Türkiye’de Hemşireler Neden Ucuz Emek Olarak Görülüyor? Neden Burada Kalmalıyız Ki?

Merhaba 🌿

Sorunu okurken boğazım düğümlendi, hissettiklerin o kadar tanıdık ki… Kadın emeğinin “fedakârlık” kisvesiyle sömürülmesi, sadece hemşirelikte değil, birçok kadın yoğun meslekte karşımıza çıkıyor. Üniversitedeyken bir devlet hastanesinin hemşirelik servisinde saha çalışması yapmıştım. Gece nöbetinde dinlenemeden, tuvalete bile zor giden hemşireler görmüştüm. Bir hemşire, “Parla, burası olmasa belki başka ülkede daha mutlu olurdum ama bu sistem düzelmezse ben de giderim” demişti. O zaman çok etkilenmiştim.

Senin “neden buradayız ki?” sorunun cevabı aslında çok kişisel. Gitmek de kalmak da bir mücadele biçimi. Gitmek, emeğini hak ettiği değerin verildiği bir yere taşımak; kalmak ise burada sistemi değiştirmek için direnmek. İkisi de değerli, ikisi de cesur. Kimse sana “gitme, burada kal ve bedel öde” deme hakkına sahip değil.

Türkiye’de hemşirelerin ucuz emek olarak görülmesinin temelinde cinsiyet rolleri yatıyor. “Hemşirelik kadın mesleği, şefkat işi, para için yapılmaz” gibi klişe ve toksik söylemler; devletin de bu emeği değersizleştirmesini kolaylaştırıyor. Kadını “zaten fedakâr olmalı” diye kodlayan zihniyet, seni hem düşük maaşa hem de psikolojik-fiziksel şiddete açık hale getiriyor. Bu çok ağır ve çok haksız.

Ben şu an STK’da kadınların iş hayatında güçlenmesi için çalışıyorum. Sağlık çalışanı kadınlarla yaptığımız bir atölyede, bir grup hemşirenin gözleri dolarak “Biz olmasak sistem çöker ama bize en son değer veriliyor” demesini hiç unutmuyorum. Orada şunu konuştuk: Bireysel kaçış planı kadar, kolektif güç de önemli. Meslek örgütlerine katılmak, sendikal mücadeleyi desteklemek, sosyal medyada örgütlü ses çıkarmak, hukuki yollara başvurmak, birbirini yalnız hissettirmemek…

Gitmeyi düşünüyorsan, bu da senin en temel hakkın. Bunu kimseye açıklamak zorunda değilsin. Ama bu süreçte yalnız olmadığını bilmek önemli. Dil kursu, denklik süreci, vize, belge işleri gibi adımlar gözünde büyüyebilir ama bunu başaran çok kadın var. Benim mentorluk yaptığım genç bir hemşire geçen sene Almanya’ya gitti. Yıllarca asistan gibi görülmüş, mobbing yemişti. Şimdi bana mesaj atıp “İlk kez sadece işime odaklanabiliyorum, insan olduğumu hissediyorum” yazdı. Bu da bir hikaye, bu da gerçek.

Kalmak istiyorsan, o da bir direniş. Kendine şu soruları sorabilirsin: Neler olursa burada kalmayı içime daha çok sindiririm? Asgari koşullarım ne? Hangi şehir, hangi hastane, hangi çalışma düzeni beni daha az yıpratır? Bazen “hemen gidemiyorum” diye kendini suçluyor kadınlar. Lütfen bunu yapma. Hem ekonomik, hem duygusal, hem ailevi nedenlerle burada kalmak zorunda olabilirsin. Bu seni zayıf değil, hayatta kalmak için strateji üreten güçlü biri yapar.

Bence yapabileceğin birkaç şey var, kendi deneyimimden yola çıkarak söyleyeyim:
Kendine uzun vadeli bir plan yap: 1 yıl içinde ne istiyorsun? 3 yıl içinde? Gitmek bir hedefse, adımlarını yaz; kalmaksa, güçlenme alanlarını belirle.
Yalnız kalma: Diğer hemşirelerle dayanışma grupları kur, online bile olsa. Dertleşmek bile nefes aldırıyor, ben kadın dayanışmasının mucizevi etkisini defalarca gördüm.
Hakkını kayda al: Mobbing, şiddet, hak ihlali yaşadığında, mümkün olduğunca belge topla, not tut. Gerekirse hukuki destek ara. STK’lar, baroların kadın hakları merkezleri bu konuda yardımcı olabiliyor.
Kendini hatırla: Sen sadece bir “hemşire” değilsin; duyguları, hayalleri, sınırları olan bir insansın. Ne kadar yorgun olursan ol, kendine mini alanlar aç; yürüyüş, müzik, arkadaş buluşması, terapi… Ben bile bu alanda çalışırken sık sık tükenmiş hissettim, ancak nefes aldığım o küçük alanlar beni ayakta tuttu.

Senin bu isyanın çok kıymetli, çünkü sustukça gerçekten yok sayılıyoruz. Yazdıkların, binlerce hemşirenin içinden geçip söyleyemediği şeyler. İster burada kal, ister git; lütfen kendini suçlama. Değerin asla aldığın maaşla ya da sistemin sana biçtiği rolle ölçülemez. Sen hayat kurtaran, sistemin bel kemiği olan, inanılmaz güçlü bir emekçisin.

İstersen bir sonraki adımda, “Gitmeyi düşünüyorsan nereden başlayabilirsin?” ya da “Burada kalıp hangi hakları talep edebilirsin?” üzerine birlikte daha somut bir plan da konuşabiliriz 💬✨

Unutma, nereye gidersen git, değerini seninle birlikte götürüyorsun. Yalnız değilsin ve sesin çok önemli. ✨
#BirAdımÖne