Töz, Tiz ve Nefis Ne Demektir?

Bilim ve doğada değişmeyen bir nesne ya da gerçeklik bulunmadığını kanıtlamıştır. Her şey sürekli olarak değişmektedir.

Bu bakımdan TÖZ, eski felsefenin bir kurgusundan ibarettir aslında.

Descartes’e göre töz, var olmak için kendinden başka hiçbir şeyin varlığına muhtaç olmayan bir şey, böyle olan yalnızca Tanrı’dır.

Spinoza’ya göre töz, kendiliğinden ve kendisi için var olan.

TÖZ, felsefenin mihenk taşlarından bir tanesi de ondan.

Kelime anlamı olarak ‘’kök, asıl, temel, cevher’’ demek.

Evrenin var oluşundan bu yana çıkan yazılarda, kitaplarda karşımıza çok sık çıkan bir terimdir. Çünkü evrenin varoluşunu açıklamaya çalışan felsefelerin ilk öğesi olarak düşünülen varlık, DEĞİŞEN şeylerin ÖZÜNDE DEĞİŞMEDEN kaldığı varsayılan idealist bir kavram olarak da kabul edilmektedir.

Bundan hareketle, değişen yüklemlere desteklik eden değişmez bir gerçeklik olduğunu söylemek mümkündür aslında. Varlığı her şeyden bağımsız.

Özne de değil, sadece kendi içinde.

Diyalektik felsefede, akıl yürütme yolu ile doğrulara ulaşma yolunda ise "ÖZDEK" kelimesi ile eşleşmektedir.

Birçok ünlü düşünür bu kelimeyi sorgulamıştır ve yorumlamıştır. Bunlardan bir tanesi de İngiliz düşünür John Lockeb'un açıklaması en anlaşılabilir olanlardan bir tanesidir.

"Niteliklerin yalnız başkalarına var olmakta devam etmelerini kavrayamıyoruz. Zorunlu olarak bunlara destek olan başka bir şeyin var olması gerektiğini düşünüyoruz. Destek olan şeyin birçok nesnede bulunduğunu varsayıyoruz. İşte bu ortak desteğe TÖZ adını veriyoruz."

Her şeyin sürekli olarak değiştiği gerçeğine ve bilimin sesine kulak verdiğimiz zaman, aklımızı kurcalayan bir ton soru gelir aklımıza. Örneğin;

Tekli ya da çoklu yaşam mı?
Var oluşu için başka bir şeye gereksinim duymayan şey mi?

Yoksa kendisine bir şeyin yüklenebileceği, ancak kendisinin başka bir şeye yüklenemeyeceği şey olarak anlaşılabilir mi?

Yaratıcı olan ama yaratılmayan mı?

Töz, değişen yüklemlere desteklik eden değişmez gerçeklik mi?

Kendi kendisiyle, kendi kendisinde var olan mı?

Yani öznede değil, bağımsızca kendi içinde var olan mı?

Ama ne yazık ki bazen bazı kavramları sadece kabul etmek ile yetinmek zorunda kalabiliyoruz.

TÖN'nün yanı sıra bir de TİN var. Bunda evreni açıklamak amacı ile kullanılan bir terim. Madde dışı varlık. Kelime anlamı ise RUH demek.

Felsefede insana özgü düşünme yetkisi olarak açıklanıyor. Yani kişinin benliğini oluşturan düşünsel, duyumsal ve etik yetilerin bütünü.

TÖN ve TİN kavramlarından sonra NEFS (Nefis) kelimesini bunların içerisine eklemez isek olmaz.

NEFS arapça kökenli bir kelimedir. Bu kelimeye aslında çok aşinayızdır. Bir kimsenin özü, kendisi anlamında kullanılıyor.

İçimizdeki manevi güç. Ruhumuzun ve kalbimizin manası. Bir başka deyiş ile hayati tüm isteklerimiz merkezi.

Ne kadar iyi şekillendirirsek şekillendirelim, egodan, bencillikten uzak tutar, sevgi ile besler ve saygı ile kullandığımız zaman bizi o kadar erdemli yapacaktır.

İyilik yolundan beslendikçe bizi biz yapan değerlerimize daha da değer katacaktır. Maddiyat değil de, maneviyat desteği ile güç kazanacaktır.

Hayatımızdaki eksik parçalarımızı ararken, fark edilmeyeni fark edebilmek için, kalp sesimiz ile işte bu yollardan geçiyor olacağız hepimiz.

TÖZ'de var oluyor, TİN'de kayboluyor ve NEFİS'te en zorlu sınavları veriyoruz.

Zorlukların içerisinde iken, sesimiz kesilirken bile akışta kalmaya çabalıyoruz bir şekilde. İşte böylesi anlarımızda özümüzden, sağduyumuzdan güç almak her zaman ilk adımımız olmalı.

Olsun ki bizi kucaklayan evreni biz de hiçbir karşılık gözetmeden kucaklamanın tadına varalım.

Dostça ve sağlıcakla kalın...

Sibel Erdem - 29.03.2018