Çoklu Kişilik Bozukluğu Nedir, Ne Değildir?

Çoklu kişilik bozukluğu; bir insanın birden çok ve birbiriyle zıt karakterlere sahip olması durumudur. Hasta, bu karakterler arasında geçişler yaşar. Buna bağlı olarak konuşması, tavırları ve davranışları sürekli değişir.

Özellikle çocukluk döneminde yaşanan travmalar sonucu oluşur.

Bireyin bilincinin ve kişiliğinin şekillendiği iki-sekiz yaş arası dönemde maruz kaldığı istismar, şiddet, taciz olayları hastalığa yol açabilir. O yüzden bazı uzmanlar bu durumu travma sonrası stres bozukluğuna benzetir.

Hasta, maruz kaldığı istismarı veya şiddeti hatırlamayabilir. Ancak bilinç altı tüm olayları saklamıştır. Beyin; depoladığı kötü anılarını, hastanın kontrolü dışında sahip olduğu karakterlerine yansıtır.

Bu durumu bir örnekle açıklayayım. "X" adlı bir kişi üç yaşındayken babasından şiddet görmüş olsun. X, ergenlik/yetişkinlik döneminde, üç yaşındaki halini hatırlamamaktadır. Ancak bilinç altı, maruz kaldığı şiddeti unutmamıştır. X, normalde çok sessiz ve sakin biri olmasına karşın zaman zaman kontrolünü kaybeder ve aşırı öfkeli, kavgacı birine dönüşür. Kendi kişiliğinin tam zıddı davranışlarda bulunur. Ancak bunların hiçbirini bilinçli olarak yapmamaktadır. Aslında bunları yapan kendisi değil alter kişiliğidir.

Hasta, birden fazla alter kişiliğe sahip olabilir.

Örneğin X adlı birey normalde çok sessiz, sakin, uyumlu, çalışkan ve biraz çekingendir. Bu özellikler onun gerçek benliğidir. Fakat onun Y ismini verdiği alter kişiliği son derece bencil, kavgacı ve saldırgandır. Z adlı alter kişiliği çok tembel ve mutsuzdur. U adlı alter kişiliği korkak, güvensiz ve yalancıdır.

Hasta, birçok alter kişiliğe sahip olabilir ve bu kişilikler onun tüm hayatını etkileyebilir. Birey, normal zamanlarında yani alter kişiliklerinin etkisi altında değilken oldukça sağlıklı ve uyumlu görünür. Fakat alter kişilikleri onun zihnini ele geçirdiğinde tüm kontrolünü kaybeder ve tamamen farklı bir insana dönüşür. Bilinci yerine geldiğinde ise kontrolünü kaybettiği zamanı hatırlamayabilir yani hafıza kayıpları yaşayabilir. O yüzden hastalığını fark etmesi ve kabullenmesi epey zorlu bir süreçtir.

Bu kişilik bozukluğu beyindeki öğrenme, hafıza ve korku bölümlerinde küçülmeye neden olabilir.

Hastanın sürekli yaşadığı hafıza kayıplarının bir sebebi de budur. Kişi çocukluğunu veya birkaç gün öncesini çok net hatırlamayabilir. Alter kişiliğinin etkisi altındayken yaptığı aşırı ve kontrolsüz davranışları hemen unutabilir.

Hasta, terapi sırasında ani karakter değişimleri yaşayabilir.

Birey, kendi kişiliğinin baskın olduğu dönemde hastalığını kabullenebilir ve iyileşmek için terapiye gidebilir. Ancak terapi sırasında alter kişilikleri olaya dahil olabilir ve hastanın tüm düşünceleri, davranışları aniden değişebilir.

Doktorlar, hastanın değişken davranışlarını gözlemler ve ona uygun hareket eder. Onun alter kişilikleri ile konuşmaya ve bilinç altını keşfetmeye çalışır. Bu sırada hastanın kendisi değil ama alter kişilikleri bazı kaybolmuş anıları gün yüzüne çıkarabilir.

Ayrıca bireyin öz karakteri, alter kişilikleri hakkında hiçbir şey bilmez ve onları algılamaz. Ancak alter kişilikler birbirlerini algılayabilir hatta kendi aralarında kavga edebilir. Bu durum, hastanın farkında olmadan kendisine zarar vermesine yol açar.

Not

Bu hastalığın çok nadir görüldüğünü ve tanı konması halinde tedavisinin mümkün olduğunu asla unutmayın...