Mobbing (Yıldırma) Nedir, Mobbing ile Nasıl Baş Edilir?

Mobbing ile nasıl mücadele edilir?

Bu yazımızda İngilizce'de Mobbing diye söz edilen ancak Türkçe'de Yıldırma ya da bezdiri olarak adlandırılan önemli bir konuyu irdeleyeceğiz. Dilerseniz başlayalım.

İş yerinde size kendinizi geliştirebilmeniz için gerekli imkanlar verilmiyor, kapasitenizi göstermenize müsaade edilmiyor ve dolaylı olarak sizin başarılı olmanız engelleniyor ise bu durumda Mobbing'den bahsedilebilir. Aslında iş yerlerinde tanımlanmış ve daha sonra başta İsveç'te olmak üzere birçok ülkenin kanunları kapsamında işçiyi ayrılmaya zorladığı durum olarak tanımlanmıştır.. Başkalarını önemsemeyen ancak başkalarına onları önemsemesini isteyen kişiler genelde Mobbing yapmaya yatkın kişilerdir.

Mobbing Yapan Kişilerin Özellikleri Nelerdir?

Genelde kendi kurallarının geçerli olmasını isteyen, kafasına göre standartlar uygulayan, önyargıları olan, önceki satırlarda da belirttiğimiz gibi kendisini çok önemseyen ve başkalarının da onları önemsemesini isteyen kişilerdir. Bu önemsenme ve güç isteği onların başkalarını da ezmesine ve aşağılamasına neden olur. Aynı zamanda eleştirilere olan tahammülsüzlükleri de onları zorbalığa iter. Mobbing uygulayan kişi kendisini başarısız ve yetersiz hissettirecek çalışanı aşağılayarak kendisini iyi hissettirir. Karşı tarafa onu kötü hissettirerek onun yerini ona göstermeye çalışır. Bir nevi had bildirir ve bu hareketleri de zamanla tacize dönüşebilir. Karşı taraf itiraz ettikçe ya da eleştirdikçe bu kişinin tacizleri ve mobbing derecesi de artar. Özellikle bunu yönetici olarak yaptığı gibi etkisini kolaylıkla artırabilir ve karşısındakini de yıldırabilir. Mobbing'de herkes hedef olabilse de aslında herkes hedef olmaz. Bazı özellikleri olan kişiler daha çok hedef olurlar. Genellikle çalışmalara girmeyen, planlamalara katılmayan, hakkını aramayan, olumsuzlukları söylemeyen, şirket çıkarını gözetmeyen kişiler daha kolay hedeflerdir. Onlar mobbinge karşı bir şey yapmaz ya da yöneticilerin söylediklerine söz söylemezler, tepki göstermezler. Yani kısaca pasif direnişte bulunurlar. Böyle yaptıkları için yöneticiler de mobbingin dozunu artırırlar. Şikayetçi olmadıkları için de mobbing bir noktadan sonra artık dayanılmaz hale gelir. Sizin hakkınızda konuşurlar, ortama geldiğinizde susarlar. Zannedersiniz ki sizi konuşurlar veya hakikaten de konuşuyor olabilirler. Müdür ya da yardımcısı neyse sizin hakkınızda akıl sağlığınıza varana kadar konuşurlar ve işin garibi de bir süre sonra buna kendileri de inanmaya başlarlar. Bu kişilere ister ruh hastası deyin ister narsist deyin ama gerçek bir Mobbingçi oldukları kesindir. Yani kafalarında bir kurgu var ve daha sizi tanımadan o krokiy dei size giydiriyor. Siz o değilsiniz ama sizi o kılıfa zorla adapte etmeye çalışırlar. Dayanabilir misiniz? İşin enteresan yanı da buna sizi inandırmaya çalışırlar. Mesela örnek verelim. Bir mağazadan başka mağazaya gittiniz ve eski müdürünüz yeni müdürünüze sizin hakkınızda ukala dedi. İlla ki herkeste ukalalık vardır ama bunun derecesi nedir, ne değildir? Az da olsa çok da olsa hakkınızda ukala olduğunuza dair bir kroki çizildi ve bunu zamanla keskinleştirip süsleyerek sizi gerçekten ukala olmaya zorladı diyelim. Peki ya sonra? Sonrası belli. Sizi istediği kıvama getirdikten sonra size karşı ukala olmaya başlar ve bu da Mobbing'in ilk adımları arasında yerini pekala alabilir. Arşiv dosyalarınızda A4 kağıdının 2 santim dışına taşmasını dahi eleştiren Mobbingçi yöneticiler var. Fiyat etiketi koyduğunuzda 29,99 yerine 29,90 koyan elemanları eleştiren yöneticiler de var. Bunları kendi halletmek yerine sizi eleştirip yaptırmayı seçerler. Halbuki şunun fiyatını değiştirir misin deseler kâfidir ve olay orada kapanabilir. Ama kapanmaz, çünkü gerçekten bir mobbing gerçeği var.

Peki kimler Mobbingçi için bir tehdittir?

