kongrenin toplanma amacı;

• Merkezi tek yerden yönetmek.
• Anadolu'daki tüm cemiyetleri tek çatı altında toplamak.
• Erzurum'da alınan kararları tüm yurda iletmek.

Sivas Kongresinin bir takım maddeleri;

• Tüm cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında toplansın.
• Temsil Heyeti tüm yurdu temsil eder.
• Manda Himaye kesin ve son olarak reddedilsin.
• Mebusan meclisi derhal toplansın ülkeyi kontrol etsin.
• Sivas'ta İrade-i Milliye adlı bir gazete çıksın.

Mustafa Kemal kongrede "Ya İstiklal Ya Ölüm" demiştir. Kongrede Temsil Heyeti Ali Fuat Paşayı Batı Cephesi Komutanlığına atamıştır. Kongre sonunda Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmiştir.

Herkese Keyifli Okumalar. 🤞