Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Ütü-Masası s

Türkiye'de farklı dinden, mezhepten, milletten, ırktan insanlar yaşamaktadır ve zaman zaman aralarında siyasetin de dahil olduğu meseleler hasıl olmuş ve uzun bir süre soğuk savaş misali gerilimler yaşanmıştır. Her ne kadar günümüzde saman altından su yürütürcesine bazı propagandalar yapılsa da eski dönemlere kıyasla çok daha iyi bir ilişki içinde olunduğunu söylemek mümkün. Bu Bence'de, Türk, Kürt ve Alevilerin birbirleriyle olan münasebetlerini son bin yıl içerisinde irdeleyeceğiz..

Türklerle Kürtlerin Tarih Sahnesinde İlk Kez Karşı Karşıya Gelmeleri

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Yukarıdaki haritada mavi alan içerisinde gösterdiğim kısım ekseriyetle Kürtlerin yaşadığı bölgedir. Kırmızı alan ise Oğuz Yabguluları yani Türklerin bir kısmına ait coğrafî bölge. Yalnız bu harita, 1100'lü yılların haritası olduğu için henüz o dönemde Büyük Selçuklu Devleti ilk yıllarını yaşamakta olup bu kadar geniş topraklara sahip değildi.

Oğuz Türkleri, kendilerine yurt bulmak için Kuzey'den Güney'e doğru dalgalar hâlinde göç ediyor ve köyleri, kasabaları talan ediyorlardı. O bölgelerde ufak çaplı Kürt devletleri bulunsa da Türkler, yurt bulabilmek için bazı Kürt beldelerini istila etmiş ve kan dökmüşlerdi. Ancak bu asi Oğuz Türkleri, Arap coğrafyasında da taşkınlıklar yapıyor ve Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'e şikâyet ediliyorlardı. Türklerle Kürtlerin tarih sahnesinde ilk kez karşılaşmaları kanlı olmuş ancak ileriye dönük kalıcı bir düşmanlık söz konusu olmamıştı. Kürtlerin, İslam sonrası kurdukları ilk devlet olan Şeddadî Devleti de bu coğrafyada yer almaktaydı.

İlk Türk ve Kürt Devletinin Karşılaşması

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Büyük Selçuklu Devleti sultanı Tuğrul Bey, 1055 yılında Bağdat Seferi'ne çıktığında Abbasî Halifeliği'ni Şii zülmunden kurtarmak istiyordu. O sırada Diyarbakır merkezli Kürt devleti olan Mervanîler, Arslan Besasiri'ye destek veriyor ve dolayısıyla Selçuklular aleyhinde faaliyette bulunuyorlardı. Tuğrul Bey, Arslan Besasiri'yi bertaraf ettikten sonra yönünü aleyhinde faaliyetlerde bulunan Mervanîlere çevirdi. Ancak Mervanîlerin lideri Nasrüddevle, Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'e 100 bin altın göndererek pişmanlık duyduğunu ve İslam'ın sınırlarını koruduğunu dile getirerek sultanı ikna etti ve Tuğrul Bey onları cezalandırmaktan vazgeçip geri döndü. Tarih sahnesinde ilk defa bir Türk devleti ile Kürt devleti karşı karşıya gelmiş ancak Tuğrul Bey'in affıyla kan dökülmeden sorun çözülmüş oldu.

Kürtlerle Türklerin İlk Kez Aynı Safta Yer Alması: Malazgirt Meydan Muharebesi

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'in 1063'te ölümü üzerine tahta yeğeni Sultan Alp Arslan geçti. Alp Arslan, Fatımîler üzerine yürüdüğü sırada Bizans imparatoru IV. Romanos Diogenes, 200 bin kişiden müteşekkil bir orduyla Anadolu'da ilerlemekteydi. Alp Arslan, Fatımîler üzerine gitmekten vazgeçerek imparatora karşı saf oluşturmak için Anadolu'ya yöneldi. İşte bu sırada 40 bin kişilik ordusuna 10 bin gönüllü Kürt katılıp Selçuklulara destek verdi ve Anadolu'nun kapılarını Türklere tamamen açan Malazgirt Meydan Muharebesi'ndeki Türk kuvvetlerinin 5'te 1'ini Kürtler teşkil etti.

