Çocukluğun Nostaljik Meslekleri

Nostaljik bir bakış

Bu meslekler benim için nostaljik sayılabilir çünkü büyük ölçüde çocukluğumun kaybolmuş meslekleridir. Bizim nesil çocukken ekmeğine salça veya tereyağı sürülünce mutlu olan bir kuşaktı. Nostalji yani geçmişe özlem, benim için "nerede o eski bayramlar" deyişi ile vücut bulan bir kelimedir. Aslında kökeni eski yunan kültürüne dayanıyor ama neredeyse tüm dillere bu şekliyle geçmiş. Sözlükte "geçmişe özlem" diye tanımlanmış ama sanki daha derin bir anlamı var. Geçmişe özlem ile ilgili yapılan araştırmalar nostalji yapmanın kişilerde olumlu etki yaptığını gösteriyor. Bu nostaljik mesleklerin varlığını devam ettirdiği zamanlardan hatırladığım en güzel anılar komşuluk ilişkileriydi. Mesela bugün pek mümkün olmayan çat kapı olayı vardı. İstediğiniz zaman bir komşunuza çat kapı misafirliğe gidebilir ve hoş karşılanırdınız. Bugünden bakınca o naiflik kaybedildi. Bu bağlamda aynı zamanda naif mesleklerdir bunlar.

Macuncu

Macunculuk bugün nadiren rastlanan ama bir zamanlar tüm çocukların gözdesi bir işti. Bu meslek erbabı seyyardı ve "macuncu" diye bağırarak tüm sokakları dolaşırdı. Macun denilen şey aslında bir tür sıvı şekerdir. Macuncunun sesinin duyulmasıyla tüm sokak hareketlenir ve herkes evine para almaya koşardı. Renk renk şekerlerin hepsinden karışık alınırdı. Her gün belirli bir saatte macuncu mutlaka gelirdi.

Sepet hamalı

Pazar yerinde sepetle yük taşıyanlara sepet hamalı denirdi. Bu meslek erbabına bir zamanlar her pazar yerinde rastlanırdı. Bugünden farklı olarak pazara gidince epeyce bir alış veriş yapılırdı. Yükte hafif, pahada ağır deyimini herkes bilir. O zamanlardaki alış veriş kültürü bunun tam tersiydi. Yükte ağır, pahada hafif bir alış veriş vardı. Haliyle pazar yerinden dönerken bir sepet hamalı yardımıyla dönülüyordu. Pazar yapanların sebze-meyvesini sırtındaki sepetle eve taşıyan bu meslek erbabı da sırtındaki sepetle özdeşleşmiş ve bir zamanların olmazsa olmazıydı.

Bileyci

Bıçak ve emsali şeyleri çarka tutup bileyen meslek erbabına da bileyci denirdi. Bileyciler de macuncular gibi seyyardı. Demirden yapılmış ev aletleri, bıçaklar gibi gereçler eskiden çok değerli eşyalardı. Bileycinin mahalleye gelişi kısa sürede duyulur, evlerden bıçak vb. ne varsa bileyciye getirilirdi. Bileycinin önünde kuyruk oluşur ve mahalleli mutfak bıçaklarını bileyci yardımıyla keskinleştirirdi.

Son not

Kaybolmuş pek çok meslek var, bu yazıda sadece çocukluktan hatırlanan birkaçına değinildi. Mesleklerin kaybolması aynı zamanda kültürel bir kayıptır.