"Çok Kültürlü" Dil Mirasımız: Anadolu Türkçesi

Çok Kültürlü Dil Mirasımız: Anadolu Türkçesi

Anadolu'da konuşulan Türkçenin "çok kültürlü" bir söz dağarcığını özümsemiş olması, coğrafi konumunun doğal bir sonucu olarak görülebilir. Erken çağlarda popüler bir kıtalararası geçiş yolu olan Anadolu'nun, dil rezervinin de çok kültürlü olması beklenen bir durumdur.

Anadolu Türkçesinin güncel fotoğrafı, bu güzel vatanın birçok farklı sosyal ve kültürel katman için, tarihsel bir kaynaşma potası olduğu gerçeğini ortaya koymakta. Burası, tekseslileştirme çabalarına karşın, binlerce yıldan bu yana yüzlerce topluluğun iç içe geçmeyi sürdürdüğü bir uygarlıklar beşiğidir.

Anadolu kültür birikimine katkı sağlamış ve sağlayan tüm unsurları kucaklamayı öğrenme zamanı geldi. Mono kültürlü olmamız istense de, ne dilde ne de dil dışı alanlarda artık bunu başaramayız. Başka dillerden söz ya da yapısal niteliklerin ödünçlenmiş olması, Türkçenin zayıflığını değil zenginleşmişliğini gösterir.

Türkçe bilen herkes aşağıdaki cümleyi kolayca anlayabilir ama sözler gerçekte ne kadar Türkçe? Bakalım hangi söz hangi dilden alıntılanmış:

"Salaş lokantanın kibar garsonu, plajdaki müşterilerine megafonla anons yapıyordu: Dikkat dikkat, akşamki Fenerbahçe-Galatasaray maçı restoranımızda saat 20:00'de dev ekranda. Teşrifinizi bekliyoruz efendim".

Çok Kültürlü Dil Mirasımız: Anadolu Türkçesi

Yukarıdaki metinde bulunan 24 sözcükten yalnızca 3 tanesi Türkçedir: Yapmak, 20:00'de ve beklemek. Diğer 21 sözcük Türkçe değil ve bunda hiç bir sakınca yoktur. Tersine bu durum Anadolu'nun geçmişi olduğunu bilenler tarafından bir kazanım olarak kabul edilir.

Listede görülen 24 sözcük içinde 6 Fransızca, 5 Arapça, 4 Farsça, 2 Rumca kökene sahip sözcük bulunuyor. Ayrıca Macarca, İtalyanca hatta Keltçe'den bile sözler ödünçlemişiz.

Burası ne Asya ne de Ortadoğu, burası uygarlıklar diyarı Anadolu

Geçmişten bugüne kadar Anadolu'da yaşamış tüm topluluklar, gerek kültür mirası gerekse gen mirası bakımından, bugün bu topraklarda yaşayanların atalarıdır. Yadsınamaz bu gerçeği kucaklamak, ideolojik ayrışmaların azaltılması ve toplumsal barışın tesisi açısından bir gerekliliktir.

Dilsel birikimimizdeki izler, geçmişimizdeki çok kültürlülüğe işaret ediyor. Anadolu'nun sosyo-kültürel geçmişini tüm renkleriyle sahiplenmek, aydınlık bir geleceğe daha güçlü bakabilmek demektir.

"Çok Kültürlü" Dil Mirasımız: Anadolu Türkçesi
22
37
Görüşünü yaz

En İyi Erkek Görüşleri

  • Bir dile başka bir dilden ne kadar çok kelime girerse, bu o dilin zenginliğini gösterir. Başka dilden kelime almamış, yalın bir dil mağaradan yeni çıkmış bir insan gibidir. Türkçeden Türkçe olmayan kelimelerin atılması hatası Mustafa Kemal zamanında yapılmış hatta daha da trajikomiği 1930'da Güneş Dil Teorisi'ne destek çıkılmış ve kabullenilmiştir.

    Lakin bir şeyi unuttular; o da dilin dışarıdan müdahale ederek değiştirilemeyeceğidir. Dil değişir ancak kendi kendine, zamanla değişir. Bugün, ''Artık 'anne' kelimesi kullanılmayacak, onun yerine 'valide' kullanılacak dense, kaç kişi annesine valide diye hitap etmeye başlardı acaba?

    Kelime alışverişi kaçınılmazdır. Bakın ''selfie'' kelimesi. Türkçede çok kullanılan bir kelime. TDK bunun için ''özçekim'' kelimesini sözlüğe koysa da bugün kimse ''özçekim'' demiyor, ''selfie'' diyor. Bu durum, dilin müdahale ile değişemeyeceğinin somut bir örneğidir. Bu şekilde kabul edildiğinden sözlüğe o şekilde girer ve doğru kabul edilir. Galat-ı meşhur fasih-i mehcurdan evladır hesabı.
    Görüş hala geçerli mi?
    • Teşekkür ediyorum, yorum ve katkılarınız tamamlayıcı oldu.

