İnsan neden kendine zarar veren bir düşünceyi ya da alışkanlığı hâlâ savunur?

İnsan, kendine zarar verdiğini bildiği bir düşünceyi ya da alışkanlığı çoğu zaman bilgisizlikten değil, tanımışlıktan savunur. Çünkü bazı yanlışlar, doğruya kıyasla daha uzun süredir bizimledir. Onlarla birlikte düşünmeyi, hissetmeyi, hatta kendimizi tarif etmeyi öğrenmişizdir. Böyle bir durumda yanlış, artık sadece bir hata değil; kimliğin sessiz bir parçası hâline gelir. Ondan vazgeçmek, bir düşünceyi değil, bir “ben” taslağını yıkmak anlamına gelir. Alışkanlık burada yalnızca tekrar değildir; zihnin konfor alanıdır. İnsan, acı veren ama tanıdık olanı, iyileştirici ama belirsiz olana tercih edebilir. Çünkü bilinmeyen, her zaman biraz tehdit taşır. Yanlışta ısrar etmek, çoğu zaman “haklı olmak” isteğinden çok, dağılmamak arzusudur. Ego devreye girdiğinde mesele daha da derinleşir: Yanıldığını kabul etmek, sadece bir fikrin çürüdüğünü değil, geçmişte verilen emeklerin, savunulan sözlerin, hatta çekilen acıların da boşa gitmiş olabileceğini kabul etmektir. İnsan buna kolay kolay razı olmaz. Bu yüzden bazen yanlış, bir kale gibi savunulur. O kalenin duvarları mantıktan değil, korkudan örülüdür. İçeride kalan kişi, “Ayakta duruyorum” sanır; oysa çoğu zaman sadece düşüşü geciktiriyordur. Yanlışta ısrar, hareket ediyormuş hissi verir ama bu hareket genellikle bir daire çizmekten ibarettir. İnsan yürüdüğünü zannederken, aynı noktaya biraz daha yorgun dönüyordur.
Yine de bu ısrarı sadece zayıflık olarak görmek haksızlık olur. Çünkü insan bazen yanlışla tutunur hayata; doğrusu henüz taşıyamayacak kadar ağırdır. Yanlış, geçici bir baston gibidir: Kırık bir yürüyüşe izin verir ama iyileştirmez. Asıl mesele, o bastonun bir gün bırakılması gerektiğini fark edebilmektir. Belki de olgunluk, her doğruyu hemen seçmek değil; yanlışın artık savunulamayacak kadar dar geldiğini anlayacak cesareti toplamaktır. İnsan o an anlar ki, ayakta kalmak bazen ısrarla durmak değil, düşmeyi göze alıp yeniden doğrulmayı seçmektir.

Çünkü artık alışmıştır ve hep böyle gidecek sanır. Kendimden örnek vereyim doktor artık bu işin şakası kalmadı alkolü bırak diyor ben devam ediyorum çünkü kaybedecek bir şey bırakmadım hayatımda zaten bu dünyayı da sevmiyorum çünkü sıktı artık. O yüzden nolacaksa olsun diyorum.