Bilinçsiz İlaç Kullanımının Tehlikeleri

Çoğumuz bilinçsizce ilaç kullanıyoruz. En yaygın analjezik (ağrı kesici) ve antienflamatuar (iltihap giderici) olan ilaçlardan parasetamol arkadaşlar arasında bile paylaşılabiliyor. Çoğu örneği bu etken madde üzerinden vermeye çalışacağım.

1. Komplikasyon Riski

Komplikasyonlara gerekirse Metoklopramid HCl bir gastrokinetik antiemetiktir (Mideyi oniki parmak bağırsağı yönünde boşalmaya zorlayarak bulantıyı kesen ilaç grubu). Dolayısıyla oral yoldan aldığınız ilacın eğer midede bir süre durması gerekiyorsa Metoklopramid HCl bunu engeller ve ilacın emilimini azaltır. Daha düşük doz almış sayılırsınız. Bu bir komplikasyondur. Eğer kullanmanız gereken ilacı kullanmamak veya düşük doz kullanmak ölümcül sonuçlara yol açıyorsa bu komplikasyon tehlikelidir. Ama bazı zehirlenmelerde zehrin mideden emilimini bastırdığı için (Mesela yüksek miktarda alkol alınmışsa) Metoklopramid bunların emilimini baskılayacağından tedavi edici (Endike) etkisi olacaktır.

2. Kontrendikasyon Riski

Parasetamol 5 günden uzun süre kullanıldığında hepatotoksik (karaciğer zehirleyici) etki gösterir. Alkolizmde veya böbrek yetmezliğinde bu süre daha da kısadır. Bundan dolayı Parasetamol'ün 5 günden uzun süre kullanımı kontrendikedir.

Aynı şekilde internal hemoraji (iç kanaması) olanlarda antikoalügan (Kan sulandırıcılar, örn: Aspirin) kullanımı kontrendikedir. Kanın pıhtılaşması zorlaşacağından iç kanamaya müdahale etmek zorlaşacaktır.

Alerjik reaksiyon gösterdiğiniz ilaçlar hiçbir zaman kullanılmamalıdır. Sadece antidot (panzehir) uygulamalarında antihistaminik (anti-alerjen) ilaçlarla beraber acil serviste size uygulanabilir. Doktor yazmadıysa ve prospektüsün "Kontrendikasyonlar" veya "Kullanılmaması Gereken Durumlar" bölümünde size ait en az bir özellik yazıyorsa kesinlikle kullanmayın.

3. Alerjik Reaksiyon

Vücudunuzda bağışıklık sisteminizi uyaran histamin denen bir madde bulunur. Bu madde bağışıklık sisteminizi uyarır. Alerjinizin olduğu bir madde vücudunuza girdiğinde (çok düşük dozda bile olsa) vücudunuz histamin maddesini kana bırakır. Histamin hücrelerde bağlı olduğundan etkisizdir. Kana geçtiğinde yüksek dozda etkisi başlar. Kardiyotoksik (kalp zehirleyici) etkisi çok güçlüdür. Histamin seviyeniz yükseldiğinde önce vücudunuzda yanma (bu aynı zamanda radyolojide kullanılan kontrast maddelerin de yan etkisidir ve alerjik reaksiyona nadiren işaret eder), karıncalanma ve şiddetli kaşınma görülür. Bunlar anafilaksi durumudur. Alerjik reaksiyon vermişsinizdir. Histamin seviyesi muhtemelen artacak ve titreme, kalp ve solunum durması, ani bilinç kaybına yol açacaktır. Bu da Anafilaktik şoktur ve ölüm oranı (mortalite) çok yüksektir.

Antidotların uzun süreli kullanımı kalıcı alerji kazanmanıza neden olabilir. Ayrıca bazı antibiyotiklerin (penisilin gibi) enjeksiyon yoluyla kullanımı, alerjiniz olmasa bile alerjik reaksiyona yol açabileceğinden hastane ortamında kullanılması daha yararlı olur. Hemşire tanıdığınız bile olsa ev ortamında bu tarz ilaçların enjekte edilmesini talep etmeyin. Kaldı ki onlar da buna sıcak bakmayacaktır.

