Bilim Nedir, Ne Değildir?

Çok duyuyoruz bu kelimeyi. Bilim de bilim. Kimimiz sevmez; derslerden dolayı. Kaf Dağının ardı görünür kimimize, normal şartlar altında hayatımızda yeri yokmuş gibi, sanki sadece laboratuvar şartlarında var olabilirmiş gibi.

Bilim her yerde.

Çok klişe farkındayım ama öyle. Sevdiceğin bir bakışında, gülüşünde, işveli edasında. Her şeye açıklamalar getirmeye çalışır bilim, bunlara bile. Amacı da bu zaten temelde: Açıklamak. Sorularımıza cevaplar bulmak. Tanıdık geldi sanki, ne dersin?

Meraktan doğmuştur, bilinmeyene olan korkudan beslenmiştir.

Meraktan doğmuştur dedik ama, nerede? Aslına bakarsanız tek bir doğum yeri yok bu meretin. İnsanlık bir şeyleri öğrendikçe, sınıflandırdıkça, keşfettikçe, icat ettikçe kendiliğinden bitivermiştir. Misal ilk insanların bitkileri ve hayvanları tasnifi bile bilim olarak görülebilir. Her yerde aynı anda aynı şekilde başlamadı elbetteki, insanların ihtiyaçlarına göre şekillendi. Hala ihtiyaçlarımıza göre şekillendiriyoruz.

Nedir toparlayacak olursak?

Eleştireldir, herkes tarafından kabul görmüş olsa bile tek bir kişi bile şüphe duyuyorsa, farklı bir açıklama için her zaman bir olasılık vardır.

Bir bütündür, parçalardan oluşur. Her yeni bilgi bu bütüne eklenir ve bilgi birikir.

Genelleyicidir, tek tek her olguyu ele almak yerine bütüncül yaklaşır.

Deneylerle kanıtlanabilir ve tekrar edilebilir nitelikte olmalıdır. Ancak o zaman doğru olarak kabul edilebilir.

Dünyanın ortak paydasıdır, belirli bir zümreye ait değilidir. Böylece eleştiriye ve geliştirilmeye açıktır.

Mantıkla açıklanabilmelidir. Tutarlı bilgiler ortaya konmalıdır.

"Bilim nedir?" kadar "ne değildir?" de önemli.

Cinsiyet, din, dil, ırk, ülke ayrımı gözetmez. Herkes bilim yapabilir, herkes araştırabilir ve veriler ortaya koyabilir. Kıstas burada verilerin kanıtlanabilirliğidir, kaşının gözünün şekli değil.

Durağan değildir. Sürekli bir gelişme ve değişme içerisindedir. Yavaşlatılabilir, ama durdurulamaz.

Sabit değildir. Kaypak da diyebilirsiniz ama sürekli değişir, yenilenir. Bugün doğru dediğini yarın yanlışlar, çünkü gerçeğin peşindedir. Sürekli ileriye gitmeye çabalar, bilgileri üst üste koyarak yapar bunu da.

Bilim Bencelerimin ilkine maruz kaldınız. Eleştirilerinizi ve görüşlerinizi bekliyorum.

Bir sonraki Bencemde görüşmek üzere, esen kalın.

#BilimKategorisiİstiyoruz