Vehbi Koç'un Hayali: Türk Otomobil Markası Murat!

Anadol'dan sonraki diğer bir Türk otomobil markası: Murat

İşte Murat'ın hikayesi

1965'te ANADOL markası hayata geçip satılmaya başlayınca o zamana kadar ortak fabrika konusunda ayak direyen Fiat Koç grubuna haber göndererek ortak fabrika kuralım teklifini yapmaya başlamıştı. 1968 yılında Fiat'la görüşmeler başladı. Vehbi Koç markanın Türkçe olması konusunda ısrarlıydı. Fiat bu direnci kıramadı, Türkiye pazarında söz sahibi olmak için de Vehbi beyin önerisini kabul etti. Vehbi bey her Türk insanının muradı bir araba sahibi olmaktır. Marka MURAT olsun dedi ve bunu İtalyanlara kabul ettirdi.

1969 yılında başlayan fabrika inşaatı 1971'de bitti ve ilk yerli metal kaportalı otomobil üretilmeye başlandı. Sanat dünyasından MURAT'ı ilk alan süperstar Ajda Pekkan olmuştu. Tıpkı Anadol'da olduğu gibi Yerli otomobil Murat da bir prestij kaynağı olmuştu.

Murat'ın katalogları ve reklam fotoğrafları

O zamanlar reklam aracı televizyondan çok gazetelerdi. Gazetelerin orta sayfalarına verilen devasa ilanlarla yapılıyordu reklamlar. Murat önce İtalyan Fiat 124 ile aynı araba olduğunu vurgulamak için bu reklamı kullandı.

Hemen her ay gazete reklamları için yeni görseller ve satış argümanları bulunuyor, reklama büyük ağırlık veriliyordu. Çünkü Murat geniş camları ve geniş görüş alanıyla, küçük motorundan dolayı da yakıt ekonomisiyle ciddi bir ilgi görüyordu. Fabrika sipariş sayısına yetişemiyordu.

Murat rallilerde

Murat 124 hemen Türkiye rallisinde boy göstermeye başladı. Hem Türkiye rallisi, hem Avrupa uluslararası rallilerinde. Ki zaten Fiat 124 rallilere katılıyordu.

Murat 124 Yurt içi ve yurt dışı rallilerde oldukça ilgi gören bir arabaydı. Tabi fabrikadan çıktığı haliyle değil. Modifiye edildikten sonra. Motor daha yüksek güçlü başka bir Fiat motorla değiştiriliyor, şanzıman ve diferansiyel de daha seri ve güçlü tepki verecek farklı dişli oranlarına sahip modellerle değiştiriliyordu ama her şey FİAT olarak kullanılıyordu.

İlk başta 1200 cc motorla piyasaya sürülen Murat 1971-1973 arasında bu motorla satıldı. 1973-1976 arasında ise 1300 cc motor kullanılmaya başlandı. Bir yandan da sürekli olarak gazete ilanları için yeni çalışmalar devam ediyordu.

Murat 124 yerini genç kardeşi Murat 131'e bırakıyor

1976 yılında İtalya Fiat 124 üretimini sonlandırıp yerine 131 modelini üretmeye başladı. Bu değişim eş zamanlı olarak Murat için de uygulandı.

Murat 124 üretimi sonlandırılıp Murat 131 üretimine başlandı. Yine ağırlıklı iletişim aracı gazeteler olduğu için gazete reklamları, sürekli yeni reklam fotoğrafları ve yeni reklam materyalleri üzerinde çalışmalar devam ediyordu.

Artık daha profesyonel çekimlerle daha estetik ve daha cezbedici fotoğraflar çekilmeye başlanmıştı. Murat 131 önce 124'ler üzerinde kullanılan 1300 cc motor kullanılırken 1981 yılında 1600 cc yeni Fiat motorları kullanılmaya başlandı.

Kuş serisi başlıyor

Aynı yıl Murat 131 Şahin ve Murat 131 Kartal modelleri de ilk defa piyasaya sürüldü. Artık Murat 131 kuş serisi piyasadaydı. Murat otomobilleri gerçekten büyük ilgi görüyor, o zamana kadar piyasada yer alan 3000-4500 cc motorlu Alman ve Amerikan arabalarına göre oldukça düşük yakıt tüketimi sayesinde Türk insanının gözdesi haline geliyordu.

Artan ilgi ve 1600 cc daha güçlü motorlarıyla kuş serisi artık her yerde görmeye başladığımız arabalar haline gelmişti. 1981 yılında ilk defa piyasaya sürülen Şahin ve Kartal'dan sonra bunlara 1983 yılında Doğan da dahil oldu.

4 vitesli Şahin ve Kartal'ın yanında Doğan'ın en büyük farkı 5 vites olmasıydı. Parçası ucuz, servisi kolay, erişimi kolay Murat arabaları artık kuş serisinin adlarıyla anılmaya başlanmış ve Murat ismi biraz geri planda kalmaya başlamıştı. Ama Vehbi bey hayalini gerçekleştirmişti. Herkes bir otomobil sahibi olabiliyordu artık. 5 vitesli şanzımanı ve daha rahat koltukları, koltuk başlıklarıyla Doğan daha fazla ilgi görüyordu.

Fiat Regata yeni kuş serisi oluyor

1986 yılında üretilmeye başlanan İtalyan Fiat Regata otomobilleri 1988 yılında yeni kuş serisi olarak Türkiye'ye girdi. Artık Murat markası yerine kuş isimleri ön plana çıkarılmıştı. Arabaların ruhsatında Murat 131 Doğan, Murat 131 Kartal yazıyordu ama halk artık Murat adını kullanmıyordu.

Tofaş da bu furyaya uymuş ve artık kuş isimlerini ön plana çıkarmıştı. Yine 1600 cc motorlu otomobiller artık hepsi 5 vites olarak üretiliyor ama konfora dair farklar öne çıkarılıyordu. Doğan çelik jantlı ve merkezi kilitli olmuştu mesela.

Murat 124 artık hacı Murat oluyor

Yaşlı insanlara Hacı diye hitap eden Türk milleti yeni bir isim bulmuştu. Kuş serisi piyasayı alıp götürürken geri planda kalan ve yaşlanan Murat 124 arabalar artık halk arasında Murat 124 yerine Hacı Murat adıyla anılmaya başlanmıştı. Ama artık Hacı Murat'lar nostalji oluyordu.

Farklı varyasyonlar ortaya çıkıyordu. Kimi Yeşilçam oyuncularının resimlerini araba camlarına kaplattırıyor, kimi de hurdaya çıkan bir başka hacı Murat kasasını kestirip römork yaptırıyordu.

Artık hacı Murat tatlı bir nostalji rüzgarıdır. Orijinal düğün fotoğraflarında kullanılmaya başlanmıştır. Hız için değil Haz için binilen arabadır.