Arabaların Efsanesi: Hacı Murat!

Dünyada büyük ses getiren efsane kompakt tasarım!

1950'li ve 60'lı yıllarda Avrupa'da oluşan orta sınıfın otomobil ihtiyacını karşılamak üzere küçük motorlu hafif arabalar birden bire yaygınlaşmaya başlamıştı. Dünyada yükselen petrol fiyatlarının ve 2. dünya savaşıyla neredeyse sıfıra inan refah seviyelerinin de bunda büyük etkisi vardı. Fiat firması da bu pazardan piyasa kapmak için bir çalışma içerisine girdi. O dönemde genellikle 1000-1500 cc arası motor hacmindeki arabalar ilgi görüyordu.

Fiat 124 doğuyor.

İlk defa 1966 yılında piyasaya sürülen Fiat 124 tipik İtalyan çizgileri taşıyan hoş bir tasarıma sahipti. 1200 cc motoruyla 65 beygir güç üretiyordu. 950 kg ağırlığıyla emsallerine göre 50-100 kg daha hafifti ve 4 vitesli şanzımanıyla da zamanın şartlarına göre oldukça düşük yakıt tüketimine sahipti.

Bu hafif karoseri sayesinde 1200 cc'lik motorla 160 km hıza çıkabiliyordu ki o günün şartlarında küçük motorlu arabalar içinde en hızlılardan biriydi. Tasarım o derece beğenildi ki 1967 yılında Avrupa'da yılın otomobili seçildi.

Fiat 124 dünyaya açılıyor.

1967 Avrupa yılın otomobili ödülünü kazanan Fiat 124 Birleşik krallık da dahil avrupa ve dünyanın birçok ülkesinde ilgi gördü ve büyük siparişler alınmaya başlandı. Hemen ardından da Lisans satışları başladı. 1969 yılında İspanyol Seat firması Fiat ile lisans anlaşması yaparak Fiat 124 arabalarını Seat 124 markasıyla üretip satmaya başladı.

1970 yılında Sovyetler birliğinin otomobil üreticisi AutoVAZ da Fiat ile bir lisans anlaşması yaptı ve bu arabayı Lada 2101 markasıyla satışa sürdü. Lada 2101 markasıyla satılan arabanın estetiğinde değişiklikler yapılırken diğer firmalar aynı şekliyle üretmeye devam ettiler. Mesela Lada2101’de arka cam ve ön cam birbirinin aynısı olacak şekilde kaportada değişiklik yapıldı. Orada üretilen arabalarda arka cam rezistansı yoktu. Yine ön sağ ve sol çamurluk uçlarında yer alan yuvarlak sinyal lambaları da Lada’da kullanılmadı. Bu sayede arabanın elektrik tesisatında da bir miktar kablo tasarruf edilmiş ve maliyetler ucuzlatılmış oluyordu. Daha sonra facelift yapılıp 2107 olarak güncellenen tasarımda sinyal lambaları tekrar yerine gelmişti.

Fiat 124 Murat 124 oluyor.

1971 yılında KOÇ şirketler grubu bünyesinde kurulan Türk Otomobil Fabrikası AŞ (TOFAŞ) Fiat ile lisans anlaşması yaparak Bursa'da bu arabayı üretmeye başladı ve yapılan isim yarışmasıyla arabanın adı markası MURAT olarak belirlendi. Fiat 124 artık Murat 124 olmuştu. Murat 124 Türkiye’de büyük ilgi gördü.

Öyle ki Murat 124 almak ve binmek adeta bir prestij kaynağıydı. Nitekim o dönemde Ajda Pekkan’ın Murat 124 almış olması gazete haberi olmuştu. Hem Ajda Pekkan’ın hem Murat 124’ün reklamı bir arada yapılıyordu. Murat 124 televizyona da reklam veriyordu ama asıl ağırlığını gazete reklamlarına veriyordu. Sonuçta o zamanlar Türkiye’de televizyon pek de yaygın değildi ama gazete okuma oranı oldukça yüksekti.

Fiat 124 Special, Fiat 124 Cabrio ve Fiat 124 Combi

Fiat 124 modeli gördüğü büyük ilgi karşısında iki yeni versiyon tasarımı yapılmasına yol açtı. Fiat 124 Special 1600 cc motor hacmi ve 86 beygir gücüyle spor kullanım ve rallilerde de reklam yüzü olarak kullanılmak üzere piyasaya sürüldü.