Türklerin Alevilikle İlk Kez Tanışmaları

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Alevilik, Türklük ve Kürtlük gibi bir millet veya ırk değildir. Alevilik, esasen Ali'nin taraftarı olan, Şii'lerle ortak vasıflar taşıyan ancak bir noktada Şii'lerden farklılık gösteren dinî bir inanç, yol, mezheptir. Alevilik, Anadolu'nun İslamlaşmasında büyük etkileri olan Ahi Evran, Ahmed Yesevi, Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli gibi şahsiyetlerin fikirleriyle teşekkül kazanmıştır. Bundan mütevellit Alevilik, Türk kültüründen derin izler taşır ki Eski Türk ve Şaman geleneklerinden de birtakım gelenekleri ihtiva eder. Anadolu'da yaygınlaşması, Hacı Bektaş-ı Veli ve öğrencileri sayesinde 1250'li yıllarda gerçekleşmiştir. Ancak bu tarih, Aleviliğin Anadolu topraklarında doğuş tarihi olup çok daha eski tarihlerde Arap Yarımadası'nda da görülmekteydi.

40 Bin Alevi'nin Katledilmesi: Şahkulu İsyanı ve Yavuz Sultan Selim'in Mukabelesi

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Tarihte birçok Türk, Türkler tarafından katledilmiştir. Çünkü Eski Türklerden beri Türk kanunlarında bir anlayış vardır: İsyanın cezası ölüm. Osmanlı Devleti'nin 9'uncu padişahı Yavuz Sultan Selim'in ortalama 40 bin Alevi'yi katletmesi, günümüzde hâlen konuşulmakta ve bazen tepkilerin odağı olabilmektedir. İşin özüne inmek gerekirse aslında olaylar Yavuz'un babası II. Bayezid zamanında başlamaktadır.

Osmanlı'nın 8'inci sultanı II. Bayezid, barışçıl bir padişah olmakla birlikte kardeşi Cem Sultan ile mücadele etmesi sebebiyle Osmanlı'ya yükselme devri içinde duraklamayı yaşatan bir padişah olmuştur. O sırada Trabzon'da vali olan oğlu I. Selim, Doğu'daki Safevi tehlikesini görüyor ve Safevilerin Anadolu'ya uzanmasından rahatsızlık duyuyordu. Safevilerin Anadolu propagandacıları ise benzer düşünceden gelen Alevilerdi. Bir grup Alevi (Köylerde yaşayanlara Kızılbaş denir), Şah İsmail'in emri ile Anadolu'da muhtelif köylerde taşkınlıklar yapmaya başladı. II. Bayezid, sadrazamı Hadım Ali Paşa komutasında bir ordu göndererek isyanın bastırılmasını istedi. Gökçay Muharebesi'nde yapılan savaşta isyancılar dağıtılmış olsalar da Sadrazam Hadım Ali Paşa savaşta öldü. Bu olaydan bir süre sonra Yavuz Sultan Selim 1512'de babası II. Bayezid'i tahtan indirerek Osmanlı tahtına oturdu. Anadolu'da taşkınlık yapan Alevi Türkmenlerini tespit ederek hepsinin katline ferman verdi ve ortalama 40 bin Alevi'nin katli mucip oldu.

Anadolu'daki bu kıyımın şahsi olmadığını, Eski Türklerden beri isyanın cezasının ölüm olduğu düşünülecek olursa Yavuz Sultan Selim'in buna mecbur kaldığını söyleyebiliriz. Ancak o, şahsi olarak Alevilere kin gütmüyor hatta katleden ordusundaki Yeniçerilerin de Bektaşi Alevi geleneğiyle yetiştiğini biliyordu.

İlk Kürt Devleti Kurma Hayali: Kürdistan Teali Cemiyeti

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Kürt veya Kürdistan Teali Cemiyeti, 30 Aralık 1918'de İstanbul'da kurulan ve Doğu'da çeşitli illerde şubeler açan, amacı bağımsız bir Kürt devleti kurmak olan; ulusal birliğe ve bağımsızlığa zararı olan bir örgüttür. Millî Mücadele döneminde İngilizlerle iş birliğine girmiş ve Atatürk'ün Sivas Kongresi'ne engel olmak ve muhtelif isyanlar çıkartmak gibi gayretleri olmuştur. Bu müfritlikleri sebebiyle 1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından faaliyetlerine son verilmiştir.

Birleştirici Çanakkale Savaşı, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Her ne kadar Doğu'da bağımsız bir Kürt devleti kurulmasını savunan Kürtler olmuş olsa da devletin bölünmezliğini savunan ve bu uğurda canını ortaya koyan Kürtler de vardı. Alevi, Sünni; Türk, Kürt fark etmeksizin I. Dünya Savaşı'ndaki Çanakkale'de ve Millî Mücadele'de bir araya gelerek Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gibi savaşlarda omuz omuza savaşarak Türkiye'nin istikbalini kurtarmış ve bu uğurda canlarını tereddüt etmeden feda etmişlerdir.

