Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

“Ankara’da doğdum. İlk hatırladığım mekân, iki katlı, iki katı biraz karanlıkça küçük bir ev. Ve bu evde ilk zehirlenme.”

İşte bu cümlelerle anlatıyordu Turgut Uyar doğumunu. Şüphesiz herkesin kalemini beğendiği, duygularını anlamlandırmaya çalıştığı bir yazardı. İnsanların kirliliğinden, gökyüzünün mavisine doğru bir yolculuktu onunkisi. Kimileri için ağır geldi yazdıkları, anlamlandıramadı. Kimileri için ise anlatılamayan duyguların anlamcısı oldu.

Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

Herkes onun Tomris'e olan aşkını konuştu. Oysa yüreğinde hep bir burukluk öyküsü yatıyordu. İlk aşkını hiçbir zaman unutamadı Turgut Uyar öyle ki yıllar sonra gelen itirafında şu dizeleri kaleme aldı:

“İlk aşkım, sarsıcı, hüzünlü, umarsız ilk aşkım o yıla rastlar. Bir mahalle arkadaşımın dayısının kızı. Onun da benden hoşlandığını sanmak istiyordum. Ne var ki, tek yabanlık pantolonumun tam cebinin üstünde kolay kolay saklanamayan bir yırtık vardı.”

Yüreği dolu, kalemi naif...

Asker okullarında eğitim almasına karşın hiçbir zaman asker okullarını sevemeyecek kadar naif bir yüreği vardı. Başka otoriteler tarafından verilen emirlere uygun yaşamak ona göre bir şey değildi ve hiçbir zaman ona göre olmadı. Yüreği memur odalarına sığamayacak kadar büyüktü. Nitekim görevinden istifa etti. Askeri görevi için ise;

Ben severim omuzlarımı bir gün sırmaları, apoletleri olmasa da.

Cümleleriyle aslında mesleğini ne kadar sevmeyerek yaptığını bir nevi dile getiriyordu.

O yıllarda kaleme şiirler almaya başladı ancak şair olmak aklının ucundan dahi geçmiyordu.

Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

Şairliğe ilk adım

İlk şiiri 1947 yılında Yedigün dergisinde yayınlandı. Ancak pek önemsemedi. Çünkü dergi şiir beğenisinden öte popülerlik peşinde bir dergiydi ve seçici değildi. Turgut Uyar'a göre bu bir başarı değildi, herhangi birinin herhangi bir şiiriydi.

“İlk şiirim 1947 yılında Yedigün dergisinde yayımlandı. Çok önemsemedim. Heyecanlanmadım. O derginin şiir beğenisinin üst düzeyde olmadığı duygusu vardı içimde. Bir inat sorunuydu benimki. Sonraları, küçücük Kaynak dergisi ile inatlaşmaya başladım. Bir yıl sürdü. Başardım.”

Aile babası Uyar

Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

Henüz genç yaşında iken aile babası oldu. Ancak dönemin şartları gereği geçim sıkıntısı peşini bir türlü bırakmıyordu. Bazen markete gitmeye dahi çekinebiliyordu. Yazdığı karamsar şiirlerinin çoğu bu döneme rast geliyor olması şaşırtıcı bir detay değildi elbette. O dönemi şöyle özetliyor:

“1948 yılında kur’a usulü tayinle Posof’a gittim. Yirmi bir yaşında, evli ve bir çocuklu olarak. Posof’a varışımızın ertesi günü, ilk maaşımı, işe geç başladığım için alamadım ve ilk kez borçlandım. Bakkala gidip kuru fasulye almak istedim. Yoktu kuru fasulye veya benzeri yiyecekler. Böylesi kıyı köşe yörelerde, herkesin kışlık yiyeceğini yaz ortalarında edindiğini öğrendim.