İşini yapan, hırslı ve zamanında işine gelip giden kişiler de kimi zaman Mobbingçi için bir tehdit oluşturabilir. Daha iyi, daha etkin ve daha başarılı olan kişiler de Mobbingçiler için hedef haline gelebilirler. İşte bu kişilere de Narsist Mobbingçi denilebilir. Çoğu zaman kadınlar ya da duygularını yoğun yaşayan erkekler genelde mobbing için hedef seçilirler. Özellikle de kadınlar buna maruz kalırlar ve mobbingden nasibini alırlar. Peki kimler daha çok Mobbing için seçilir? Bezdiri kurbanları genelde kibar, dürüst ve iyi eğitim almış kişilerdir. Ve Mobbingçi kişiler siz konuşurken ağzını yayarak alaycı bakışlar atarlar. Belki siniriniz bozulabilir ancak amaç da budur zaten.

Mobbing'le Nasıl Baş Edilir?

Bunun için bir çok yöntem var olmakla beraber Türkiye'de iş kanunlarında Mobbing Yasası da vardır. Mobbing'le mücadele için hayır demeyi öğrenmek, yapılan haksızlıklara itiraz etmeyi bilmek, kendinizi geliştirmek ve tüm bunları yapabilmek için psikolojik destek almak size son derece yardımcı unsurlar olacaktır. Zira bu kişilerle baş etmeye psikolojiniz dayanmaz. Neticede karşınızdakiler yılların tecrübesi ve yapsanız eleştirilmekten kurtulamayacaksınız. Bu kişiler ayrıca hiçbir şey olmasa bile telefonla sizi taciz edebilirler. Yaptığınız işte sanki kendileri kusursuzmuş gibi en ince detayına kadar bir kusurunuzu ararlar. Bunlar Mobbingçi birinin olmazsa olmaz psikolojik tacizleridir.

Mobbing'in olduğuna dair somut bir ıspat nasıl olmalıdır?

Mobbing olduğuna dair bir ıspatınız varsa bunu Alo 170 Hattı'na bildirip kıdem tazminatı ve tüm özlük haklarınız dahil tazminatınızı, ne var ne yoksa hepsini alabilirsiniz. Zira ıspatla yükümlü olmanız için Mobbing'in iş arkadaşları arasında olması tanık bulmanız açısından önemlidir ki somut bir deliliniz olabilsin. Mobbing, kurumu bağlayan ciddi bir sorundur ve kişi haklarını bilirse tek taraflı fesih yapıp kurumu da bir yönetici yüzünden zarara uğratabilir. Delillerden biri de Mobbing uygulandığında yıpranan psikolojiniz neticesinde depresyona girdiyseniz ve psikolojik tedavi görüyorsanız bunu da delillendirip belge olarak sunabilirsiniz. Bu da şüphesiz işinizi kolaylaştıracaktır.

Mobbing davası açılırsa neler olur?

Öncelikle dava açılmadan evvel arabuluculuk vasıtasıyla orta yol bulunmaya çalışılır. Bununla da çözülemezse dava yoluna gidilir. Diğer davalara nazaran delilleriniz de sağlam ise en hızlı sonuçlanan davalardır. Kaybetseniz de itiraz hakkınız ve yeniden dava açma hakkınız vardır.

Mobbing'in Engellenmesi için neler yapılmalı?

Yöneticiler kesinlikle şeffaf olmalı ve değilse de şeffaf olmalarına gerekirse sizin tarafınızdan zorlanmalı. Kurumsal bir şirkette çalışıyorsanız şirketinizin etik hattına yönetici hakkındaki şikayetlerinizi bildirebilirsiniz. Önemli olan bir detay da Mobbing'i yapan yönetici kadar bağlı olduğu kurum da sorumlu tutulur. Yani kurum, haberi olmaksızın hiçbir yöneticinin mobbing yapmasına müsaade etmez. Çünkü kurum da bilir ki mobbing yasası buna izin vermez ve cezai yaptırımı vardır.

Mobbing'le mücadele hangi dönemden itibaren başlamalıdır?

Bencemizin sonuna en önemli finali ekledik. Belki size biraz garip gelecek ama çocukluktan itibaren Mobbing'le mücadeleyi çocuklara aşılamak gerekir. Ya da başkalarını ezerek yükselme hırsı ve kendini tatmin etme hissi geçicidir düşüncesini ebeveynlerin çocuklara empoze etmelidir. Ve en önemli şey de kişinin kendisinden mutlaka olması gereken şey, kendiyle olan ilişkisidir. Kendiyle ilişki kuramayan insanların başkalarıyla ilişki kurabilmesi mümkün değildir. Zorbalık bir takım şeyleri düzeltse bile özellikle Mobbingçi kişinin kendiyle olan ilişkisini hiçbir zaman düzeltmeyecektir. Yani çocuğunuzun ilerde mobbingçi biri olmaması için kendiyle ilişkisini düzeltmesini öğrenmesi gerekir.