Sizin hikmetten anladığınız nedir?

Karmaşık bir konu. Dilim döndüğünce izah edimm. Algılayabilip ya da iman ettiğimiz iki alem vardır. Biri yaşadığımız Şahadet yani madde alemi. Diğeri ise mana alemidir. Koyduk cebimize bunu..
Allah insanları yaratırken kendi ruhundan üfledi bize. Bu da her sıfatında biraz taşıdığımız anlamına gelir.. Konu salihat ile ilgilidir. Salih bir kul isen hikmetinden (bilgelikde diyebiliriz) nasip eder ver müşahade edebilirsin her konuyu.. Bu tamamen mana alemine geçiştir işte.
Gerçek hikmet sahipleri hiç bir hikmetini zor durumda olmadıkça açığa vurmaz. Vuramaz sırrı kirlenir

Hikmet, kişinin Allah'ın "El-Hakîm ismini kendisine bir ilke edinerek, kainatta olup biten herşeyi tefekkür edip, mana-i harfi gözüyle bakıp hakikati idrak etmesidir. Gazalinin ifadesiyle "Allah'ın isimlerinden olan “el-Hakîm" hikmet sahibi demektir. Hikmetse, varlıkların en yücesini, ilimlerin en faziletlisi ile bilmektir. Varlıkların en yücesi şanı yüce olan Allah'tır. O'nun künhünü yine O'ndan başkası bilemez."

İnsanı hikmetli biri haline getirecek şey, salt bilgi değildir. O bilginin derinliklerinde saklı olan niyet ve amacı bilmektir. Kitâbî âyetlerde görmediğini, göremediğini, kevnî âyetler üzerinde görmektir hikmet. Varlık üzerinde derin tefekküre dalarak meçhul olandan ma'lum olanın bilgisine ulaşarak hakikate ulaşmaktır. Kısacası sırrı sebeptir. Kınalızâde Ali Efendinin sözüyle; "Hikmet; eşyâyı lâyık ne ise eyle bilmek ve ef’ali lâyık nice ise eyle kılmaktır!”

Kıssadan bir hisseyle devam edelim hocam..
Fakir bir derviş, talebe okutacak okulu olmayan bir Arapça hocasına rast gelir. Hoca derslerini şehrin duvarına tebeşirle yazarak vermektedir. Derviş, hocaya kendisinin de okuma yazma öğrenip öğrenemeyeceğini sorar. Dervişin samimiyetinden etkilenen hoca ona ücretsiz ders vermeyi kabul eder. Duvara tek bir çizgi çeker ve açıklar; "bu elif harfi, alfabenin ilk harfidir" der.

Derviş başını eğer, hocaya teşekkür eder ve oradan uzaklaşır. İlk derste alfabenin en az yarısını öğretme âdeti bulunan hoca şaşırır. Bu eğitim uzun bir süreç olacak gibi görünmektedir.

Derviş ne ertesi gün ne de ertesi hafta gelir ve sonunda hoca onu tamamen unutur. Aylar sonra derviş gözleri gönül ışığıyla parlayarak gelir. Hocayı hararetle selamlar ve ikinci derse hazır olduğunu söyler. Hoca içinden bu hızla alfabeyi asla bitiremeyecek diye düşünür, ama dervişe "tamam şimdi ilk dersimizi tekrarlayalım. Elif harfini duvara yaz" der.

Derviş Elif harfini duvara yazar ve duvar yıkılır gider..

Bu hikayeden anlarız ki basitçe görünen bazı şeylerde genel olarak zannedildiğinden daha derin anlamlar bulunduğu ve manevi tekamülün sırrının ne kadar çok öğrendiğimiz değil, öğrendiğimiz konular da nasıl derinleştiğimizdir.

Dilimizle söylüyoruz, kulağımızla işitiyoruz.. Ama içimizde değişen bir şey yok. Kabuklarımızı kıramıyoruz, özlerimize dokunamıyoruz. Zira kalbimizle dinlemiyoruz. Hakikat perdesiyse hemen yanı başımızda. Aslında hakikat kendisini bize gösteriyor ama sırlarını bize açmıyor. Kulaklarımız işitse de gözlerimiz görse de kalbimiz sağır ve kör olmuş durumda.

Değişime buradan başlanmalı. Çünkü o kalp ki, hakikatin aslî vatanıdır. Arılar bal toplarlar peki toplarken topladıkları çiçeklerin görüntüsünü ya da kokusunu hiç bozarlar mı hocam. Tabiri caizse hikmette böyle birşeydir. Bizler ilmi topluyoruz ama toplarken sanki bazı şeyleri bozuyoruz ya da tabiatına uygun hareket etmiyoruz. Bir arı misali olmak gerek.

Dünya yurduna "dârü’l-hikmet", ahiret yurdunaysa "daru’l-kudret” derler. İlahî kudret bu dünya yurdunda hikmetiyle iş görür. Dünya da cerayan eden herşey O'nun hikmeti içerisinde, sebeb sonuç ilişkisinde cerayan eder. İşte hikmet kişinin ferasetiyle kainatta işleyen düzenin insan zihnince fark edilip değerlendirilmesidir. Zihnin kendisini kainattaki düzene göre akord etmesidir, ahengidir, armonisidir. Kısacası görülmeyeni bir şekilde görme sanatıdır.

İlim, hikmetten farklıdır. Her ilmi olana hikmet sahibi denmez. Zira bugün ilim olarak kendini aşmış birçok insan bulunsa da ferâset ve basîreti açık olmayan, geleceği çözümleyemeyen nice kişiler bulunmaktadır. Öyle ki kişi içinde bulunduğu durumu, atacağı adımların nereye varacağını göremez. Ama ilmi vardır. Fikir üretirler tabi ki ama göremezler. Oysa hikmet sahibi insanlar içinde oldukları asrı çok rahat okuyup, olayları doğru çözümlemeyi yapabilmektedirler. Hikmet mevcûdatın ve hadiselerin arka planını görmektir, bilmektir. Eşyaya, mevcûdata derinliğiyle bakmaktır. Manayı ismiyle değil manayı harfiyle bakıp kafa yormaktır.