Rus Otomobil Markası LADA

Rus Otomotiv Sektörünün Hakimi LADA

Esprilere Konu Olan Araba Markası

1966 yılında AvtoVAZ adıyla kurulan firmanın fabrikası Volga nehri kıyısında Jiguli dağlarının eteklerindeydi ve bu yüzden de halk arasında AvtoVAZ yerine Jiguli ismiyle tanınıyordu.

Üretildiği yerden dolayı Jiguli ismi benimsenmiş olunca bir süre AutoVAZ firması arabaları Jiguli markasıyla satmaya başladı. Ancak Jiguli kelimesi Ji go lo kelimesiyle fonetik olarak fazla yakın olduğu için espiri konusu da olmuştu.

LADA'ya Dönüştürülen Marka

Jiguli isminin kötü çağrışımı sonrasında 1970 yılında AutoVAZ firması LADA markasını belirledi ve o tarihten sonra LADA markasıyla üretime devam etti. Lada çoğunlukla Fiat lisansıyla üretim yapan ve teknoloji transferini Fiat'tan yapan bir firma hüviyetindeydi. Arabaların tasarımı italyan olsa da komünist sistem içerisinde estetiğe önem verilmeden oldukça kötü görünen ama temel ihtiyaçları gören arabalar üretiyordu. Logosu Viking gemisini andıran bir tasarıma sahip olan Lada Ruslarla Vikinglerin ne alakası var dedirtmiyor da değil aslında. Görselde Lada logosunun tarihsel sürecini görüyorsunuz.

Lada'nın 2100 serisi arabaları

Lada 2101 koduyla başlayıp 2103 koduna kadar devam eden arabaların hepsi Fiat 124 modelinin mekanik olarak değişikliklere uğradığı arabalardı ve 1300 cc motora sahipti. Sonradan 78 beygir gücüne sahip 1500 cc'lim motorlarla satılmaya başlandı.

Sedan ve Station modellerle satışa sunulan bu seriden sonra 2104-2106 kodlu arabaları ise yüz tasarımıyla Fiat 131 modeline benzeyen, kasa şekli ise Fiat 124 ile 131'in melezi diyebileceğimiz bir şekle sahipti. 1500 cc motor hacmine sahip bu arabalar Rusya dışında Ukrayna ve Mısır'da da üretilmişti.

Mısır fabrikası 2014 yılına kadar üretime devam etmişti. Ben 2015 yılında Mısır'a gittiğimde trafikte gördüğüm hemen her iki ticari taksiden birisi Lada 2101 ve Tofaş Serçe (Fiat124) modeliydi. Ayrıca 1993'de orada kurulan bir de Tofaş fabrikası vardı ve 2015 yılına kadar bu fabrika da Doğan ve Serçe kuş serisi otomobilleri Mısır'da üretip satmaya devam etmişti.

Samara serisi arabalar

Lada 1989 yılından itibaren daha güzel görünüme sahip Samara serisi arabaları üretime soktu ve 1999 yılına kadar bu arabalar üretildi.

Samara serisinin 5 kapı Hatchback, 3 kapı hatchback ve 4 kapı sedan olmak üzere 3 model halinde üretilmişti. İlk başta karbüratörlü motora sahip olan Samara serisi daha sonra 1500i diye tanımladıkları 83 beygir gücündeki enjeksiyonlu motorlar kullanmaya başladı.

Kaportasının sağlamlığı ve hıza yatkınlığı ile oldukça sevilen Samara serisi üretime girdiği tarihten itibaren üretimden kalkana kadar Türkiye'de de büyük ilgi görmüştü.

Vega serisi Arabalar

Lada 2000'li yıllarda Estetik tasarımı değiştirmeye başladı ve Lada Vega adıyla bilinen arabaları üretmeye başladı. Bu arabalar 2009 yılına kadar üretildi ve teknolojik olarak oldukça iyi donanıma sahip arabalardı. Mesela içeriden bir tuşla açılan bagaj kapağı, amortisörlü motor kaputu, merkezi kilit, elektrikli camlar, yükseklik ayarlı direksiyon standart özellikler olarak sunuluyordu. Yine bu araçlarda analog saatin yanında yer alan ünite de bir tür yol bilgisayarı diyebileceğimiz bir elektronik uyarı sistemiydi.

