Hayvanlardan İnsanlara Bulaşan (Zoonoz) Hastalıklar

Bir veteriner hekim olarak borç bildim ve böyle bir bence hazırlamamanın eksiklik olduğunu hissettim... Elbetteki onlarca hastalık var ama ben burada başlıcalarından "Kısaca" bahsedeceğim... Dikkatle okuyun.

Önemli Not: Bazı resimler gerçekten rahatsız edici olabilir. Uyarmadı demeyin...

Öncelikle Zoonoz hastaklık nedir?

Zoonoz hastalıklar insanlar ve hayvanların birbirine bulaştırabildikleri ve her iki gruba dahil bireylerde ortak olarak şekillenen hastalıklar diye tanımlanabilir. Dünya Sağlık örgütü; zoonoz hastalıkları, doğal koşullarda insanların ve hayvanların birbirine bulaşan hastalığı olarak tanımlamaktadır. Bu yazımızda karşılaşması muhtemel olan Brucellosis (Brusella Hastalığı), Cysticercosis (Tenyalar), Deli Dana Hastalığı ( BSE ), Hydatidosis ( Kist Hidatik ) ve Kuduz Hastalıklarından bahsedeceğim...

Brucella:

Hayvanlardan insanlara gecen hastalıkların en başında yer alan brucella maalesef süt ve süt ürünlerinden ender olarak da etten bulaşıyor. Brucella hastalarda ateş, terleme, başağrıları, sırt ağrıları ve fiziksel zayıflıklar göstererk gribe benzer bir çok belirtilere sebep olabilir. Merkezi sinir sistemini ve kalp zarını etkileyen ciddi enfeksiyonlar oluşabilir. Brucella ayrıca kronik denilen uzun süren ve tekrar tekrar oluşan ateş, eklem ağrısı ve halsizliklere sebep olabilir. Erkeklerde Orchitis denilen testis yangılarına neden olduğıu için kısırlığa neden olabilir. Ayrıca hamile kadınlarda düşüklere yol açar.

Sütlerin (süt ürünlerinde kullanılmadan önce de) mutlak suretle kaynatılarak ya da pastorize edilerek kullanılması gerekmektedir. Süt ürünleri derken atlamamak gerekir Yağ peynir vs aklımıza ilk gelenler belki ama dondurmaları da unutmayın sakın...

Eklem şişliği, dalgalı ateş (bir yükselip bir düşen) ve eklem (özellikle bel) ağrısı en başlıca semptomlarıdır.

Şekilde parmak eklemlerinde ödem oluşan bir el görüyoruz.

Cysticercosis (Tenyalar)

Etlerin az pişirilmesi sonucu ufak larvaların veya tenya yumurtalarının insan vucuduna gecmesi ile enfestasyon bulaşır. İnsan dolaşım sistemine giren larvalar önce kalbe giderek burada gelişirler. Daha sonra bağırsaklara yerleşerek tenya (kancalı kurt) halini alarak parazit yaşam sürmeye başlarlar. İki farklı türü bulunur. Bunlardan biri sığırlardan insanlara bulaşırken diğeri koyunlardan ya da ara konakçı olarak (koyundan köpeğe) köpekten insana bulaşabilir. Bu nedenle evcil hayvanlara çiğ et vermek daima zararlıdır...

Deli Dana Hastalığı ( BSE )

Bir dönem benim de hatırladığım ve evimize sucuk sosis salam bile girmemesine yol aöçan tehlikeli bir hastalıktır. Nedeni viruslerden bile kucuk olan Piron adı verilen bir proteindir. Hastalığın çıkmasının asıl nedeni hayvanlara kendilerinden besin yapılarak tekrar verilmesi boylece bunyelerindeki proteinlerin zamanla değişime ugramasıdır. Mezbaha yan ürünü olan Kan unları, Et unları, Kemik unları ve Balık unlarının hayvan karma yemlerine karıştırılması ile zamanla sekillenmiş ve değişime ugramıs bu proteinler hayvanlar için zararlı kabul edildiğinden dolayı gunumuzde yem sanayinde bu katkı maddeleri kullanılmamaktadır. Son derece bulaşıcı ve zararlı olan bu hastalığa yakalanan hayvanların itlafı mecburidir. Hatta İngilterede bu hastalık çıktıgında 10 gun içerisinde ingilteredeki buun sığırların itlaf edildiğini biliyor muydunuz?

