Yabancı Sözlere Karşılık Asya Türkçelerinden Bulunabilirmiş

Önemli Olan Anlaşabilmektir
Önemli Olan Anlaşabilmektir

Genç Cumhuriyetimizin kuruluş yıllarının özgün ideolojik koşullarda, dilde özleştirme çalışmaları yürütüldü. Amaç, Türkçe kökenli olmayan sözlerin Türkçe karşılıklarını bulmak ve kullanıma sunmaktı. Doğrusuyla yanlışıyla, bu bilimsel olarak tartışılabilecek bir konudur.

Anadolu'dan ve diğer Türkçe konuşulan coğrafyalardan derlenen karşılıkların doyurucu olmadığına karar verildiğinde, yeni söz türetme yoluna gidildi. Ancak arı Türkçeye dönüş mantığıyla türetilen sözlerin bazıları, sıradan vatandaşta beklenen çağrışımları yapmıyor, dolayısıyla dil varlığı içinde içine alınamıyordu.

Bununla birlikte, anti-cumhuriyetçi çevrelerce önce iftira atılan sonra da alay konusu yapılan uydurma sözler vardı. Örneğin binek taşıt için "oturgaçlı götürgeç" ya da İstiklal Marşı için" "Ulusal Düttürü" gibi saçmalıkların TDK tarafından türetilmediği kesin olarak biliniyor. Aslında bunlar "Cumhuriyete çamur at izi kalsın" gibisinden bir kampanyanın sloganlarından başka bir şey değildir.

Dahası, 2. Meşrutiyet döneminde dilde reform arayışları olmuş ve ilk çalışmalar 1920'de Dr. Rıza Nur'un eğitim bakanlığı döneminde başlatılmıştı. Bu nedenle, Türkçeyi özleştirme girişiminden dolayı Cumhuriyet'e bu denli saldırmak, itibarsızlaştırmaya çalışmak hiç tutarlı değil.

Buradaki amacım Arapça ve Farsçanın Türkçenin ciğerine işleyişini ideolojik formatta eleştirmek değil, dilbilimsel bir gerçeği ortaya çıkarmaktır: Yabancı sözlere öz Türkçe karşılık arayan dil komisyonu üyeleri, bir konuyu gözden kaçırmışlardır: Türkçe konuşulan Müslüman toplulukların dilleri irdelenmiş ancak İslam ile tanışamamış, Arapçadan Farsçadan söz ödünçlememiş Türk dilleri derinlemesine incelenmemiştir.

Oysa Çuvaş, Khakas, Tuva, Yakut, Karay, Kırımçak, Gorno-Altay, Dolgan, Sarı Uygur, Tofa gibi gayrimüslim Türk topluluklarının dillerinde öz Türkçe sözler bulunabilirdi. Bu dillerin bazılarından aktarılacak sözlerin Anadolu insanı tarafından benimseneceği yüksek olasılıktır.

Örneğin Türkçe olmayan avukat yerine "aklawçy" > aklayıcı ya da televizyon yerine "sanalgı" ödünçlenebilirmiş. Toplumca çok da güzel sindirilebilirdi ama artık geç.

Aşağıda Müslüman olmayan Asya Türk toplulukların dillerinden 50 sözcük içeren karma bir liste sunuyorum. Örneğin Türkçe olmayan "anahtar" sözü yerine "açar" ya da "muhasebeci" yerine "sayıcı" size de anlamlı gelmiyor mu?

1- Açar > Anahtar

2- Albatu > Bürokrat

3- Algış > Teşekkür

4- Ası > Kazanç, kar

5- Başkarma > Hükümet

6- Başlap > İtibaren

7- Baştag > Şımarık

8- Baysala > Sakin

9- Bilgir > Usta

10- Bitig > Kitap

11- Börk > Şapka

12- Buyrukçu > Komutan

13- Çaazın > Kağıt

14- Çeneş > Mücadele

15- Davrak > Hızlı

16- Erqaşan > Daima

17- İştemkey > İşkolik

18- Kezin > Tekrar

19- Kılga > Makine, araç

20- Kiji > İnsan

21- Körböz > Zebani

22- Kubattagıç > Şarj cihazı

23- Küçe > Sokak

24- Küreş > Rekabet

25- Ortalık > Merkez

26- Örgin > Taht

27- Saçık > Havlu

28- Sagış > İspat

29- Sakçı > Polis (saklayan, koruyan)

30- Satkın > Hain, kalleş

31- Sayıcı > Muhasebeci

32- Sınalga > Kamera

33- Sıylap > Hediye

34- Sürge > Zaman

35- Taamu > Cehennem

36- Tabqır > Marifet

37- Tamak aş > Pişmiş yemek

38- Tan aşı > Kahvaltı

39- Tanda > Sabahleyin

40- Tarmag > Nokta

41- Tepgiç > Merdiven

42- Tınca > Melodi, müzik

43- Tınlıq > Hayvan

44- Tuşunuk > Bilgi (düşünük)

45- Tübölük > Sonsuza dek

46- Uçmağ > Cennet

47- Uyaşıq > Hücre

48- Üstel > Masa

49- Yenün > Gazete

50- Yalvaç > Peygamber

Yabancı Sözlere Karşılık Asya Türkçelerinden Bulunabilirmiş
19
25
Görüşünü yaz

Bi’Bot Seçimi

Çok Süper Görüş
  • Meri0640
    Güzel. TDK gerçekten dediğin gibi bazı kelimelere komik tabirler buldu. Ben Türkçe dilinin zayıf olduğuna inanmıyorum aksine Türkçe türemeye meyilli ve köklü bir dil. Tamamen sizinde bazı yerlerde değindiniz gibi çamur at izi kalsın manası var.
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

