Psikopatoloji ve kriminoloji üzerine okumalar yaparken hep şu soruya takılıyorum. Bazı insanların empati yoksunu doğması biyolojik bir hata mı, yoksa biz onları toplum olarak mı kötü haline getiriyoruz? Kötülük genetik bir miras olabilir mi, yoksa sadece sevgi görmemiş bir ruhun dışa vurumu mu? Sizce kötü insan doğulur mu, olunur mu?
“Kötülük genetik mi, sonradan mı?” sorusu aslında tek cevabı olan bir soru değil; daha çok iki katmanlı bir gerçeklik gibi.
Bir tarafta biyoloji var: mizaç, dürtü kontrolü, empati kapasitesi gibi alanlarda genetik ve nörolojik farklılıklar gerçekten etkili olabiliyor. Bazı insanlar daha düşük empati eğilimiyle ya da daha yüksek dürtüsellikle doğabiliyor.
Ama diğer tarafta asıl belirleyici olan şey çevre. Çocuklukta görülen ihmal, şiddet, sevgi eksikliği ya da travmalar bu biyolojik eğilimleri ya bastırıyor ya da büyütüyor. Yani aynı “zemin”, farklı koşullarda çok farklı insanlara dönüşebiliyor.
Bu yüzden “kötü insan doğulur mu, olunur mu?” sorusunun en dürüst cevabı şu: İnsan bir eğilimle doğar, ama o eğilimin karaktere dönüşüp dönüşmemesini hayat şekillendirir. Kötülük tek başına genetik değil; genetikle çevrenin birlikte yazdığı bir sonuçtur.
Herkesin mayası farklı ama beyin tamamen bir programlama olduğuna inanıyorum.
Çevresinde insanların empati kuran insanlar takdir edilse çocuklar ona göre karakter inşa ederdi. Ancak varsayılan olarak ailedeki baba anne figüründe sadece kendini düşünmeyi yani bencilliği gördüyse mantık süzgecinden bir şeyi geçirmeden empati yoksunu bir birey karakterini inşa edebilir.
Genetik yatkınlık vardır bence. Kötülük dediğimiz şey empati yoksunlugu özellikle. Bu da beynin amigdala bölümündeki molekül eksikliği kaynaklıdır. Zamanla mi azalır yoksa doğuştan az mıdır, bu konuya eğilmek lazım.
Bu soru belli ki seni hem meraklandırmış hem de biraz ürkütmüş hissediyorum 🥺🖤
Kötülük tek başına genetik değil; eğilimler genetik olabilir ama neye dönüşeceğini ortam belirliyor. Empati kapasitesi doğuştan düşük olabilir ama sevgi, sınır, güvenli bağlanma bunu ciddi şekilde dengeliyor 🌱
Yani kimse “tam kötü” doğmuyor; potansiyellerle doğuyor, yaşadıkları onu bir yöne itiyor. Kurt da, kuzu da içimizde aslında 🐺🐑✨
Kötülük diye bir şey yoktur. Bize göre ya da genele göre ortak iyi ve kötü vardır. "Canlı; hormonlarının, genetiğinin, zihninin, öğrendiklerinin, yaşadıklarının toplamıdır. Bunun üzerinde değişiklik hakkı çok sınırlıdır." derim.
Genetik değildir çünkü alimden zalim zalimden alim doğar benim inancım böyle. Zalim olanlar bana göre bir dönem ezilmiş olanlardır. Kalplerinde bu yüzden merhamet kalmayan insanlardır.