Hydatidosis ( Kist Hidatik )

Kedi köpeği olan hayvan sahipleri iyi bilirler bu hastalığı. Tahmin ettiğiniz gibi ara konağı köpek olduğu için köpeklerden insanlara bulaşan kist hastalığıdır. Ozellikle hayvanların sakadatlarının yedirilmesiyle hastalık kopeklere bulasır. Bir üst konuda da dediğim gibi hayvanlara çiğ et verilememesinin en önemli nedeni bu hastalıklara karşı hayvanlarımızı korumaktır. Köpek sahiplerini hayvanlarını dışarıda dolaştırması sırasında dışkılarını toplaması da bu yuzden onemlidir. Çünkü hastallık köpek dışkılarıyla dağılır...

Hastalığın başlarında kistin küçük olduğu dönemlerde uzun yıllar boyunca belirtisiz seyredebilir. Fakat kist büyüdükçe, bulunduğu bölgeye ve oluşturduğu basıya göre belirtiler ortaya çıkar. Kistler en sık karaciğer ve akciğerlerde görülürler. Nadiren dalak, karın zarı (periton), böbrek, kemik, göz yuvası, beyin, kalp ve yumurtalıklara da yerleşebilir. Karaciğer yerleşiminde karnın sağ üst kısmında ağrı, bulantı, kusma ve bazen kaşıntı, sarılık gibi belirti görülür. Akciğer tutulumunda solunum sıkıntısı, öksürük, ağızdan kan gelmesi ve göğüs ağrısı olabilir.

Özellikle kurban bayramı zamanında dikkatli olunması gerekir...

Bu hastalığın görselleri ileri derecede rahatsızlık verici olduğu için paylaşmıyorum.

Kuduz:

En korkulan ve en nefret ettiğim hastalıktır. Hemen hemen butun omurgalı canlılarda gorulebilir. Bir sinir sistemi rahatsızlığıdır. Enfekte kedi, köpek, koyun, keçi, sığır vs butun hayvanların ısırmasıyla bulaşabilir. Hastalık ısırılan yerin derinliğine ve baş bölgesine yaklınlığına bağlı olarak ilerleme gösterir. Kuduz virusu bilinenin aksine kan yolu ile değil sinir sitemindeki hucrelerin icinden ilerleyerek beyne ulaşır.

İyi haber kuduz virüsünün engelleyici bir aşısı vardır ve eskisi gibi karından değil 5 dozluk omuz uygulaması ile 18 - 24 ay koruyucu ozellık gostermektedır. Ama siz yine de hastalık suphesi olan hayvanlardan uzak durun. Peki kuduz hastası hayvanı nasıl tanırsınız:

Hayvan; huzursuz, tedirgin ve hırçındır. Çünkü virüsün yerleşmesiyle merkezi sinir sistemi uyarılmıştır.

Hayvan daha sonra saldırgan bir hal alır ve diğer hayvanları ve insanları ısırmaya başlar. Bu döneme kudurma evresi denir.

Bu süre içinde hayvanda felç belirtileri ortaya çıkar. Dolayısıyla su içmek istemez, tükürüğünü yutamaz ve ağzından salyalar akmaya başlar.

Havlaması, boğazında bir şey varmış gibi boğuktur ve ışıktan rahatsız olur. Bu belirtiler ortaya çıktıktan sonra 4-5 gün içinde hayvan ölür. Bazı vakalarda saldırma ve kudurma belirtileri görülmez ve hayvan ağır bir felç geçirerek ölür.

İnsanlarda da belirtiler hemen hemen aynıdır...

Bu yukarıda saymış olduğum hastalıkların hemen hemen hepsi çok basit korunma yoları ile engellenebilir.. Ayrıntılı bilgiye internette yapacağınız kısa bir araştırmayla ulaşabilirsiniz...

Saygılarımla...