Lazca Diğer Adıyla Lazuri Nena Hakkında Bilinmeyenler

Toplumda doğru bilinen en büyük yanlışlıklardan biriside Karadeniz insanı deyince akıllara Laz olduğunun gelinmesidir. İkisinin birbiriyle karıştırılmaması gerekir.

Lazlar Karadeniz bölgesinin doğusunda yaşayan bir halktır. Rize ; Pazar (Atina), Ardeşen (Arthaşeni), Çamlıhemşin ve Fındıklı (Vi3he) ile Artvin ; Arhavi (Arkabi), Hopa (Xopa) ve Borçka da yaşamaktadırlar.

Lazca, Güneybatı Kafkas Dil Grubundadir. Svanca (Svanuri), Gürcüce (Kartuli ya da Korturi) ve Megrelce (Margaluri ya da Megruli) bu dil grubunun diğer üyeleridir. Bu diller arasında Lazcaya en yakın olan Mergelcedir.

Güneybatı Kafkas dilleri; Türkçedeki gibi ses uyumu bulunmaması; Kelimelerin hem önden, hem sondan ek alıyor olması; Bazı şahıslı fiillerin hem özneye hem tümlece uyum göstermesi gibi ortak özelliklere sahiptir.

Yani öyle bazı insanların yaptığı gibi uy, da, haçan gibi kelimeler Lazca değildir. Lazca başlı başına kendine özgü bir grameri olan unutulmaya yüz tutmuş bir dildir.

Lazca isimler, durum ve sayıya göre ayrı biçim alırlar. Fiiller , kip , zaman, şahıs ve sayıya göre ayrı biçimler göstermektedir.

Çok sayıda dilde bulunan Bildirme kipi, Emir kipi ve İstek kipi gibi kipler dışında Lazcada Tecrube kipi, Yeterlik kipi de mevcuttur.

Lazca yeni terimler hem Türkçe, hem İngilizce hem de Lazca olarak türetilmiştir.(Fiilbaşı (Phriverbi), Kököneki (Phricici), İki-taraf ek (gom3xvala) vs. )

İsimlere örnek vermek gerekirse

Gyuli 🚺 Gül

Mapa🚹 Kral

Mira 🚺 Yüz Çehre

Artena🚹 Işık

Atasözlerine örnek olarak

Ora-muşi ğura-ti vrosi on

Zamanında ölümde iyidir.

Çkvaşi bergite ona var ixaşken

Başkasının çapasıyla tarla ekilmez.

warişe gamaoneri öxomi daçxurişe var aşkurinen

Sudan çıkmış balık ateşten korkmaz.

Dido osinapu noşkeri ren

Çok konuşmak kömürdür.

Bilmecelere örnek olarak

Cebi var dologadven, ôici var amagadven, loéanoba-muşi iri kuşkun, irişen nostoneri on. (Nciri)

Cebe koyamazsın, ağıza alamazsın, tadını herkes bilir, her şeyden tatlıdır.(Uyku)

Ulun mulun do noveli va naşüuy. (Feluüa)
Gider, gelir de iz bırakmaz. (Kayık)

Kra uğun, camuşi var on; ncaşa eyulun, üoçi var on; nöaruy nöaruy Xoca var on. (Penwe)
Boynuzu var camış değil, ağaca çıkar adam değil, yazar yazar hoca değil (salyangoz)