Osmanlı Geri Dönüyor: 14 Temmuz - 30 Ekim 1684 Budin Kuşatması!

Konu hakkında yazdığım önceki yazılarda; Viyana Kuşatmasına götüren süreci, kuşatmayı ve onun devamında gerçekleşen önemli olaylardan bahsetmiştim. Viyana önlerinde mağlup olan Osmanlı ordusunun geri çekilişi, Ciğerdelen Muharebesi ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın idamı bu bahsedilen olaylar arasındadır. Bu ön bilgilendirmeyi yaptıktan sonra dilerseniz yazımıza geçelim.

Budin Kuşatması Öncesindeki Askeri ve Politik Durum

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın 25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edilmesinden sonra Osmanlı ordularının genel durumunun daha da kötüye gittiği ve kudretli bir paşadan mahrum kalan ordunun yenilgiden zafere yürümesinin zorluğu, tarihçilerin hemen hepsi tarafından üzerinde ittifak edilen bir konudur.

Ciğerdelen Muharebesi'nden sonra Kutsal İttifak, 16 Haziran 1684'te Estergon kasabasına saldırmış, kasabanın savunma duvarını topçu atışlarıyla parçalayarak şehre girmiş ve Türk askerlerini mağlup ederek kasabayı almıştır. Kasabanın büyük çoğunluğu yağmalanmış ve ardından ateşe verilmiştir. Az sayıda Osmanlı askeri, hisara geri çekilse de birkaç gün içerisinde burası da kaybedilmiştir. Yine 18 Haziran 1684'te üç gündür süren ''Visegrád'' kuşatmasını başarıyla tamamlamıştır. Osmanlı ordusu, yoğun topçu bombardımanı sonrasında kalenin düşeceğini anlayınca sulh yoluyla ve ağırlıklarını da alarak kaleyi teslim ederek çekilmiştir. Böylece Budin öncesindeki son kontrol noktası da düşmüş bulunmaktaydı.

Kutsal İttifak, bu başarılarından sonra ileri harekatı sürdürerek Vác kasabasına doğru ilerledi ve görece kuvvetli bir Osmanlı ordusuyla karşılaştı. 27 Haziran 1684'te adı geçen kasabada gerçekleşen muharebede Türkler yenilgiye uğratılmıştır. Türk ordusu, Bayburtlu Kara İbrahim Paşa tarafından komuta edilirken Avusturya ordusu ise V. Charles (Lorraine dükü) tarafından yönetilmekteydi. Bu muharebede Türk tarafının kaybı 2.000 civarıyken Avusturyalılar ise 100 adam kaybetmişlerdir.

Osmanlı tarafında, üst üste alınan mağlubiyetlerin moral bozukluğu ve sadrazamın idamıyla beraber ortaya çıkan disiplin eksikliği ortalığı kasıp kavururken düşman ordusu ilerlemeye devam ederek Peşte kentine saldırdı. Türk tarafı, kısa bir topçu ateşiyle düşmana karşı koyduktan sonra şehrin düştüğünü kabul ederek asıl savunma noktası olan Budin'in muhasarasına odaklandı.

14 Temmuz 1684 Budin Kuşatması

Avusturya ordusu, yaklaşık olarak 34.000 askerden oluşurken Türkler ise 7.000 asker ve bunlara 17.000 kişilik destek gücünden oluşmaktaydı. 14 Temmuz 1684'te 200 top ile kale duvarlarının dövülmesiyle başlayan kuşatma. 14 Temmuz, Viyana Kuşatması başlangıcıyla aynı gündü. Başkomutan olarak V. Charles (Lorraine dükü) bulunurken yardımcı ise Viyana'yı Osmanlılara karşı savunan Ernst Rüdiger von Starhemberg'di.

İmparatorluk orduları, nispeten erken bir başarıyla Budin'in aşağı taraflarını ele geçirmiştir. Görece küçük bir birlikten oluşan bu kuvvetler, Ernst Rüdiger von Starhemberg'in emriyle evler de dahil kasabanın ele geçirilen noktalarını ateşe vermişlerdir. İşte bu noktada imparatorluk birlikleri, Türk tarafının direncini sınamak için Temmuz ve ağustosta defalarca kez hisara taarruz edilmiş fakat hepsinde geri çekilmeye mecbur edilmiştir.

Eylülün gelmesiyle sefer mevsiminin bitişi yani kış yaklaşmıştır. İmparatorluk birlikleri, subayların raporlarına göre moral olarak zayıf durumdaydı. Verilen ağır kayıplarla birlikte imparatorluk orduları, halihazırda yalnızca 12.500 kullanılabilir askere sahipti kuşatmada. 11 Eylül 1684'te bazı destek birliklerinin kuşatmaya katılmasıyla Avusturya tarafında bir canlanma beklense de bu olmamış ve kötü gidiş sürmüştür.

Avusturya askerlerinin düşük moralini gören Türkler, 22 temmuzda destek birlikleriyle bir karşı atağa girişmişlerdir. Bu atak, her ne kadar Avusturya birliklerinin kuşatmasını kıramasa da belli bir tutunma noktası oluşturmuştur. Bu noktadan sonra Osmanlılar, birkaç defa daha taarruz ederek Avusturya birliklerini çekilmeye zorlamaya çalışmış bunlardan bir başarı elde edilememiştir. Verilen bu kayıplar zaten uzun süredir baskı altında olan Türk tarafını da moral olarak oldukça kötü etkilemiştir.

Ernst Rüdiger von Starhemberg, yapılan çatışmalarda birçok kez yaralanmış ve kızağa çekilmiştir. Tarihler 30 Ekim 1684'ü gösterirken Avusturya ordusunun komuta kademesi, ortak bir karar üzerine kuşatmayı kaldırarak geri çekilmeye başlamıştır. 109 gün süren bu kuşatma, Avusturya ordusunun gerek taktik hatalardan gerekse salgın hastalıklardan dolayı verdiği kayıplarla Osmanlı'ya savaşın başlangıcından beri ilk defa nefes alma şansı tanımıştır. 24.000-30.000 civarı Avusturya askeri ölürken bilinmeyen fakat Avusturyalıların kayıplarından daha az sayıda olan İslam askeri şehit olmuştur.

Osmanlı ordusunun önemli bir nokta olan Budin'i savunmasını konu edinen yazımın sonuna gelmiş bulunmaktayım. Kutsal İttifak Savaşları serimin devam edeceğini bildirip de okuyan herkese teşekkürlerimi sunarak bugünkü sözlerimi noktalamaktayım. Kendinize iyi bakın, hoşça kalın.