Alevi Vatandaşlara Tasallut: Madımak Olayı

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

Madımak Olayı, diğer bir ifadeyle Sivas Katliamı, radikal İslamcı bir grup tarafından içerisinde 30'dan fazla Alevi vatandaşın bulunduğu Madımak Oteli'nin ateşe verilerek 30'dan fazla insanın yanarak ve dumanda boğularak can vermesi olayıdır. 1993 yılında gerçekleşen bu olay, Türk tarihine o kadar derin bir iz bırakmıştır ki katliamların ve savaşların bol olduğu Orta Çağ da bile bu tür hadiseler ağır izler bırakabilmekteydi.

Kürdistan Teali Cemiyeti'nin Günümüzdeki Uzantısı: PKK ve HDP

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri

1978 yılında kurulan ve kurulduğundan bu yana Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne tasallut eden PKK'nin temel gayesi, tıpkı TBMM ile faaliyetlerine son veriken Kürdistan Teali Cemiyeti gibi Doğu'da bir Kürdistan devleti kurmaktı. Bu hususta Türk Silahlı Kuvvetleriyle yıllarca girdikleri savaşta iki tarafta da kayıplar olmuş ve Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde faaliyetlerine son verilerek Türkiye Cumhuriyeti üzerindeki tecavüzleri azaltılmıştır. Ancak bu dönemden sonra diplomasiye kaymış ve HDP (Halkların Demokratik Partisi) ile faaliyetlerine diplomasi yönüyle mukabelede bulunma teşebbüsünde bulunmuşlardır.

Bence'nin fazla uzun olmaması için kendimce en büyük gördüğüm olaylara ve olgulara değinmeye çalıştım ve olabildiğince kısa tutmaya özen gösterdim. Her ne kadar günümüzde insanlar birbirlerine daha fazla tahammül etseler de dinî, millî ve ırkî hiçbir ayrımcılık gözetilmeden uyum içerisinde yaşanacak günlerin bir an evvel gelmesini diliyorum.

Bin Yıl İçinde Türk, Kürt ve Alevi İlişkileri
4
8
Görüşünü yaz
4Kız Görüşü
8Erkek Görüşü

Bi’Bot Seçimi

Çok Süper Görüş
  • İndeepth
    Paylaşımın için teşekkürler ama Alevilik bir mezhep değil Öz TÜRK yaşam biçimidir
    Tarihe bak köleliğin olmadığı tek ırk TÜRK ırkıdır yardımlaşma ve imece vardır onunda karşılığı AL-EVL mi olarak süre gelmiştir Mezhep olarak lanse etmek sadece o zamandan bu yana nifak sokmak için uydurulmuş bir senaryodur Hz Ali ile alakası yoktur. Kürt denilerek ayrılanların genleri bile % 99 Türk tür.
    Görüş hala geçerli mi?

En İyi Kız Görüşü

  • PolyannaLisa
    Eline sağlık.
    Madımak olayına oldum olası üzülmüşümdür. Bunun gibi bir de Başbağlar katliamı vardır ki; hepsi içler acısıdır. Kürt, Türk, Alevi farketmeksizin ayrım yapılmadan şu ülkede kardeşçe yaşamayı ne çok istiyorum.

    Evlenirken ayrı sorun çıkartıyorlar, arkadaşlık yaparken ayrı. Yıllarca düşman şekilde, yanlış düşüncelerle birbirlerinden uzaklaştirmişlar. Birbirini seven insanlar, ailelerin şu gereksiz mezhep ya da ırk takıntısı yüzünden kaç kişi kavuşamadı.
    Umarim bir daha böyle olaylar yaşanmaz.
    Sevdim 3 Kişi
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

37
  • UDixon34
    Hala mı 40 bin safsatası ya 40 bin olayı uydurma ayrıca o alevi dedikleriniz isyan çıkarıp devlet görevlisini öldürdüler öyle masum değiller. Pir Sultan Abdal şiirlerinde hep Osmanlı düşmanı Şah İsmaili övüyor Padişahı kötülüyor propaganda yapıyordu böyle biri ne kadar masum olur?
    • UDixon34

      Yavuz Sultan Selim Alevi katliamı yapmış mıdır?

      Osmanlı Padişahları Müslümandırlar ve kendi idare ettikleri devlette de İslâm Hukukunu tatbik etmişlerdir. İslâm Hukukunda ise, kâfirlerle yapılan savaşlarda dahi katliam yani soykırım yapmak haramdır. Zira Hz. Peygamber, savaş halinde dahi, çocuklar, kadınlar, din adamları ve yaşlılar gibi yedi grup insanı katletmenin caiz olmadığını bütün komutanlarına talimat olarak vermiştir. Mü’eyyed min indillah denecek kadar maneviyâtı yüksek olan Yavuz’un dinin yasakladığı katliamı ve hem de Müslümanım diyen bir gruba karşı yapmış olması mümkün değildir. Ancak tarihî olayları doğru olarak öğrenmek şarttır. Şöyle ki;