      Yazdıklarınıza 3 mimi katkım olacak.
      1- Anne-baba çocuğunun büyüdüğünü pek fark edemez ama 1 yıl önceki fotoğraflara bakınca şaşırırlar ya, dil de öyle değişir. Konuşanlar kuşaklara yayılan değişimin farkında olmamıyor. Selçuklular gelmeden önce Anadolu'da yaşayan hallklar çekip bir yere gitmedi. Bizler işte Selçuklu, Osmanlı ve diğer tüm Anadolu haklarının dilsel ve gensel devamıyız.

      2- Dil bilimi seküler bir bilimdir, dinsel ya da ulusçu sembollerle toplumu ayrıştırmada bir araç olarak kullanılmamalı. Ama kullanılıyor. Bugün bu ayrışma güçlü biçimde hissedilmekte. Arapça'ya sempatisi olan kesimler hapşıran birine şimdikerde "çok yaşa" yerine Arapça bir şey diyor. Bu dilde tutuculuk değil, gericiliktir.

      3. Mustafa Kemal Atatürk güneş dil kuramına inanmamış, ortaya atanlara, "boş konuşuyorsunuz, önce bana kanıtlayın" demiştir. Atatürk'ün dil konusunda atılımları o dönemin özgün koşullarında değerlendirilmeli. Öte yandan Atatürk sonrası dönemde 60 binden fazla yerleşimin adı Türkçeleştirldi. Bu da kanımca çok yanlıştı.

    • Bir dilde alıntı sözcüler çoksa dil yok olmaya yaklaşmış demektir. Bu varlığın artması değil, dilin başkalaşması demektir... Dilin bir tini (ruhu) vardır. O tin (ruh) kendi sesiyle kendini anlatabilir. Oradan buradan almayla asla kendini yansıtamaz.

      Ayrıca ben öz çekim sözcüğünü kullanmaktayım. :)

    • @TürkKızıyız ''Bir dilde alıntı sözcüler çoksa dil yok olmaya yaklaşmış demektir.'' Bu savunmanıza göre, dünyadaki tüm diller yok olma tehlikesi altındadır demektir. Siz, aşırı milliyetçi yaklaşıyorsunuz. Adım kadar eminim ki, günlük konuşmalarınızda kullandığınız sözcüklerin en az 3'te 1'i başka dilden geçmiş sözcüklerdir. Son olarak, özçekim bitişik yazılıyor.

  • Ehlivukuf
    Tablodaki kelimeleri görünce aklıma zamanında CHP'nin işte bu karışıklığa son vermek adına öz türkçe kullanıma gidilmesine karar verilmiş ama hiç düşünmedikleri şey kendi parti isimleri bile öz değildi.
    Bunun dışında artık bazı diller de yok olmaya yüz tutan diller arasında.
    Laz Enstitüsü ve İstanbul Kafkas Kültür Derneği (İKKD), Tehlike Altındaki Diller projesi kapsamında “2021 Tehlike Altındaki Diller Takvimi” yayımladılar.

    Takvim, Abhazca, Çerkesçe, Gagavuzca, Gürcüce, Hemşince, Ladino, Lazca, Pomakça, Karadeniz Rumcası, Romanca, Süryanice, Zazaca dillerinde basıldı. https://www.youtube.com/embed/3CB1O7ZsaZk
    Görüş hala geçerli mi?
    • Değerli katkınız için çok teşekkür ediyorum

    • Ehlivukuf

      Rica ederim. Ayrıca bu araştırma için ben de teşekkür ederim.

    • Gönderdiğiniz videoyu yeni izleme fırsatı buldum. Duygulandım. Böylesine yürekli bir takvim çalışmasını tanıttığınız için bir kez daha teşekkür ediyorum. İnsanlık, daima iyi yürekli insanlar sayesinde kazanıyor 👏👏👏

