Zihnin Sınırsızlığı mı, Yoksa Bedenin Sınırlılığı mı İnsan’ı Özgür Kılar?

İnsan bedeni dünyaya özgü yapıdadır. Kullanışlılık bakımından evrensel bir geçerliliği yoktur. Dış uzayda akla hayale sığmayacak kadar tehlike karşısında savunmasızdır. Bu nedenle beden kabuğunun içinde varolan zihin onun koşullarına göre anlayışını geliştirir. Duyu organlarının ya da beden uzuvlarının fazlalığı ya da noksanlığına göre şekillenir. Çünkü zihin bedene muhtaçtır. Tek başına varolma becerisine sahip olmayıp duyu organlarından gelenlerle çevresini algılamaya mecburdur.

Fakat sahip olduğu ölçülemeyecek derinlikte ki kapasite onu dizginlenemez yapar. Her daim bilgiye olan yönelimi sayesinde kısıtlı duyularla elde ettiği verilerden duyuötesi seviyesinde fikirler üretme becerisinede ulaşabilir güçtedir. İşte bu güç özgürlüğe açılan o eşiğin ilk sınırıdır. Onu kısıtlayan şey bedenin dünyaya şartlanmış vaziyette yaşamını idame ettirme zorunluluğudur. Bedensel ihtiyaçların minimalize edildiği, enerji gereksiniminin sorunsuz halledildiği bir varlık anında zihin, bedene ihtiyaç duymadan varlığını sürdürür. İşte bu an da bedensel gereksinimlerin zorbalığına maruz kalmadan salt varoluşsal anlaşılmazlar için düşünsel zamanlar varedebilir. İşte böylesi bir an da ihtiyaçlar kordinatörlüğünden, varoluşsal kavrayışlar yaratan varlık seviyesine ulaşır, bu da beraberinde sınırsızlığı ve özgürlüğü getirir.

Seçimlerimiz ise en önce bedensel ihtiyaçlar için yapılır. Kendine yararı olmayanı dışlar. Çünkü canlı beden çıkarcıdır. Olmak zorundadır varlığının devamı için. Daha sonra cinsiyet bilinci devreye girer. Bunun üstünde toplumsal öğretiler katmanı varolur. Bu katman çok geniş olmakla beraber ahlak, din, eğitim ve ticari savaşların kurallarını içinde barındırır. En üst katman ise zihinsel ihtiyaçlara ait alandır. Tüm seçimler bu katmanların tercih olarak nüfuz etmesiyle varolur. Salt özgür seçimlerden asla bahsedilemez. Ama insan seçimlerin kendi özgür iradesiyle yapıldığına inanmayı yeğler. Bu durumun kabul edilir olması bireyi içinde yaşadığı kabuk beden içinde daha katlanılır bir yaşamda tutar. Seçimler üzerinde kontrolün olmadığını bilme durumu kişinin kendi varlığının derinlerinde depremler yaratır. Bu nedenle bu geçerli yalana inanmak hoşumuza gittiği kadar işimize de gelir.

İnsanın toplumsal rol ve normlar ile esaret altında tutuluyor olması zihinsel özgürlüğüne zarar vermez. Kişi ancak bu dayatmalar karşısında kendine olan inancını yitirip baskıyı zihnin derinlerine inecek, değer yargılarının zehirlenmesine müsade edecek kadar müsama gösteriyorsa eğer artık özgürlüğünü tamamen yitirmiş demektir.

Bu normların gerekliliğini yaşamın devamlılığını sürdürebilecek kadar kabullenirde zihinsel derinliğine sızmalarına müsade etmediği müddetçe zihinsel özgürlüğe açılan kapının anahtarını hala elinde tutmaya devam eder. Özgürlüğü besleyen düşünsel damarlar salt bilgiyi zihne taşımaya devam eder de -özgünlüğünü- toplumsal normlara kurban etmediği müddetçe de hiçbir pranganın esaretine de giremez zihin. Böylesi bir varoluş anı içerisinde özgür bir iradeye her zaman gebedir.