    • UDixon34

      Erdebil Şeyhlerinden Şeyh Cüneyd şeyhliğine şahlık katmak istemiş ve ancak muvaffak olamayarak 1460 yılında katl edilmiştir. Yerine geçen oğlu Şeyh Haydar da aynı gayeyi devam ettirmiş ve Anadolu’yu Şî’alaştırmak metodunu kullanarak şahlığını pekiştirmek istemiştir. Kucaklarında büyüdüğü Akkoyunlu Devletine de hıyanet edince, Yakub Bey tarafından 1488 yılında o da öldürülmüştür. Yerine geçen Şah İsmail ise, Erdebil Sofuları veya Halifelerini Anadolu’ya göndererek, hem Anadolu’yu Şî’alaştırmayı ve hem de böylece Anadolu’yu hâkimiyeti altına almayı hayatının gayesi edinmiştir. Nitekim temkinli davranmayan Akkoyunlu Devleti, torunları olan Şah İsmail tarafından ortadan kaldırılmıştır.

    • UDixon34


      Akkoyunlu Devletini ortadan kaldıran ve hem şeyhliği ve hem de şahlığıyla Anadolu üzerine yürüyen Şah İsmail, halifeleri vasıtasıyla Anadolu’yu tam bir anarşiye sürüklemekte maalesef muvaffak olmuştur. 1507 yılında üzerine yürüdüğü Alâüddevle Bey’in mağlubiyeti üzerine Elbistan, Harput ve Diyarbekir’i yakmış ve yıkmıştır. Bu arada Erdebil Sofuları da Anadolu’da anarşi çıkarmaya başlamışlardır. Şah İsmail’in taraftarları olan askerler, kırmızı çuhadan taçlar giydiklerinden dolayı onun taraftarı olan herkese Sürhser yani Kızılbaş denmiştir. Şah İsmail’in halifelerinden olan Rumiyeli Nur Ali Halife başkanlığındaki Erdebil sofu ve müritleri, Tokat’a saldırmışlar ve yüzlerce insanı kılıçtan geçirmişlerdir. Maalesef Şehzade Ahmed üzerlerine ordu göndermişse de muvaffak olamamıştır.

    • Hepsini Göster
  • BekirKara25
    Kürtlerin tarihi Miladi 641 yılına dayanmaktadır. Ondan öncesi Medce diye bir dil ile yakın bağlantılıydı. Dahada ondan öncesi İrani diller idi. Proto Iranian 🇮🇷🇦🇫🇹🇯
    ☀️🦁🦅
  • IAmarPresterAen
    Harika ve bilgilendirici bir bence olmuş emeğine sağlık
    Sevdim 1 Kişi
  • Peugeot90
    Bir kürd Alevi’si olarak paylaşımını şaçma buluyorum
    • Bir Türk olarak düşüncelerini umursamıyorum.

  • LacivertGandalf
    Valla harika özet olmuş keşke uzun tutsaydın
    Sevdim 1 Kişi
    • Okunmuyor uzun olanlar. Bunu bile okuyan 1-2 kişi anca çıkar.

  • b1gchief
    Taşkınlık Kürtlerin işidir Türkler ne zaman katliam yapmış ki çocuk katilleri bence ortada
    SevdimKatılmıyorum 6 Kişi
    • b1gchief

      Ermeni ne ise Kürt’te odur

    • Onca yapılan Kürt katilamlari Diyarbakır cezaevlerimde bir günde Türkçe bilmeyen kadınlara erkeklere fark etmeden şiddet uygulayarak istiklal marşı ezberlemeye çalışmaları kadınların gözü önünde eşlerini dövmeleri ağıza alınmayacak şeyler yaşanması dışkı yedilirilmeye çalışilmasi ( ben türküm dedittirmeye çalışmaları?)
      Kars digor katliamı?
      Zilan katilami?
      Ve daha sayamadiklarim?
      Yani diyeceğim o ki asıl Ermeni sen ve senin gibilerdir sen rahat ol fazla dert etme kürdün arkasını Kürt kollar. Yaklaşık 18 yıl once ilk okula Türkçe bilmiyor diye 1 sene alınmayan bir kız söylüyor bunları ama tek fark Türkçe söylüyor. Bilmem anlatabildim mi
      Kûçık jı kê bıtırse bı wi ali dıreye

  • BİLGEPOYRAZ_-_
    Güzel bir bence olmuş eline sağlık. Kızılbaş aleviler niçin taşkınlık edip isyan çıkartıyorlardı?
  • Karamelaaaa
    Elinize sağlık çok çok bilmiş beyefendicim
    Sevdim 2 Kişi
  • Mario45
    Güzel yazı olmuş emeğinize sağlık
    Sevdim 1 Kişi
  • bengünaz16
    Sonuna kadar okumak lazım bişgilendirici olmuş
YÜKLENİYOR...