Atak-2 Projesi ve TEİ TS-3000 Turboshaft Motor Teknolojisi

Türkiye AgustaWestland yeni adıyla Leonardo helicopters şirketiyle, know how yaparak T-129 Atak hafif taarruz helikopterini geliştirdi.T-129 Atak saha da oldukça başarılı operasyonlar gerçekleştirdi.

Türkiye, şimdi taarruz helikopterinde sınıf atlama projesi; T-929 Atak-2 ağır taarruz helikopter projesini başlattı.12 ton ağırlık, 1200 kg mühimmat taşıma ve 3000 shp Turboshaft motor gibi sınıfında olmayan, benzersiz ağır sınıf taarruz helikopteri projesi.

Bu Bence'de, Atak-2 TEİ TS-3000 Turboshaft motor entegrasyonu, temel elektronik aviyonikleri yazacağım.

Turboshaft motor, TEİ TS-1400, TS-3000 Modifikasyonu ve Kalifikasyonu:

Turboshaft motor, 5 tane temel kural içinde çalışır; Hava girişi(Air intake), Kompresör bölümü (Compressor section), Yanma odası (Combustion chamber), Türbin bölümü (Turbine section), Egzoz (Exhaust) bölümlerinden oluşur.

TEİ TS-1400 Turboshaft motor, 12 ton ağırlığı planlanan T-929 için yetersizdir. TEİ'nin ürettiği bu motor zaten Gökbey helikopteri için geliştirilmiştir. Ama TS-1400 motor çok yüksek ve zor mühendisliğin, çok kritik teknolojisi ve kilometre taşıdır.

TS-1400 üzerinden Türkiye, artık kendi jet temelli gaz türbinli motorlarını, üreteceği hava araçlarına göre modifikasyon ve kalifikasyonla artık üretebilecek seviyeye ulaşmıştır! TEİ'nin ürettiği, TS-1400 Turboshaft motor o yüzden devrimdir!

TEİ TS-1400, çekirdek motor olduğu için Turboshaft motorunu TS-3000 shp (Shaft Horse Power) yapılarak, Atak-2 (T-929) helikopterine uygulamak için; Modifikasyon ve kalifikasyon geçirmesi gerekir.TS-1400'de kullanılan; Stator, Rotor, Santrifüjlü Kompresör, Kompresör bölümü, Türbin bölümü vs AR-GE sürecinden sonra, 3000 shp Atak-2'nin mekanik ihtiyacı olan Turboshaft motor gücüne ulaştırabilir.

TS-3000 shp motor geliştirildikten sonra, Atak-2 helikopterinin gövdesi üretilir ve yeni motor gövdeye entegre edilir. Sonra Yer testleri, uçuş ve manevra testleri, tek motorla kalkış testleri, tırmanma, servis tavanı, istasyonlarında mühimmat taşırken ki performansı vs test edilir çünkü, 20.000 feetlere ulaşan 12 tonluk Atak-2'yi kusursuz hava görevlerini icra etmesi gerekir.

O yüzden Atak-2 ve TS-3000 shp motor, integral bir şekilde uyum içinde kusursuz güç vermesi gerekir! Bütün bu modifikasyonlar, kalifikasyonlar ve test süreçlerinden sonra; Atak-2, TS-3000 Turboshaft motoruyla uçmaya başlar! Bu süreçte tahminen 2027-2028 gibi biter diye düşünüyorum. Çünkü bu test ve entegrasyon süreci, çok uzun ve zorlu dönemdir. TS- 1400'de daha sertifikasyon süreçleri vardır.

Atak-2'yi, 2 adet TS-3000 shp Turboshaft motoru uçuracak ve oldukça güçlü, benzersiz ağır taarruz helikopteri olacağını söyleyebilirim.

Temel elektronik aviyonikler olarak Türkiye'nin, Aselsan gibi dünya markası olduğu için, elinin en güçlü ve stabil olduğu konu. Milli görev bilgisayarı, radar sistemleri, dost-düşman tanıma sistemi, gece-gündüz operasyon için optik görüntüleme sistemi vs. gibi tam 40 tane Aselsan'nın, milli elektronik avionik sistemleri vardır! O yüzden, tek Bence'de anlatılacak konular değil. Merak edenlere Aselsan'nın linkini bırakıyorum.

• Aselsan Aviyonik sistemler

Türkiye'nin, düşman mekanize birliklerine, atmaca gibi taarruz edebilecek ve yüksek ateş altındaki harp sahasına, püskürtme dalışlarıyla taarruz edip, ateş altına alabilecek düşman mekanize birliklerini bozguna uğratacak, ağır sınıf taarruz helikopteri ihtiyacı vardır!

O yüzden Türkiye, kendi milli, özgün ağır sınıf helikopter projesini başlatmıştır.

Türkiye zaten elektronik aviyonik, mühimmat, güç grubu motor teknolojisi, yazılımları, optik görüntüleme sistemler vs. gibi ileri ve yüksek mühendislik konusunda, altyapısı ve teknolojisi bulunmaktadır. Tahminen 2028 gibi operasyonel olacaktır ve Türkiye'nin ligini değiştirecektir.

Bu konuda çalışan isimsiz kahramanlar olan; Mühendislere, teknikerlere ve Türk bilim insanlarına başarılar diliyorum.

• Türkiye'nin Silahlı İnsansız Deniz Aracı ULAQ (SİDA)
• Roketsan Atmaca Gemisavar Füzesi (Anti-Ship Missile)
• Reis Sınıfı Denizaltı ve Havadan Bağımsız Tahrik Sistemi
• Sürü Halinde Silahlı İHA Teknolojisi (Swarm Drone Technology)