Biten balataları, azalan silecek suyunu, yanmayan lambaları, açık kalan kapıları gösteren bir minik gösterge panosu şeklindeydi bu sistem. 1500 cc 8v 78 beygir, 1500 cc 16 vv 90 beygir ve 1600 cc 16v 100 beygir güce sahip motor seçeneklerinin hepsi çok noktadan enjeksiyonluydu ve yeniden tasarlanmış 5 vitesli, yakıt ekonomisi sunan şanzımanlarla oldukça başarılı arabalardı.

Kalina ve Priora Serisi Arabalar

Lada 2009 yılından sonra Kalina ve Priora adı verilen yeni seri arabaları üretmeye başladı. Daha hafif, daha kompakt, daha az yakıt tüketen Kalina ve Priora adı verilen bu yeni seri arabalarda artık dijital ekranlı yol bilgisayarı, immobilizer, çift hava yastığı, ABS fren sistemi, elektrikli aynalar, klima gibi güvenlik ve konfor özellikleri artık standart donanım olarak sunulmaya başlamıştı.

Ancak gelişen ve değişen dünyada Avrupalı veya Amerikalı tasarım firmalarından destek almayan Lada'nın tasarımları göze hitap etmiyor ve satılmıyordu. Çünkü olay sadece fonksiyonlar değil aynı zamanda estetik tasarım boyutuyla da önem taşıyordu ve Lada'nın yeni tasarımları göz doldurmuyordu. 2012 2013 yılında Lada otomobil üretimine son verdi.

Ladanın Off-Road aracı NİVA

Lada 1977 yılında zamanın Sovyetler birliği coğrafyasında önemli bir ihtiyaç olan zorlu arazi şartlarına uygun 4 çekerli Niva serisi araçlarını satışa sundu. Bu araçlar önce 1600 cc motorlu 3 kapılı kısa şasi olarak üretilmeye başlandı.

1990'lı yıllarda 1700 cc 83 beygirlik enjeksiyonlu motora sahip facelift yapılmış bir tasarımla satışa devam etti. Yine o yıllarda 5 kapılı modeli de üretilen Lada Niva'nın bu 5 kapılı uzun şasi modelleri Türkiye'de satışa sunulmadı ama bütün eski sovyetler birliği coğrafyasında satılmaktaydı. Lada Niva Almanya'dan İzlanda'ya, Avusturalya'dan Japonya'ya, arap coğrafyasından avrupa ülkelerine hatta okyanus ötesinde Latin Amerika ülkelerine kadar birçok ülkede ciddi satış rakamları yakaladı.

Çünkü hem sorunsuz hem de fazlasıyla dayanıklı bir arazi aracıydı. Lada Niva Ambulanstan pikaba, panelvandan kompakt SUV sınıfa kadar birçok farklı model tasarımıyla birçok farklı müşteri kesimine hitap eden bir arabaydı. Lada Niva Rusya dışında Romanya, Yunanistan, Ürdün, Mısır, Uruguay ve Ekvador'da kurulan fabrikalarla dünyanın her yerine satıldı. Şunu kesin olarak söyleyebiliriz: Lada'yı dünyada en çok tanınan ve bilinen marka haline getiren aracı NİVA olmuştur.

Lada-Ranault Ortaklığı

2012 yılında Fransız otomotiv devi Renault Lada'nın %49 hissesini satın alarak doğu blokundaki pazar payını genişletmek üzere bir adım attı. Bu sürecin devamında Rus devletinin elinde olan %51 hissenin de satın alınması için 2019 yılından beri görüşmeler sürdürmektedir. Renault 2017 yılında Uzun şasi 5 kapı ve kısa şasi 3 kapılı Niva'ları tekrardan sınırlı sayıda üretime soktu ve 2013 yılında üretime tamamen son vermiş olan Lada markasının unutulmaması için bir adım attı.

Bir de 2019 yılındaki otomobil fuarlarında yeni yüzle bir Niva tasarımı sergiledi ve 2021 yılında seri üretime soktu ama henüz dünya çapında bir reklam kampanyası yaparak piyasaya sürmedi. İlave olarak Lada Niva'nın daha ileride üretilecek konspt tasarımı yapılıp fuar tanıtımı yapıldı ama bu araç henüz seri üretime girmedi.