Bir Veteriner Hekimin Gözünden: Kuduz Hastalığı Nedir?

Merhaba dostlar.

Yakın zamanda Diyarbakır kırsalında gökyüzünden doğal hayatt aşılamak için atılan oral kuduz aşılar ters rüzgar yüzünden köy merkezlerinde bulunan ev ve okulların yakınına düştüğünün haberini okudum. Haberin altına yapılan yorumlar o kadar ilginç ve asılsızdı ki, bugün sizlerle bu benceyi paylaşmayı uygun gördüm. Bakalım bakalım Kuduz Ne imiş?

Kuduz nedir?

Kuduz, Etkeni Rhabdoviruslar grubundan RNA'lı Lyssavirus genusundan bir rhabdovirüs'tür. (Vikipedia)

Kuduz zoonoz hastalıkların (hayvandan insana bulaşan hastalıklar) en başında ve en ölümcül olanlarından biridir. Etkenin sinir demeti içerisinden hareket ederek beyine ulaşması ile beyinde çok büyük ve geri dönüşümsüz olan hasarlar bırakır. Geri dönüşümü olmadığının tekrar altını çizmek istiyorum çünkü kuduz hastalığından kurtulan resmi kayıtlara göre 2016 yılı itibari ile Dünya Genelinde sadece 14 vaka bulunmaktadır.

Kuduz Nasıl Bulaşır?

İşte halkımızın en çok bilinçlenmesi gereken konu bu maalesef. Değerli arkadaşlar;

1- Kuduz Hava ile Bulaşmaz.

2- Kuduz dokunma ile Bulaşmaz.*

3. Kuduz sindirim yolu ile Bulaşmaz.**

* (Kuduz etkenine direkt temas edilen yüzeyde derin ve açık bir yara yok ise.)

** (Kuduz etkeni pişmiş olarak tüketilirse etken ölür bulaş olmaz, kuduz etkeni çiğ olarak tüketilmiş ancak sindirim kanalında herhangi bir açık, kanamalı yara yok ise mide asiti etkeni sindireceğinden bulaşma olmaz.)

Kuduz etkeninin bulaşması için kuduz virüsünün direkt olarak sinir demetinin içine girmesi gereklidir. Bu virüs kan ya da başka bir yol ile değil, direkt sinir hücresinin içine girerek sinir demeti boyunca ilerleyerek beyine kadar ulaşır. (Yukarı hareket) Kişiyi enfekte ettikten sonra bu sefer beyinden göz ve tükürük bezlerine iner (aşağı hareket) buradan ise gözyaşı ve salya ile yine dışarı saçılım gösterir. Enfekte hayvanın başka bir canlıyı ısırması ile salyadaki etken diğer hayvanın kas dokusuna bulaşır. Burada üreyerek sayısını arttırır ve yine sinir demeti içerisinden merkezi sinir sistemine ulaşarak hayat döngüsünü devam ettirir.

Kuduz Belirtileri nelerdir?

Kuduzun belirtileri genellikle ilk başta ateş, baş ağrısı, halsizlik ve genel bir rahatsızlık hissi ile başlar. Zamanla, vücutta ağrılar, kas seğirmeleri ve yutkunma güçlüğü görülebilir. Bu süreçte, su korkusu (hidrofobi) ve hava korkusu (aerofobi) gibi nörolojik semptomlar da ortaya çıkabilir. Hastalar genellikle ruhsal değişiklikler, ajitasyon ve halüsinasyonlar yaşar. Son aşamalarda felç gelişir, bilinç kaybı meydana gelir ve ölüm genellikle solunum yetmezliği nedeniyle gerçekleşir. Kuduz, hızla ilerleyen bir hastalık olup tedavi edilmediğinde ölümle sonuçlanır.

Kuduzun Tedavisi var mıdır? Kuduzdan Nasıl Korunulur?

Yukarıda da belirttiğim üzere maalesef kuduz hastalığının bir tedavisi yoktur. Yani semptomlar görünmeye başlandığından itibaren geri dönüşümsüz ilerler. Bu nedenle kuduza karşı tedaviden ziyade korunma daha önemlidir. Öncelikle evcil hayvanlarımızın aşısının düzenli olarak yapılması gerekmektedir. Bu son deree önemli bir konudur ve kesinlikle ihmal edilemelidir.

Bir Hayvan Tarafından Isırıldım, Ne yapmalıyım?

Öncelikle panik yapmamalısın. Kuduz ölümcül bir hastalık olduğu için yakalanan hayvan da öldüğünden kuduz hayvanların dışarıda görülme olasılığı azdır. Ama kesinlikle risk her zaman vardır. Bu nedenle;

1- Hayvanın karantina altına alınması, gözlenmesi gerekmektedir. Hayvan sahipli ise sahibi tarafından değil ise vatandaşlar ve hatta mümkünse bir belediye barınağı tarafından takip edilmelidir. 10 gün süre ile hayvan karantina altında tutulur. Yemi suyu eksik edilmez bu süre içerisinde hayvan ölmez ise risk yok demektir.

2- Hayvan karantina süresi içerisinde ölürse derhal Tarım ve Orman Müdürlüğü ekiplerine bilgi verilmelidir. Bu süre çok önemlidir. Derhal hayvanın laboratuara sevk edilmesi ve kuduz hastası olup olmadığının araştırılması gerekmektedir .

3- Hayvanın hasta olup olmadığına bakılmaksızın!!! Derhal en yakın sağlık kuruluşuna gidip kuduz aşısı prosedürünün başlatılması gerekmektedir. Enfeksiyon birimi uygun gördüğü takdirde mutlak suretle immunglobin serum uygulaması yapılmalıdır. Aşı vücüdünüzda immunglobin denilen savunma hücrelerini üretir. Ancak risk çoksa (ısırılan alanın büyüklüğüne ve beyne yakınlığına göre karar verilir) hazır immunglobin alınması önemlidir.

Lütfen unutmayın. Kuduz çok tehlikeli bir hastalıktır ancak aşı %99,99 oranında koruma sağlar. İhmal etmeyin, ettirmeyin...

Son olarak her ne kadar görselde köpek resimleri kullandıysam da, kuduzun daha önce enfekte olmuş kedi tırmığı, kedi ısırığı, yarasa, sansar, fare, sıçan, kertenkele, yılan, domuz ve diğer evcil hayvanlardan da bulaşabildiğini de unutmamak gerekir...

Sağlıklı günler diliyorum.