Folie a Deux - Paylaşılan Psikotik Bozukluk Nedir?

Merhabalar yeniden.

Hadi gelin biraz farklı konulardan bahsedelim. Birazcık psikoloji alalım mı?

Bence alalım, hem de çok bilindik bir konusundan alalım.

Folie a Deux!

Nedir Bu Foliye Dü?

Anlamı direk çeviride iki kişilik delilik aslında, literatürde daha nezih bir adı var, Paylaşılan Psikotik Bozukluk.

Genellikle yakın kişiler olmak üzere, mesela aile bireyleri, iki ya da daha fazla kişiyi etkileyen özdeş ya da benzer bir zihinsel bozukluk. Bu rahatsızlık ilk olarak 1860 yılında Jules Baillarger tarafından folie Communiqué (iletişimsel delilik) ve 1877'de Charles Lasègue ve Jean-Pierre Falret tarafından folie à deux olarak tanımlanmış.

Elbette tahmin edeceğiniz üzere, gelenekçi, izole toplumlarda daha sık rastlanılan bir rahatsızlık. Çünkü bu baskı insanlara genelde aynı hezeyanları yaşatır, bir insanın içinde bulunduğu psikolojik durum toplumun geneli ile uyuşuyor. Bu yüzden de ortak paydalarda buluşmaları zor olmuyor.

Psikotik rahatsızlığa sahip olan, uzmanların adlandırdığı şekli ile, "Primer" vaka, kendi sanrılarını, hezeyanlarını bir başka bireye aktarıyor. Elbette biraz evvel de değindiğimiz gibi, sadece iki kişi arasında olmayabilir, mesela Folie e Famille olarak adlandırılan tüm aile üyelerinin aynı hezeyanları paylaşması durumu var.

Bir Vaka.

Okuduğum bir örneği kısaca izah edeyim hatta, daha anlaşılır olacaktır. Linkini de yazı sonuna zaten bırakacağım.

Anne ve oğul, annenin erkek kardeşi tarafından hastaneye acil olarak getiriliyorlar, önce fiziksel muayeneleri yapılıyor, herhangi bir sağlık sorunları olmadığı görülüyor. Alt tabakada yetişmiş, 40lı yaşlarında boşanmış, ilk öğretim mezunu bir anne. 8 yıldır komşularının sularını zehirleyerek onu ve ailesini öldürmeye, kara büyüler ile ailesine zarar vermeye çalıştıklarına inanıyor, komşuları ile de sağlıklı bir iletişimi yok, küfürleşmeye varan tartışmalara kadar varan bu durum zamanla kendisini ve oğlunu tamamen izole etmeye kadar varmış.

Oğul ise 20li yaşlarında, bekar, annesi ile yaşıyor, onda da 4 yıla yakın bir süredir görülüyor bu durum, annesi gibi komşularının kendisine ve annesine zarar vermeye çalıştığına inanıyor ki bir köpek tarafından ısırıldığında komşularının kuduz tehlikesine karşı kendisini zorla hastaneye götürmeleri üzerine ipleri hepten koparıyorlar.

Bunun üzerine öncelikle anne ve oğul farklı koğuşlara yerleştiriliyor. Anne için kontrollü şekilde ilaç tedavisine ve terapilere başlanıyor, 2 hafta sonunda iyileşme gösteriyor kadın, 1 ayın sonunda ise tamamen ayrılabilir hale geliyor.

Oğul için ise farklı bir yol izlemeyi deniyorlar, ilk hafta primer vakadan ayrı kalmanın yetebileceği düşüncesi ile ilaç uygulanmıyor, ancak hezeyanları artış eğilimine girip de çocuğun durumu kötüleşince ilaç tedavisine başlıyorlar, çocuk için de başarılı oluyor uygulanan tedavi.

Hastaneden ayrılmadan önce çocukla yapılan görüşme neticesinde bundan sonra dayısının yanında ikamet etmesine karar veriyorlar.

İşte bu şekilde gelişen, yerleşen ve yayılan bir rahatsızlık paylaşımlı psikotik rahatsızlık. Gizemli, ürkütücü, merak uyandırıcı.

Benim ilgimi çekmesi ise işin aslı izlediğim bir diziye dayanıyor. Hannibal dizisinde Hannibal ile Will Graham arasında gelişen ilişkiyi bu kavrama benzetmiştim ben, sanırım güzel bir örnek olacaktır.

Daha sonra ise Dead Ringers isimli 1988 yapımı olan filmde gördüm bunu. İzlemeyi düşünürseniz eğer, bilin ki örnek vermiş olduğum vakadaki kadar masum değil bu yapımların içerikleri, biraz rahatsız edici olabilir, daha önce de bir yazımda belirtmiştim, hassas bir ruhunuz var ise bazen bazı şeyler çok incitebilir sizi.

Ufak bir hayran videosunu da şöyle bırakayım, sanırım bahsettiğim olayı en iyi özetleyen videodur. Elbette bir üst paragrafta belirttiğim hususları nazara almadan izlemeyin.

İşte böyle, dikkatimi çeken, deyim yerindeyse psikoloji denizine cebimdeki telefonu, çantamdaki tableti bile çıkartmadan atlamamı sağlayacak kadar heyecanlandıran bir başlığı sizlerle paylaşmış oldum. Umarım doğru bir şekilde yapabilmişimdir. Okuyan yüreklerinize sağlık, sağlıcakla kalın.

Kaynaklar:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2919794/

https://tr.wikipedia.org/

https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/shared-psychotic-disorder