Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal fobi başkalarının önünde rezil olma, alay edilme, yargılanma, eleştirilme, reddedilme, onaylanmama, beğenilmeme kaygısıyla oluşan güçlü ve sürekli bir korkudur. İnsanlarla toplum içerisinde bulunmak zorunda olduğun okul, iş veya günlük sosyal yaşantıyı engelleyecek kadar güçlü olabilir.

İki tür korku vardır sosyal fobide. Bunlardan birincisi hepimizde oluşan geçici korku dediğimiz bir kavramdır. Örneğin, toplum önünde şarkı söylemek veya bir sunum yaparken seni dinleyen kişilerin olmasından dolayı kaygı duymamız gayet doğaldır. Doğal olmayan ise bu kaygı ve korkudan daha fazlası olmasıdır. Bu fobinin altında başkaları tarafından olumsuz bir şekilde eleştirilme ve kabul görmeme kaygısından olmaktadır. Sosyal fobisi olan insanlar alışveriş yapmaktan ve hatta markette alışveriş yapmak bile onlar için büyük bir korkudur. Başkalarıyla konuşurken çekingen olurlar ve içlerinde bir huzursuzluk oluşur.

Neden olur?

Bazı insanlarda genetik özellikler taşırken, bazı kişilerde ailesi çok sosyal olmasına rağmen görülebilir. Birçok psikolojik, fizyolojik veya çevresel faktörler fobinin oluşmasında etkindir. Sosyal fobi psikolojik olarak nedenleri arasında da başka insanların davranışlarının yanlış anlaşılmasından dolayı kaygılanmaktadır. Kalabalık içinde kendini rahat ve güvende hissedemezler. Zayıf sosyal becerisine sahip olması da bir sosyal fobinin etkin olmasına sebeptir. Stres ve çevresel faktörler etkin bir rol oynar. Sürekli aşağılanma veya söylediğini yanlış anlayan bir insanların onunla dalga geçerek üzmesi bile bunlara etkendir.

Sosyal fobinin belirtileri

1-) Fiziksel Belirtiler: Sosyal fobiye sahip olan insanlarda yüz kızarması, zor nefes alma, göğüste sıkışma, kalp çırpıntısı, terleme veya sebepsiz yere sıcak basmaları, vücudunun titremesi, baş dönmesi veya bayılma, bulantı ve kekeleme gibi sorunlardır.

2-) Duygusal Belirtiler: Sosyal yaşantısında sürekli tedirgin oluşu; yaklaşan bir sosyal olaydan aylar öncesinden yoğun bir kaygı duyması; başkaları, özellikle de tanımadığı kişiler tarafından izlenmekten veya eleştirilmekten aşırı korkması; utanç duyacağı veya rezil olacağı şekilde bir davranışta bulunmaktan korkmak; tedirginliğinin başkaları tarafında fark edilmesi gibi durumlar belirtileridir.

3-) Davranışsal Belirtiler: Günlük yapılan faaliyetlerini sınırlayacak ve hayatını değiştirecek bir ölçüde sosyal durumlardan kaçınmak; fark edilmemek için her zaman sessiz ve geri planda kalmayı tercih etmesi; her gittiği yerde bir yakınının olmasına ihtiyaç duyması; sosyal ortamlara girmeden önce rahatlamak için birkaç bardak alkol alması sosyal fobinin belirtilerindendir.

Nasıl ortaya çıkar?

Sosyal fobisi olan kişide genel olarak belli başlı birkaç durumla özetleyerek anlatacağım. Topluluk önünde yapılan bir konuşmada veya yemek-içmek; yeni tanıştığı birisiyle tanıştırılmak; eleştirilmek; şaka ya da alay konusu olması; bir şeyler yaparken izlenmek veya resmi bir makamla konuşmak zorunda olmak gibi durumlarda sosyal fobi ortaya çıkar. Eğer sizler de cevabını bilmediğiniz halde tahtaya kaldırılmaktan korkuyorsanız; patronun karşısında soğuk terler döküyorsanız; iş arkadaşlarının yemek davetlerinden kaçınıyorsanız; yeni birisiyle tanışmaktan tüyleriniz ürperiyorsa sizde de bir sosyal fobi belirtisi olabilir.