10. Yüzyılda Bir Kadın Astronom: Meryem El-İcliyye

Meryem El-İcli, diğer adıyla Meryem El-Usturlâbî. 10. yüzyıl gibi, kadınların meslek hayatına pek dahil olmadıkları bir dönemde, bir kadın olarak hem bilimle uğraşıp hem de bir meslek edinmenin imkansız olmadığını biz gelecek kuşaklara göstermek için doğmuş.

İlk kadın astronomi bilimci

Halepli bir usturlap ustasının kızı olan Meryem, babasından bu mesleği öğrenmiş ve geliştirmiştir.

Bilinen ilk Müslüman kadın astronomi bilimcisi olan Meryem El-İcliyye, kadınların bilim alanında oldukça pasif oldukları bir dönemde baba mesleğini edinip bu becerisiyle astronomi alanında kendini geliştirmiştir. O gün şartlarında basit bir formatı olan usturlabı geliştirerek gök cisimlerinin yüksekliğini ölçmüş, saatin henüz yaygın olarak kullanılmadığı dönemlerde vakitlerin isabetli bir şekilde saptanmasına yardımcı olmuştur.

Başarılarıyla Bağdat yöneticisinin dikkatini çeken Meryem, Abbasîlerin bilime verdikleri önem sayesinde uzun yıllar çalışmalarını halifenin desteğiyle sürdürmüştür.

Usturlap nedir?

Usturlap, günümüz navigasyon cihazlarının en ilkel hali denebilecek bir çeşit pusula ve astronomi ölçümlerinde kullanılan eski bir alettir. Gök cisimlerinin yüksekliğini ölçmeye yaradığı gibi bazı matematik problemlerini çözmeye ve güneşin doğumu-batımı gibi zaman kavramlarını belirleyerek namaz vakitlerinin tespitine yarıyordu. Bilinen en son şekline getirip geliştiren kişinin ise Meryem el-Usturlabî olduğu bilinir.