Hayata hep umutla baktığı için umudun şairi olarak anılan Uyar, ne vakit ölümünü düşünse umudunu kaybederdi. Onu okuduğumuz zaman aslında kendi öz sevgimizin, kendi öz hüznümüzün denizlerinde yüzer, bazen boğulurduk. Belki onun kadar düşünmezdik ama onun kadar severdik birilerini... Belki de bu yüzden onu bu kadar çok severdik. Çok düşünen, az konuşan biriydi. Bazen çok düşündüğü için arkadaşları tarafından uyarılırdı, o ise arkadaşlarına:

Ben kanayan bir beyinim. derdi..

Onun şu dizeleri belki de bizlere aslında bir kadına değil aşka aşık olduğunu özetliyor gibiydi. Popüler kültürün etkisi ile herkes onu Tomris'e aşık bildi oysa yaşamından çok kadın geçti. Ama o hep aşka aşık biriydi.

Bir gün, bir yağmurla garip garip
-Çoluğu çocuğu terk edeceğim.-
Bir sevgiyle doymayacak kalbim, anladım
Alıp başımı gideceğim.
Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

Elbette Tomris onun için hep başka idi. Öyle ki "En güzel şiirlerimi onun için yazdım." diyecek kadar başka.. Öyle başka sevmişti ki onu Cemal Süreya gibi, Edip Cansever gibi büyük rakipleri olmasına karşın Tomris'in yüreğini fethedebilmişti. Hayatı boyunca hep inandığı bir doğrusu oldu. Mizacında hep inatçılık vardı. Düşüncelerinden hiç vazgeçmedi. Bence'min başlığında dediğim gibi her zaman Turgut Uyar'ın bir yanı siyah bir yanı mavi idi. İçine kapanık ve sakin biriydi. 70'li yılların sonuna doğru kollarında ve kalçasında oluşan kırıklar sebebiyle yatağından dahi çıkamıyordu. O ise bu zamanlarını şu dizelerle özetliyordu;

Hadi artık öldüm biliyor musun?

Ama sonra "Hadi kalk İzmir'e gidelim." diyerek siyahının ve mavisinin en güzel tonlarını bize yaşatırdı. İnatçıydı dedim ya.. 1984'te siroz olduğunu fark etti. Doktora gitmeyi sonuna dek reddetti ve sessizce ölümü bekledi. Ölüm onun için kaçınılmaz bir gerçekti. Çırpınmak yalnızca yorgunluk sebebiydi.

Bir gün giderim ki neyim kalır...

Nitekim 22 Ağustos 1985'te hayata gözlerini yumdu. Gitti ama yanıldığı husus bize bıraktığı çok fazla şey vardı. Her siyahın bir gün mavi olabileceğini, her karanlığın bir gün umutla aydınlanabileceğini bize öğretti.

Bir Yanı Mavi, Bir Yanı Siyah; Bir Yanı Umut Dolu, Bir Yanı Kırgın Yazar: Turgut Uyar

Bilinmeyenleri

* Turgut Uyar vasiyetinde öldüğümde el yazım ile tek yazım dahi kalmayacak demiş Tomris ise ona hürmetinden söylediğini yaparak; daktilo yazıları hariç tüm el yazısı ile kaleme aldığı yazılarını, çok güzel olmasına karşın şiirlerini yok etmiştir...

* Hayatında belli başlı kurallara uymak zorunda gibi hissetse dahi kendini iç dünyasında hep bir kuralsızlık vardır. Öyle ki yazdığı şiirler, o zamana dek kural karmaşasını yerle bir etmiş adeta kuralsızlığın kuralını yazmıştır...

* Herkesin anlayabileceği dilde ama herkesin anlayamayacağı derinlikte yazar.

Ölümünün ardından söylenilenler

Can Yücel: “Ben onunla okuşup koklaştığımda, yaşamanın umman soluğunu soluduğumda, denize açılır gibi olurdum hep...” der.