    • Hepsini Göster

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

2235
  • reisaga
    Güzel bir noktaya değinmişsiniz, kaleminize sağlık 🙂
    Gerek Anadolu coğrafyası gerekse bir imparatorluk olmamız hakim olduğumuz bölgeler ile de kültür alışverişi yapmanızı sağlamış.
  • devrikmuhalif
    yazıyı özenle okudum. Türkçe olmayan kelimeler örneği güzeldi ancak başta rezerv kelimesini kullanmana takıldım. neyse
    günümüzde İngiliz Türkçesi kullanıyor maalesef ve bu beni ziyadesiyle sinir ediyor.
    geleceğim yerine geliyor olacağım diyorlar ya müthiş soğuyorum. pas geçmek var birde aman allahım. sadece pas dese hadi belki bir derece
  • OkanBurak123
    100 binden fazla kelime olan Türkçe de 5000 den fazla arabca ve başka dillerde var ama çoğunlukla Türkçe dir gene ve yapı olarak direk türk dili japon kore macar ve orta asya dilleriyle benzer kelimemiz olmasada konuşma şekilleri aynı olup 6 ay gibi kısa sürede ana dilingibi öğrene bilirsin.
  • Sayeban
    Teknolojik gelişmeler, sosyal medyanın insanlara yön vermesi ve insanları sürüklemesi, insanların batı sevdası, kendi memleketlerini, kültürünü özümsememesi gb... Dilimizin etkileşimini azaltan sebeplerden bazıları olarak görebiliriz...
  • 06romeo
    Konuşmalarımızda kurduğumuz cümlelerde bu kadar çok yabancı kökenli kelime olduğunun farkında değildim. Hele bu örnekte en çok Fransızca kökenli kelimelerin çoğunlukta olmasına da üzüldüm. Teşekkürler hocam. 😎
  • Türkçe'yi çok seviyorum ve en güzel şekilde yazıp konuşmaya özen gösteriyorum. Ana dilim olduğu için de çok mutluyum 🌺
  • frekansdavtamj
    Dil veya kelimeler insanlar arasindaki iletisimde kullanilan birer aractirlar sadece. Bir dil konusuldugu ve kullanildigi surece varolur. Hali ile organik bir yapidadir, gelisir, evrimlesir, aralarinda kelime alis verisi olur, kullanilmadikca da unutulur gider.
  • Dinazortreni
    Yok olmasindak okadar korkuyirum ki okadar çok etnik dil var bu topraklarda hepsi birbirinde guzel ge tabi hepsinden biraz almis olan muhtesem muhte turkce umarim uic biri yok olmaz
  • Dalinlivotka
    💙🎈
    Çok güzel bir bence olmuş elinize sağlık 🎈🌸
  • TürkKızıyız
    Burası Türkiye ve Türk sınırları içinde yaşayan herkes Türk vatandaşıdır, Türkçe konuşur. Tek tipleştirme dediğiniz resmi dildir. 40 tane resmi dil olmayacağına göre çok boş yapmışsınız.

    Ülkede herkes kendi kültürünü özgürce yaşıyor zaten. Dil; kendi duygusu, kavrayışı ve kendi sesi olan bir iletişim aracı olduğuna göre öz Türkçe hareketi en akıllıca harekettir. Atatürk'ün dil devrimine gitmesi yaptığı en hayırlı işlerden biridir. Ruhu şad olsun. Yeni nesiller daha iyilerini yapar umarım.
  • þórtaclausa
    Türkçe'de iki sessiz bir araya geliyor muydu. Him guzledi
  • ssamarra
    Bir de Osmanlı Türkçesi bilebilseydim tarihi yazıları daha rahat okurdum 🙄
  • İndeepth
    Buda 1940 lar dan sonra olmuştur avrupa amerikan hayranı uşağı olan yöneticiler sayesin de?
  • cilekcck
    Bizim cahil toplum Türkçe biliyor sanki de p*rno yu bilseler bide para kafi
  • machiva
    harika ya bu kadar iyi Türkçe bilmek ne güzel olurdu :)
  • Bende beğendim bilgi paylaşımı için teşekkürler :)
  • esmeralda72
    ellerine sağlık
  • tastycock
    Harika bir bence. Elinize sağlık
  • Adanali_
    Güzel hazırlanmış
  • simay47
    Yazı güzel olmuş
  • privychka
    Çok güzel
  • obirrocky0
    iyiymiş.
  • DımtısDabadum
    Dilimizin bari kiymetini bilelim
  • BADLOWE3461
    Gercekden harika
  • justimagineittx
    Harika
  • Olaf_Qastn
    Emeğinize sağlık
  • Ayza6466
    Güzel bir bence olmuş emeğinize sağlık
  • KırıKMerdane
    Güzel bilgilendirici olmuş eline emeğine sağlık
  • avucumdakikelebek93
    emeğine sağlık bence bilgilendirici
  • Çok ilgiçekici bilgiler
  • biradetmehmet
    Güzel konuya değişmişsiniz anlayana
  • Biz neyce konuşuyoruz
  • hodri_meydan
    daha iyisini yapın sizde.
  • Harika bir araştırma, emeğine sağlık
  • Hüseyin_33
    Güzel bir bence olmuş
  • domaltanbey
    Emeğinize sağlık
  • doanylmz
    Emeğine sağlık kardeş
  • Bigisininbangdi
    Dilimiz canımızdor ciğerimizdir
  • ynshr
    güzel paylaşım... teşekkürler
  • yanlızım6161
    İyi sunum
  • hasibekarasu
    Emeginize saglik
  • theghost11
    en güzeli 3 5 😄😄
  • AdemDemirci
    güzel bişey paylaşmışsın
  • Gkhnblkn
    Geçmişimiz geleceğimize yön verendir
  • Kafkas06
    Çok güzel
  • Ahmettt1258
    Dil öneli bir kltür
  • Aytekiloyy
    Bence dillerin şahı Türkçedir.
  • fatherkul
    İstanbul Türkçesi değil de Anadolu Türkçesi
  • KoçErkegi3434
    Türkçe kelime yok
  • Gizli Üye
    Iyimis...
  • Gizli Üye
    Ellerine saglik
  • Gizli Üye
    Kayıp giden bir dil
  • Gizli Üye
    Harika bir yazı
  • Gizli Üye
    Güzel bir dile sahibiz
  • Gizli Üye
    Eline sağlık vasat olmuş
  • Gizli Üye
    Güzel Türkçemiz...
  • Gizli Üye
    Güzel Türkçemiz..
YÜKLENİYOR...