Şeker hastası olmamak için beslenmenize dikkat ediyor musunuz? Peki şekerin Alzheimer riskini katkat arttırdığını biliyor muydunuz?

Beslenme alışkanlıklarımızın sadece obezite ve metabolik sendrom riskini değil nörolojik geleceğimizi nasıl şekillendirdiğini gösteren çok ciddi bir tıbbi durumu masaya yatırmak istiyorum. Genelde şekeri ve rafine karbonhidratları sadece diyabet (şeker hastalığı) olmamak için kısıtlarız.

Ancak modern tıp, kronik hipergliseminin (kan şekerinin sürekli yüksek seyretmesi) ve insülin direncinin Alzheimer patolojisinde en büyük başrollerden biri olduğunu kanıtladı. Öyle ki, artık bilimsel makalelerde Alzheimer için "Tip 3 diyabet" terminolojisi kullanılıyor.

Olayın arkasındaki tıbbi mekanizmaları ve kardiyovasküler sistemle olan bağını anlatmak istiyorum.

1. Koroner arter stenozu (kalp damarlarının tıkanması ve daralması) ve serebral perfüzyon (beynin kanla beslenmesi) :

Kandaki kronik yüksek glukoz, endotel hasarına (damarın en iç tabakasının yıpranması) yol açar. Bu durum sistemik aterosklerozu (damar sertliğini) tetikler. Kalbimizde koroner arter stenozu (kalbi besleyen ana damarların daralması) başladığında, bu süreç beyin damarlarında da eş zamanlı ilerler. Serebral hipoperfüzyon (beyne giden kan akışının yetersizleşmesi) nedeniyle nöronlar (beyin hücreleri) oksijensiz ve besinsiz kalır, bu da mikroskobik düzeyde hücre ölümlerine ve vasküler demanstan (damarsal bunama) Alzheimer'a uzanan süreci başlatır.

2. İnsülin sınırlayıcı enzim (IDE):

Vücudumuzda IDE adı verilen çok kritik bir enzim bulunur. Bu enzimin iki temel görevi vardır:

Kandaki fazla insülini yıkmak (parçalamak) ve beyinde Alzheimer'a neden olan Amiloid Beta plaklarını (beyinde biriken zararlı protein çöpleri) temizlemek.

Biz sürekli yüksek glisemik indeksli (kan şekerini hızla zıplatan) gıdalar tükettiğimizde, hiperinsülinemi (kanda aşırı insülin birikmesi) oluşur. IDE enzimi, kandaki aşırı insülin yükünü temizlemekle o kadar meşgul olur ki, beyindeki Amiloid Beta plaklarını temizlemeyi ihmal eder. Sonuç olarak beyinde bu nörotoksik (hücreleri zehirleyen) plaklar birikir ve Alzheimer tablosu hızlanır.

3. Glikasyon sonu ürünleri (AGEs) ve beynin paslanması:

Kandaki serbest şeker molekülleri, damar duvarındaki protein ve lipidlerle (yağlarla) birleşerek AGE adı verilen zararlı bileşikleri oluşturur. Bu biyokimyasal süreç, damarların elastikiyetini yok ederek onları kırılgan ve geçirgen hale getirir. Beyindeki kan-beyin bariyeri (beyni zararlı maddelerden koruyan filtre sistemi) bu hasar yüzünden bozulur ve beyin dokusunda kronik nöroenflamasyon (beyin içi kronik iltihaplanma) başlar.

Ayrıca bu glukoz toksisitesi ve temizlenemeyen proteinler, Serebral Amiloid Anjiyopati (beyin damar duvarlarında amiloid birikimi) gelişimine yol açarak beyin damarlarını mikroskobik düzeyde çürütür ve Alzheimer patolojisini geri dönüşümsüz bir şekilde hızlandırır. Yani aslında kalbi ve damarları vuran koroner arter daralması ile beyni vuran Alzheimer aslında aynı biyokimyasal bozulmanın yani yanlış şeker metabolizmasının iki doğrusal uç noktasıdır.

Siz günlük yaşamınızda glukoz dengenize ve insülin direncinize dikkat ediyor musunuz? Beslenmenizin gelecekteki hafızanızı ve zihinsel kapasitenizi bu denli doğrudan etkilediğinin farkında mıydınız?