1825
  • reisaga
    Ne gariptir bugün hale Osmanlı da neden kaldırıldı diye eleştirenler var. Ve bu kişiler kendi diline düşman.
    Îşin farklı bir boyutu da toplum artık İngizlice etkisine girdiği için ok, baby, bir gibi sözcükleri sanki hava atıyormuş gibi kullanıyorlar.
    Bilgisayarda çevrimiçi otun oynuyorum. Türkçe konuştuğum için rapor edilmistim.
    Kendi ülkemde kendi dilimi konuşamıyorum. Ne acı!
  • 06romeo
    Çok güzel hazırlamışsınız hocam. Teşekkür ederim. Gerçekten Türkçemiz çok güzel ve daha da güzelleşebilir. Bu arada Isparta/Yalvaç Peygamber denekmiş acaba 😎
  • Akbey_52
    Bence dünyanın resmi dili İngilizce değil Türkçe olması lazım
  • Dinazortreni
    Konu iism bulmak degil muhasir medeniyietler cercevesinde olmak
  • Kutpyildiziiii
    Vay be tdk her ne kadar dilden bizi soğutsa da (oturgaçlı götürgeç gibi) dille ilgili araştirmalari seviyorm. Guzel yazi olmuş emegine saglik
  • Revesma
    Daha güzel ve farklı kelimeler de var. Türkmenistan’da duymuştum
  • Gametofobi
    Çok şeker değil mi 😂
  • Açar bizim dilde var. Şapkaya da papaq diyoruz
  • BADLOWE3461
    Böyle güzel bence ler daha çok hoşuma gidiyor
  • Selinyıldırım67
    Çoook teşekkürler
  • LaStCaCa
    Keyifle okudum eline sağlık
  • Nefes91
    Çok güzel bilgiler, çok teşekkürler
  • Pleurer
    Toplanıp Göktürkçe öğrenelim 😂
  • AdilOlmayanYıldırım
    Evet olabilirmiş
  • pSycho_94
    Açar Türkmence bir kelimedir ama biz müslümanız
    • Türkmencesi Açary > Açarı. Türkmenler de Müslüman. Peki Müslüman olmayan Türkler soydaş değil mi yani? Müslüman ööööffff lmayan milyonlarca soydaş sadece dini aynı değil diye Türkçe konuşmasın mı yani? Nece konuşsun bu Türkler? Yazının üzerinde sosyal medyada gezinir gibi salınmayın ve önce yazının tümünü okuyunuz lütfen!

    • Afedersiniz ö ve f harfleri takılmış, anlamsız bir şöz çıkmış. Doğrusu "olmayan" olacaktı

    • pSycho_94

      Abicim ne sinirleniyosun konuşsun konuşmasın demiyorum ki ayrıca ben bir turkmenim benden daha iyi bilemezsin herhalde demi açary -anahtarı oluyor açar- anahtar bu kadar

    • Hepsini Göster
  • suntotheworld
    Güzel bilgiler
  • aslında en çok korumamız gereken şey dilimizdir.
  • minidowney
    zaman içinde değişebilir
  • Denizdibindeinciiii
    Evet olabilir
  • Alyasoft
    Neler yokki
  • Hüseyin_33
    Güzel bilgiler.
  • arfdkyl
    Teşekkürler
  • ferit1997
    Çok sağol güzel bilgilendirici olmuş.
  • ShinzoWoSasageyo
    Çok geç kaldık
  • mervelliyy
    Tebrikler çok güzel yazmışsınız
  • Voldrex
    vay be
  • Özlem_12_
    Çok tesekürler
  • Eceminiz96
    Teşekkürler :)
  • slave3808
    Derin bir konu tesekkürler
  • Baharaydogdu34
    Emeğe saygı teşekkürler
  • Alp12345k
    Derin bir konu güzel bilgiler tebrikler
  • doanylmz
    Açar, en aktar demekiş gayet mantıklı :)
  • domaltanbey
    bulunabulır tabıkı
  • Adonisli34
    Neden bulunmasın
  • Thephotographerr07
    Cok zor olur bence bulmak
  • hic iyi seyler yapmadılar
  • Gizli Üye
    Teşekkürler
  • Gizli Üye
    Derin bir konu. Güzel bir araştırma.
  • Gizli Üye
    Bunlar çok değişik geldi bana
  • Gizli Üye
    Biraz ordan biraz bursan bu günkü dili olusturduk halil de arapça kökenli ama önemli mi bence değil
    • Yorumunuz için çok teşekkür ediyorum. Adımın Arapça olması, nasıl bir insan olduğum ya da ulus kimliğim açısından çok da önemsenecek bir olgu değil. Bana Arapça bir ad verilmiş olsa da asıl benim kendimi yüreğimde bir Anadolu Türkü olarak duyumsuyor ve Anadolu'nun geçmişteki ve şimdiki tüm toplum renkleriyle, dilleriyle gurur duyuyor olmam önemlidir diye inanıyorum.

    • Gizli Üye

      Bende öyle dedim benim de adim arapça soyadım turkce kokenimize baksak belkide afrikali cikariz belli mi olur önemli olan Allahın çizdiği yolda kardeş olmak

  • Gizli Üye
    bunları kullanmak lazım bencede
  • Gizli Üye
    Evet olabilir doğru
  • Gizli Üye
    bence böyle bir reforma gitmeliyiz
YÜKLENİYOR...