Fiat 124 Cabrio modeli yine 1600 cc motorla piyasaya sürülürken hem hard top hem soft top seçeneği vardı. Fiat 124 Combi modeli ise standart 1200 cc motorlu Fiat 124 arabanın station vagon versiyonuydu. Station modeli hem İspanya hem Sovyetler birliğinde üretilmiş ve Avrupa'da birçok ülkeye satılmış olsa da ne station, ne de Special modelleri Türkiye pazarına hiç sürülmedi.

Murat 124 Türkiye'de Büyük İlgi Görüyor

1974 yılına gelindiğinde İtalya Fiat 124’ü üretimden kaldırıp yerine aynı konseptte ürettiği ve daha estetik görünen Fiat 131 modelini üretime aldı. Seat 124 ve Murat 124 ise 1976 yılına kadar üretilmeye devam etti. Daha sonra Türkiye’de 1984-1995 yılları arasında bu araç Murat Serçe adıyla tekrar üretime alındı. Murat 124 Türkiye'de gerek orta sınıf ailelerin gerekse ticari taksicilerin büyük rağbet gösterdiği br arabaydı. Sorunsuz, düşük yakıt tüketimli, fonksiyonel ve kullanışli bir arabaydı. Nitekim Serçe adıyla tekrar piyasaya sürüldüğünde de büyük rağbet görmesi bunun bir kanıtı hüviyetindedir.

Motoru Fiat 131’de kullanılan 70 beygirlik 1300 cc motorla değiştirilmişti. Ön kapılardaki kelebek camların kaldırılması ve ön panjur değişikliği dışında neredeyse 1966’da üretilen arabanın aynısıydı. Diğer yandan Sovyetler birliği piyasasında AutoVAZ tarafından üretilen Lada2101 modeli ufak birkaç facelift çalışmasıyla 2107 adıyla 1998 yılına kadar üretilmeye devam etti.

Murat 124 Mısır’da

1996 yılında TOFAŞ tarafından Mısır’a kurulan otomobil montaj fabrikasında Doğan ve şahin modellerinin yanı sıra Murat 124 üretimi de yapıldı. Ben 2015 yılında gittiğim Mısır’da hayretler içinde şunu gördüm: Kahire’de ticari taksilerin neredeyse üçte ikisi Murat 124 ve Doğan arabalardan oluşuyordu. Orada taksicilerden aldığım bilgiye göre de bu arabalar 2005 yılına kadar Mısır’da üretilmeye devam etmiş. Eğer bu bilgi doğruysa herhalde dünya tarihinin en uzun süre üretilen arabası ünvanı da Fiat 124’e ait demektir.

Murat 124 nasıl Hacı Murat oldu?

1990’ların sonunda artık Murat 124 arabalar fakir ailelerin çok ucuz fiyata ikinci el olarak aldığı ve zar zor ayakta tutmaya çalıştıkları arabalar olmuştu. Parçası ucuz, arızası kolay tamir edilen bu arabaların bazılarının dua ile arızasının giderildiğine dair espriler bile yapılmaya başlanmıştı ve Hacı Murat ismi o zaman kullanılmaya başlandı.

Diğer yandan Sovyetler birliğinde ise bu arabaların üretildiği şehir Zhiguli (Jiguli) idi ve bu arabalar Sovyetler birliğinde 2101 ve 2107 adından çok Jiguli adıyla anıldı.

Fan kulüpleri ve Murat 124 hastaları

Hacı Murat'ın meraklısı öyle çok ki fan kulüpleri, toplu geziler yapıp sosyal sorumluluk projeleri düzenliyorlar. Belki de dünyada en çok aksesuar yakışan ve en çok modifiye edilen arabalardan bir tanesi konumunda.

Nostaljik 1970'lerin Yeşilçam oyuncularının resimleriyle süslenen, her renk boyanın yakıştığı, her aksesuarın yakıştığı efsane bir arabadır Hacı Murat. Öyle ki Cem Yılmaz Opet reklamında Hacı Murat kullandıktan sonra daha da gözde bir araba haline geldi. Daha sonra Kurtlar vadisi dizisinde Muro kod adlı karakter de Hacı Murat'la Muro adlı bir filmde oynadı.

Umarım Bence'mi beğenmişsinizdir. :)