Edip Cansever: “Su içse suya benzerdi biraz, konuşsa 3-5 kişi birikirdi herhangi bir köşebaşında.” Cemal Süreya: “Öldüğü gün hepimizi işten attılar” der; Ece Ayhan: “logaritmik şiirlerin şairi”, Tomris Uyar ise “şiirle savaşan, şiiri savaş malzemesi haline getiren bir şair” diye bahsederdi. O ise kendi için “şiirde ölmezi aramak boşunadır” “bir gün günü geldiğinde ölmeyen şiir çağında da yaşamamıştır.” derdi.

Bence'mi bitirmeden önce hani hep merak edilen bir şey vardır ya ilk aşk mı önemlidir yoksa son aşk mı diye... Turgut Uyar'ın sözleri ile bu konuya nokta koymak isterim.

“Her şeyden biraz kalır, diyor bir İtalyan atasözü. En inandığım doğrulardan biri. Söylemeden edemeyeceğim bir doğru da şu: Aşk söz konusu olduğunda, ikinci de, üçüncü de, sonuncu da ilktir.”

Aynı gökyüzünde buluşmak dileğiyle; durmayın göğe bakalım..


8|2
175
7even7 KizlarSoruyor'da Fenomen
Fenomen kimdir?

En İyi Kız Görüşleri

  • ilk defa bir benceyi sonuna kadar okudum. türk şairlerine çok değer veririm özellikle turgut uyar💝

    0|1
    0|0

Benzer Benceler

Senin görüşün nedir?

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

155
  • "Adamın biri vardı öldü. Utanıyorum
    Birileri daha öldü utanıyorum.
    Bir pencere kapanır gibi..
    ... öyle, her yanım...”
    Emeğinize sağlık, harika bir paylaşım.

    0|1
    0|1
  • Duygulandım... Öyle güzel bir bence olmuş ki emeğine sağlık. Turgut Uyar diyorum sadece başka yorum yapmak onun kalemine saygısızlık olur.
    Nurlar içinde uyusun🙏🙏

    0|1
    0|0
    • Bu şairlerin hep erkek çıkması da ayrı bir ironi ya. Lafa gelince de kadınlar duygusal ühüü derler

    • @Monchi Ama eskiden kadınlar kendini bu kadar gösteremiyordu. kaldı ki kadın şairlerimiz de var. Saklı ne kadın cevherler vardır kimbilir gün Yüzün e çıkmayan

  • Turgut Uyar'in şiirlerini severim. Bizim burda ki kütüphaneden alip okumustum..
    Turgut Uyar
    Cemal Süreya
    Nazim Hikmet Ran
    Edip Cansever

    0|1
    0|0
  • Eline sağlık çok severim Turgut Uyar'ı sen de çok güzel yazmışsın

    0|1
    0|0
  • Aynı gökyüzünün altında..
    Tek ortak noktamız "üçümüz"
    _bir sen, bir ben, bir de aşk.. [zy]

    0|1
    0|0
  • "Aşk söz konusu olduğunda, ikinci de, üçüncü de, sonuncu da ilktir.”
    Çok anlamlı..

    0|1
    0|0
  • Çok güzel olmuş. Emeğine eline sağlık 😊

    0|1
    0|0
  • Güzelmiş

    0|1
    0|0
  • Tutunamayanlar nokta net

    0|1
    0|0
  • Güzel olmuş değişik zevkle okudum🤗

    0|1
    0|0
  • Bu adamı çok seviyorum ❤️👋

    0|1
    0|0
  • Sevdiğim şairlerden..

    0|1
    0|0
  • Çok güzel bir bence

    0|1
    0|0
  • Eline saglik çok güzel bir bence olmuş

    0|1
    0|0
  • Eline sağlık güzel olmuş.

    0|1
    0|0
  • Kilo ver biraz

    0|1
    0|0
  • turgut uyari severim. guzel olmuș

    0|1
    0|0
  • İlk kez duydum

    0|1
    0|0
  • Güzel olmuş

    0|1
    0|0
  • Muhteşem bir yazar Allah rahmet eylesin ellerine sağlık

    0|1
    0|0
Yükleniyor...