4. İlaç Etkileşimleri

Bazı yiyecekler ve içecekler ilaçların emilimini etkileyebilir. En çok alkol ve greyfurt ürünleri ile gıda etkileşimi vardır.

Alkol genellikle ilacın emilimini arttırmaz. Ancak alkol karaciğer için pek sağlıklı olmadığından parasetamol gibi ilaçlarla geçimsizdir ve alkolle beraber parasetamol kullanımı karaciğer için daha sağlıksız bir durum anlamına gelir. Parasetamol alırken alkol kullanmaktan kaçının.

Alkol diğer çoğu ilaçta yan etki meydana gelme ihtimalini arttırır.

Kesinlikle size reçete edilmemiş bir antidepresan ilacı almayın. Özellikle başka antidepresanı halihazırda kullanıyorsanız bunu yapmayın. Antidepresanlar arası geçimsizliklerde kardiyotoksisite (kalp zehirleyici etki) yaygındır.

5. Kullanım Şekli ve Dozu

İlaç şekilleri (Farmasötik şekil de denir) ilacın etken maddesinin kullanıma hazır olarak size sunulduğu şekildir. Mesela parasetamol etken maddesi tabletler halindedir ve o tabletler yalnızca ağız yoluyla kullanıma uygundur. O tabletleri havanda dövüp damar yoluna vermeye kalkışmayın (tabletleri havanda dövüp damara vermeyi akıllarından geçiren insanlar var ne yazık ki). Ya damarınızda tıkanıklık oluşturur, ya çok şiddetli etkiler görürsünüz ya da hiçbir şey olmaz. Bir tablet ağız yoluyla kullanıma uygun ise en iyi ağız yoluyla kullanırsanız en ideal verimi alırsınız. Burundan çekmeniz işe yaramayacaktır. Bazı ilaçları ağızda çiğnemek etki gösterebilir ama beyin için riskleri vardır. Prospektüslerde yazdığı gibi bir bardak suyla yutun.

İlaçları size reçete edildiği dozda kullanın. Dozuyla oynamanız ilaç grubuna göre değişik şekillerde etki gösterecektir. Eğer dozun yanlış olduğuna dair bir düşünceniz varsa doktorunuza danışın. Size reçete edilmemiş bir ilacı ısrarla talep etmeyin. Bazı hastalıkların belirtileri birbirine benzeyebilir. Bu benzerlik iki hastalığın aynı hastalık olduğu anlamına gelmez.

Eğer ilaç enjeksiyon yoluyla kullanılıyorsa içmek istemezsiniz. Çünkü ağız yoluyla kullanılmayacağı için tatlandırıcı da eklenmemiştir ve tatları muhtemelen iğrençtir. Ayrıca ampüllerin içindeki maddeyi içmeniz de muhtemelen bir işe yaramayacaktır. Ampüller her yolla enjekte edilemez. Kimisi damar yoluna saf olarak verilebilirken kimisi serum çözeltisiyle beraber verilmelidir. Kimisi sadece kas içine verilir. Kas içine enjeksiyon yapmayı bilmiyorsanız buna kalkışmayın. Eğer sinirin içine girerseniz kalıcı hareket kısıtlığına sahip olursunuz. Kesinlikle kendi kendinize enjeksiyon yapmaya kalkışmayın.

Aynı ilaç grubundan iki ilaç birbiriyle aynı etkiyi gösterse de ilaçlardan biri size uygun olmayabilir. Mesela Metoklopramid ve Trimetobenzamid birer antiemetik (bulantı önleyicidir). Ancak mekanik sindirim sistemi tıkanmanız varsa Metoklopramid kullanmamanız gerekirken Trimetobenzamid kullanabilirsiniz.