Nadir ve Tehlikeli Bir Zehirlenme Türü: Botulizm

Botulizm Nedir?

Clostridium botulinum adlı bir bakterinin ürettiği toksinden kaynaklanan ve direkt sinir sistemine saldıran çok ciddi ve ölümcül bir gıda zehirlenmesi türüdür. Bu bakteriye toprakta, bazı hayvanların dışkısında, meyve ve bitkilerin kirli yüzeylerinde rastlanmaktadır. Bu arada; botox işlemi için kullanılan zehir botulinum zehridir.

Nasıl bulaşır?

Gıda kaynaklı botulizmin çoğunluklu olarak görülme sebebi; ev ortamında ya da uygun olmayan şartlarda hazırlanan konservelerdir.

Bu toksin, konserve mısır, biber, yeşil fasulye, çorba, pancar, kuşkonmaz, mantar, olgun zeytin, ıspanak, ton balığı, tavuk ve tavuk ciğeri ve ciğer kafa ve hafif öğle yemeği etleri, jambon, sosis, doldurulmuş patlıcan, ıstakoz ve tütsülenmiş ve tuzlanmış balık gibi gıdalarda tespit edilmiştir. Araştırılan vakaların, yetersiz işlenmiş gıdalarla, ev yapımı konservelerle alakalı olduğu görülmüştür. Ticari üretilen gıdalarda da rastlanmıştır.

Yara Kaynaklı Botulizm

Bu tür, toprakta bulunan bakterinin açık bir yaraya temas ederek bulaşmasıyla meydana gelmektedir. Belirtiler gıda botulizmi belirtileri ile aynıdır. Yaranın geniş ve detaylı şekilde temizlenmesi ve uygun antibiyotiklerle tedavisi mümkündür.

Bebeklerde Botulizm

Bal ile birlikte anılan bu hastalık, bal da bulunabilecek bakteri sporlarının hastalığa yol açması şeklinde gelişir. Bu sebepten dolayı da bebeklere 1 yaşına kadar bal yedirilmesi önerilmez. Bal kanıtlanmış bir bakteri kaynağıdır.

Kir ve tozda bulunan bakterilerinin sporları balı kirletir ancak bu bakteriler büyük çocuklar ve yetişkinler için zararsızdır. Bir bebek bu bakterileri yutarsa, bakteriler çoğalır ve toksin üretir. Bu toksin, kaslar ve sinirler arasındaki etkileşimi sekteye uğratarak bebeğin hareket etme, yemek yeme ve nefes alma gibi önemli hareketlerini engelleyebilir.

Yetişkinlerde Belirtiler

Hasta, bakteriye maruz kaldıktan sonraki 36 saat içinde ilk belirtiler ortaya çıkmaya başlar ki bunlar göz kapaklarında düşme ve çift görmedir. Sonrasında hastalık tüm vücudu felç etmeye başlar ve ölüme sebebiyet verir. Baş dönmesi, yutma güçlüğü, ağızda sürekli kuruma, konuşma güçlüğü, nefes alma zorluğu gibi belirtileri vardır .

Bebeklerde Belirtiler

Bebeklerdeki belirtileri iyi gözlemlemek gerekmektedir. Göz kapaklarında düşme, başını dik tutamama, beslenme zorluğu, uykuya meyil, kaslarda gevşeklik, karında şişlik, kabızlık bu belirtilerdendir.

Tedavi

Tükettiğiniz ürünlerle ilgili olarak bir endişeniz ve şüphelendiğiniz belirtiler varsa hemen doktora başvurmanız gerekmektedir. Sinirlere saldıran bir bakteri olduğundan hastalara solunum desteği verilir, gerekirse solunum cihazına bağlanırlar ve yutma zorluğuna sebep olduğundan tüple beslenirler.

Asıl tedavi, antitoksin adı verilen ilaçlardır. Kandaki toksinlere saldırırlar böylece semptomlar daha kötüye gitmeden önüne geçilmiş olur. Ancak felç söz konusu ise felçli kısımlar eski haline dönmez. Bakteriye maruz kalınmış ancak henüz vücut tarafından emilmemiş ise, mide yıkanması, ishal yapan ve kusturan ilaçlar hastalığın ilerlemesini durdurmaktadır.

Nasıl önlem almalı?

Mısır, yeşil fasulye, patlıcan, biber, pancar, mantarlar, ıspanak, et, tavuk ve balık ürünleri gibi gıdalardan yapılan ev konserveleri botulizm hastalığı açısından yüksek risk taşımaktadır. Her ne kadar nadir görülen bir rahatsızlık olsa da, doktorlar zorunlu olmadıkça konserve gıda tüketmemeyi ve evde konserve yapılmamasını tavsiye ediyorlar. Ev ortamında her zaman uygun şartlar sağlanamamaktadır. Yüksek ısıda bakteri yok olurken, uygun saklama koşulu sağlanmadığında tekrar üremektedir.

Kapağı şişmiş konservelerden, turşulardan uzak durmak gerekir. İlla evde konserve yapacaksanız, yiyecekleri iyice yıkamaya, dengeli bir tuz oranı kullanmaya, yeni kapak alarak bunları kullanmadan önce kaynatarak temizlemeye ve cam kavanoz kullanmaya dikkat edilmesi gerekmektedir. Botulizm toksini 80 derecede 10-30 dakika, 100 derecede ise 10 dakikada etkisiz hale gelmektedir.